Μια φινλανδική έρευνα με 22.750 δίδυμους εξέτασε πώς σχετίζονται η σωματική δραστηριότητα και η θνησιμότητα, αμφισβητώντας την άποψη ότι τα οφέλη της άσκησης για τη μακροζωία είναι απολύτως σαφή. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η μέτρια δραστηριότητα συνδέεται με 7% μικρότερο κίνδυνο θανάτου, ενώ η υπερβολική άσκηση δεν προσθέτει επιπλέον όφελος.
Παράλληλα, ο κίνδυνος θνησιμότητας δεν μειώνεται με την τήρηση των συστάσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η συσχέτιση ανάμεσα στη φυσική δραστηριότητα και τη βιολογική γήρανση ακολουθεί καμπύλη σχήματος U: η γήρανση είναι ταχύτερη τόσο σε όσους κινούνται ελάχιστα όσο και σε εκείνους που έχουν πολύ υψηλά επίπεδα δραστηριότητας.
Η άσκηση συχνά προτείνεται ως μέσο για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Ωστόσο, φινλανδική μελέτη σε δίδυμους δείχνει ότι η συμβολή της σωματικής δραστηριότητας στη μακροζωία ενδέχεται να μην είναι τόσο ξεκάθαρη όσο θεωρούνταν έως τώρα.
Επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου Jyväskylä στη Φινλανδία διερεύνησε τη σύνδεση της μακροχρόνιας σωματικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο με τη θνησιμότητα. Παράλληλα, εξέτασε ειδικά αν η άσκηση μπορεί να περιορίσει τον αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας που οφείλεται σε γενετική προδιάθεση για ασθένειες, καθώς και πώς συνδέεται η φυσική δραστηριότητα με τη βιολογική γήρανση σε μεγαλύτερη ηλικία.
Στην έρευνα συμμετείχαν 22.750 Φινλανδοί δίδυμοι, γεννημένοι πριν από το 1958. Η δραστηριότητά τους στον ελεύθερο χρόνο καταγράφηκε το 1975, το 1981 και το 1990, ενώ η παρακολούθηση για τη θνησιμότητα διήρκεσε έως το τέλος του 2020. Για 4.897 δίδυμους υπήρχαν διαθέσιμα γενετικά στοιχεία. Η γενετική προδιάθεση για στεφανιαία νόσο, όπως και η συστολική και διαστολική
αρτηριακή πίεση
Πώς μετρήθηκαν η άσκηση και η θνησιμότητα στους δίδυμους
πίεση, εκτιμήθηκαν με σύγχρονες βαθμολογίες πολυγονιδιακού κινδύνου, οι οποίες συνυπολογίζουν τη γενετική ευαισθησία σε νοσήματα σε ολόκληρο το γονιδίωμα. Επιπλέον, η θνησιμότητα από κάθε αιτία και από καρδιαγγειακές παθήσεις καταγράφηκε σε 180 ζεύγη πανομοιότυπων διδύμων. Για 1.153 δίδυμους, ο ρυθμός της βιολογικής γήρανσης αξιολογήθηκε με δείγμα
αίματος
αίματος.
H μέτρια δραστηριότητα αποδίδει μέγιστα οφέλη μακροζωίας
Με βάση τα δεδομένα σωματικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο κατά τη 15ετή παρακολούθηση, οι συμμετέχοντες κατατάχθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες: καθιστική ζωή, μέτρια δραστηριότητα, ενεργή ζωή και πολύ υψηλή δραστηριότητα.
Η σύγκριση της θνησιμότητας σε διάστημα 30 ετών έδειξε ότι η μεγαλύτερη διαφορά —μείωση του κινδύνου κατά 7%— παρατηρήθηκε ανάμεσα στην καθιστική ζωή και στη μέτρια άσκηση. Περισσότερη δραστηριότητα δεν φάνηκε να προσφέρει πρόσθετο όφελος.
Η εξέταση της θνησιμότητας σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα έδωσε διαφορετικά αποτελέσματα. Βραχυπρόθεσμα, όσο αυξανόταν η φυσική δραστηριότητα τόσο μειωνόταν ο κίνδυνος θανάτου. Σε βάθος χρόνου, όμως, οι ιδιαίτερα δραστήριοι δεν είχαν διαφορετική θνησιμότητα από όσους έκαναν
καθιστική ζωή
Μέτρια άσκηση και κίνδυνος θανάτου στη φινλανδική μελέτη
μέτρια άσκηση.
«Μια κατάσταση που προηγείται της ασθένειας μπορεί να περιορίσει τη σωματική δραστηριότητα και τελικά να οδηγήσει σε θάνατο, όχι η ίδια η έλλειψη άσκησης», λέει η αναπληρώτρια καθηγήτρια Elina Sillanpää από τη Σχολή Επιστημών Αθλητισμού και Υγείας. «Αυτό μπορεί να επηρεάσει τη σχέση μεταξύ της φυσικής δραστηριότητας και της θνησιμότητας βραχυπρόθεσμα».
Η συμμόρφωση με τις κατευθυντήριες γραμμές δεν εγγυάται χαμηλότερη θνησιμότητα
Οι επιστήμονες διερεύνησαν επίσης αν η εφαρμογή των συστάσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη σωματική δραστηριότητα επηρεάζει τη θνησιμότητα και τον κίνδυνο γενετικής νόσου. Οι οδηγίες προβλέπουν εβδομαδιαία 150–300 λεπτά μέτριας άσκησης ή 75–150 λεπτά έντονης δραστηριότητας. Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν μείωση ούτε του κινδύνου θανάτου ούτε του κινδύνου γενετικής νόσου για όσους ακολουθούσαν τις συστάσεις. Ακόμη και μεταξύ διδύμων που είχαν επιτύχει τα προτεινόμενα επίπεδα δραστηριότητας επί 15 χρόνια, τα ποσοστά θνησιμότητας δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντική απόκλιση από εκείνα του λιγότερο δραστήριου δίδυμου.
«Η ευρέως παρατηρούμενη ευνοϊκή συσχέτιση μεταξύ σωματικής δραστηριότητας και θνησιμότητας βασίζεται σε μελέτες παρατήρησης που είναι επιρρεπείς σε προκατάληψη από διαφορετικές πηγές», λέει η μεταδιδακτορική ερευνήτρια Laura Joensuu από τη Σχολή Επιστημών Αθλητισμού και Υγείας. «Στις μελέτες μας, στοχεύσαμε να λάβουμε υπόψη διάφορες πηγές προκαταλήψεων και σε συνδυασμό με τη μακρά περίοδο παρακολούθησης, δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε ότι η τήρηση των οδηγιών σωματικής δραστηριότητας μετριάζει τον κίνδυνο γενετικής καρδιαγγειακής νόσου ή μειώνει αιτιολογικά τη θνησιμότητα».
Η σύνδεση μεταξύ της φυσικής δραστηριότητας και της βιολογικής γήρανσης έχει σχήμα U
γήρανση
γήρανση
αίματος
αίματος
Σωματική δραστηριότητα και βιολογική γήρανση
και υπολογίστηκε με τη χρήση επιγενετικών ρολογιών. Τα εργαλεία αυτά εκτιμούν τον βιολογικό ρυθμό γήρανσης ενός ατόμου, λαμβάνοντας υπόψη ομάδες μεθυλίου που ρυθμίζουν την έκφραση των γονιδίων και συνδέονται με τη διαδικασία της γήρανσης.
«Βρήκαμε ότι η συσχέτιση μεταξύ της σωματικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο και της βιολογικής γήρανσης είχε σχήμα U: Η βιολογική
γήρανση
επιταχύνθηκε σε όσους ασκούνταν λιγότερο και περισσότερο», λέει η Sillanpää. Άλλοι τρόποι ζωής, όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τις ευνοϊκές συσχετίσεις ανάμεσα στη φυσική δραστηριότητα και τη βιολογική γήρανση.
γήρανση
.
Περισσότερες πληροφορίες:
- The associations of long-term physical activity in adulthood with later biological ageing and all-cause mortality – a prospective twin study. Συγγραφείς: Anna Kankaanpää, Asko Tolvanen, Laura Joensuu, Katja Waller, Aino Heikkinen, Jaakko Kaprio, Miina Ollikainen, Elina Sillanpää. Δημοσιεύτηκε στο European Journal of Epidemiology το 2025, τόμος 40, τεύχος 1, σελίδα 107. Αναγνωριστικό DOI: 10.1007/s10654-024-01200-x
- Genetic Liability to Cardiovascular Disease, Physical Activity, and Mortality: Findings from the Finnish Twin Cohort. Συγγραφείς: Laura Joensuu, Katja Waller, Anna Kankaanpää, Teemu Palviainen, Jaakko Kaprio, Elina Sillanpää. Δημοσιεύτηκε στο Medicine & Science in Sports & Exercise το 2024, τόμος 56, τεύχος 10, σελίδα 1954. Αναγνωριστικό DOI: 10.1249/MSS.0000000000003482
Σύντομη σύνοψη
- Μελέτες σε δίδυμους από τη Φινλανδία υποδηλώνουν ότι η συμβολή της σωματικής δραστηριότητας στη μακροζωία δεν είναι τόσο ξεκάθαρη όσο είχε θεωρηθεί.
- Στην έρευνα έλαβαν μέρος 22.750 δίδυμοι και οι ερευνητές παρακολούθησαν την άσκηση και τη θνησιμότητά τους επί 30 χρόνια.
- Η μέτρια άσκηση συνδέεται με μείωση του κινδύνου θανάτου κατά 7%, χωρίς να διαπιστώνονται πρόσθετα οφέλη από την υπερβολική δραστηριότητα.
- Η τήρηση των οδηγιών του ΠΟΥ δεν συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας ή γενετικών παθήσεων.
- Η σύνδεση της φυσικής δραστηριότητας με τη βιολογική γήρανση ακολουθεί καμπύλη U: η γήρανση επιταχύνεται τόσο σε όσους ασκούνται λιγότερο όσο και σε όσους γυμνάζονται περισσότερο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/epekteinei-i-askisi-to-prosdokimo-zois/3001
