Η έρευνα ψυχολόγων του UCLA συνδέει την περιέργεια με πιθανή προστασία από το Αλτσχάιμερ. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες που εξακολουθούν να θέλουν να μαθαίνουν έχουν συχνά χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με όσους δείχνουν αδιαφορία.
Η μελέτη διακρίνει τη στιγμιαία περιέργεια από εκείνη που αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό: η δεύτερη ενδέχεται να φθίνει όσο περνούν τα χρόνια, ενώ η πρώτη μπορεί να ενισχύεται, ιδίως μετά τη μέση ηλικία. Η τάση αυτή σχετίζεται με την ευτυχία, καθώς με την πάροδο του χρόνου οι άνθρωποι στρέφονται περισσότερο σε προσωπικά ενδιαφέροντα και περιορίζουν το άγχος από τις υποχρεώσεις.
Η περιέργεια για το πώς μπορούμε να γεράσουμε με επιτυχία ίσως δείχνει ότι έχουμε ήδη ξεκινήσει προς τη σωστή κατεύθυνση. Αυτό προκύπτει από διεθνή ομάδα ψυχολόγων, στην οποία συμμετέχουν αρκετοί ερευνητές από το University of California – Los Angeles (UCLA).
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ορισμένες πτυχές της περιέργειας μπορούν να καλλιεργηθούν και σε μεγάλη ηλικία. Έτσι, οι ηλικιωμένοι που παραμένουν περίεργοι και επιθυμούν να διευρύνουν τις γνώσεις τους σε θέματα που τους ενδιαφέρουν ενδέχεται να μπορούν να αντισταθμίσουν ή ακόμη και να αποτρέψουν τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Αντιθέτως, η περιορισμένη περιέργεια και η αδιαφορία μπορεί να συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας. Το αποτέλεσμα αυτό δεν συμφωνεί με παλαιότερες μελέτες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η περιέργεια μειώνεται καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν.
«Η βιβλιογραφία σχετικά με την ψυχολογία δείχνει ότι συχνά αυτό που είναι γνωστό ως χαρακτηριστικό της περιέργειας, ή το γενικό επίπεδο περιέργειας ενός ατόμου, τείνει να μειώνεται με την ηλικία», ανέφερε ο ψυχολόγος του UCLA Δρ Alan Castel. Ο ίδιος είναι ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο PLOS One.
«Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι ενήλικες ήταν συχνά πολύ αφοσιωμένοι και ενδιαφέρονταν να μάθουν για τη μνήμη, συγκεκριμένα, αλλά ακόμη και για άλλες μορφές ασήμαντων πραγμάτων», σημειώνει ο ίδιος.
Στιγμιαία και χαρακτηριστική περιέργεια
Οι ψυχολόγοι ορίζουν ως στιγμιαία περιέργεια την παροδική διάθεση για αναζήτηση απάντησης, η οποία εμφανίζεται όταν κάποιος ερωτάται για ένα συγκεκριμένο θέμα. Η χαρακτηριστική περιέργεια, αντίθετα, αφορά ένα γνώρισμα της προσωπικότητας.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί από τη φύση του να μην αναζητά ιδιαίτερα πληροφορίες και να αποδέχεται εύκολα όσα συμβαίνουν — χαρακτηριστική περιέργεια — αλλά να έχει έντονη δίψα για γνώση γύρω από συγκεκριμένα θέματα ή χόμπι, δηλαδή στιγμιαία περιέργεια.
Κάθε άνθρωπος έχει και τα δύο είδη περιέργειας, σε διαφορετικό βαθμό.
Για να μελετήσουν τις δύο μορφές, οι ερευνητές συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων, ηλικίας από 20 έως 84 ετών και με μέσο όρο τα 44. Τους ζήτησαν να απαντήσουν σε διαδικτυακό ερωτηματολόγιο, ώστε να μετρήσουν τη γενική περιέργειά τους, δηλαδή το επίπεδο που τους χαρακτηρίζει.
Για την αξιολόγηση της στιγμιαίας περιέργειας, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να κάνουν εκτιμήσεις για δύσκολες ερωτήσεις γενικών και ασήμαντων γνώσεων, τις απαντήσεις των οποίων οι περισσότεροι πιθανότατα δεν γνώριζαν. Ένα παράδειγμα ήταν: Ποια χώρα ήταν η πρώτη που παραχώρησε στις γυναίκες δικαίωμα ψήφου;
Πρώτα οι ερευνητές ζητούσαν από τους συμμετέχοντες να μαντέψουν την απάντηση και έπειτα τους ρωτούσαν πόσο ήθελαν να τη μάθουν, προτού αποκαλύψουν τη σωστή — για όσους αναρωτιούνται, ήταν η Νέα Ζηλανδία.
Η σχέση της περιέργειας με την ευτυχία
Η ανάλυση κατέδειξε συσχέτιση ανάμεσα στις δύο μορφές περιέργειας. Όσοι εμφανίζουν μεγαλύτερη στιγμιαία περιέργεια φαίνεται συνήθως να είναι πιο περίεργοι και ως χαρακτηριστικό προσωπικότητας, και ισχύει και το αντίστροφο.
Συνολικά, η περιέργεια ως σταθερό γνώρισμα της προσωπικότητας υποχώρησε στην ενήλικη ζωή. Αντίθετα, οι βαθμολογίες ενδιαφέροντος για την εκμάθηση νέων στοιχείων από ασήμαντες πληροφορίες — που μετρούν τη στιγμιαία περιέργεια — μειώθηκαν στην πρώιμη ενήλικη ηλικία, αλλά στη συνέχεια ανέβηκαν έντονα μετά τη μέση ηλικία και συνέχισαν να αυξάνονται έως τα γηρατειά.
Οι ερευνητές επισήμαναν ότι το αποτέλεσμα αυτό συνάδει με μελέτες που καταγράφουν κάμψη της ευτυχίας στη μέση ηλικία.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι η απόκλιση ενδέχεται να εξηγείται από τις απαιτήσεις της μέσης ηλικίας. Ως τότε, οι άνθρωποι συνήθως χρειάζεται να αποκτήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που θα τους βοηθήσουν να προοδεύσουν στις σπουδές και στην εργασία, να διαχειριστούν υπεύθυνα τα οικονομικά τους και να δημιουργήσουν οικογένεια, γεγονός που προϋποθέτει αρκετά υψηλή γενική περιέργεια.
Οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις συνδέονται, επίσης, με στρεσογόνους παράγοντες, οι οποίοι ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά τη συνολική ευτυχία.
Μεγαλώνοντας και αποκτώντας περισσότερες γνώσεις, οι άνθρωποι δεν είναι απαραίτητο να αφιερώνουν εξίσου πολλούς πόρους στη μάθηση. Για παράδειγμα, όταν τα παιδιά τους φεύγουν από το σπίτι και οι ίδιοι αρχίζουν να συνταξιοδοτούνται, μπορούν να στραφούν σε συγκεκριμένα ενδιαφέροντα, με αποτέλεσμα η στιγμιαία περιέργεια να ενισχυθεί ξανά.
Συνοπτική ανακεφαλαίωση
- Μελέτη του UCLA δείχνει ότι η περιέργεια ενδέχεται να αποτελεί προστατευτικό παράγοντα απέναντι στο Αλτσχάιμερ.
- Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες που εξακολουθούν να θέλουν να μαθαίνουν παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
- Η στιγμιαία περιέργεια διαφέρει από την περιέργεια ως χαρακτηριστικό, η οποία φθίνει όσο περνούν τα χρόνια.
- Μετά τη μέση ηλικία, η στιγμιαία περιέργεια μπορεί να αυξηθεί, καθώς οι άνθρωποι αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε προσωπικά ενδιαφέροντα.
- Η περιέργεια συνδέεται με την ευτυχία, ενώ οι υποχρεώσεις που συνοδεύουν τη νεότητα μειώνονται με την πάροδο του χρόνου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-periergeia-apotelei-aspida-kata-toy-altschaimer/7256
