Καρκίνος νεφρού: Η στοχευμένη ακτινοθεραπεία πριν από την επέμβαση δείχνει υποσχόμενη

Μια κλινική δοκιμή φάσης 2 έδειξε ότι η στοχευμένη ακτινοθεραπεία πριν από την επέμβαση μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση μιας δυνητικά απειλητικής για τη ζωή επιπλοκής του καρκίνου του νεφρού: της επέκτασης του όγκου στην κάτω κοίλη φλέβα, τη μεγαλύτερη φλέβα του σώματος. Η προσέγγιση μείωσε τους κινδύνους της θεραπείας και, στην περίπτωση της 71χρονης Diane Gentry, οδήγησε στην εξάλειψη της νόσου.

Η Gentry, συνταξιούχος από το Watauga του Τέξας, διαγνώστηκε με καρκίνο του νεφρού σταδίου 4 το 2015. Ο όγκος είχε επεκταθεί στην κάτω κοίλη φλέβα. Τα ευρήματα της δοκιμής στο UT Southwestern Medical Center δημοσιεύτηκαν στο JAMA Oncology και υποστηρίζουν την περαιτέρω μελέτη της στρατηγικής, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να περιορίσει την επιβάρυνση της θεραπείας και τον κίνδυνο υποτροπής.

«Αυτή η προσέγγιση προσφέρει έναν πιθανό τρόπο να βελτιωθεί ουσιαστικά η έκβαση για ασθενείς με καρκίνο του νεφρού και θρόμβο όγκου στην κάτω κοίλη φλέβα (IVC-TT)», δήλωσε ο Raquibul Hannan, καθηγητής ακτινοθεραπευτικής ογκολογίας, ανοσολογίας και ουρολογίας, και επικεφαλής της Υπηρεσίας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας του Ουρογεννητικού Συστήματος στο UT Southwestern. Ο Hannan ήταν συνεπικεφαλής της δοκιμής μαζί με τον Vitaly Margulis, καθηγητή ουρολογίας. Και οι δύο είναι μέλη του Προγράμματος Έρευνας Πειραματικών Θεραπειών στο Harold C. Simmons Comprehensive Cancer Center του UT Southwestern.

Η επέκταση του όγκου δυσκολεύει την επέμβαση

Υπολογίζεται ότι περίπου το 4% έως 10% των ασθενών με καρκίνο του νεφρού αναπτύσσουν IVC-TT, δηλαδή καρκινική επέκταση μέσα στη φλέβα. Η κατάσταση μπορεί να επηρεάσει τη ροή του αίματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επεκταθεί στην καρδιά.

Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει την αφαίρεση του προσβεβλημένου νεφρού και θρομβεκτομή, δηλαδή αφαίρεση του όγκου από τη φλέβα. Η επέμβαση μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη όταν ο θρόμβος όγκου εκτείνεται πέρα από το ήπαρ ή είναι προσκολλημένος στο τοίχωμα της φλέβας, και απαιτεί εξειδικευμένη εμπειρία. Για ορισμένους ασθενείς με εύθραυστη υγεία, οι κίνδυνοι είναι απαγορευτικοί. Άλλες θεραπευτικές επιλογές, όπως η ανοσοθεραπεία και τα στοχευμένα φάρμακα, δεν οδηγούν σε ίαση.

Η ακτινοθεραπεία πριν από την επέμβαση ξεπέρασε το όριο της δοκιμής

Η βάση για την πιο πρόσφατη δοκιμή ήταν μια μελέτη περίπτωσης του 2015 από την ομάδα του UT Southwestern, σε δύο ασθενείς που έλαβαν στερεοτακτική αφαιρετική ακτινοθεραπεία (SABR) για υποτροπιάζοντα ή μη χειρουργήσιμο IVC-TT. Η τεχνική, γνωστή και ως στερεοτακτική ακτινοθεραπεία σώματος (SBRT), χορηγεί ακτινοβολία υψηλής δόσης με μεγάλη ακρίβεια.

Από τον Ιούλιο του 2015 έως τον Ιανουάριο του 2024, 23 ασθενείς από το UT Southwestern και το Parkland Health έλαβαν ακτινοθεραπεία σε τρεις ή πέντε συνεδρίες. Οι 22 υποβλήθηκαν σε αφαίρεση νεφρού και θρομβεκτομή τέσσερις έως 14 ημέρες αργότερα. Η διάμεση διάρκεια παρακολούθησης ήταν περίπου εννέα χρόνια.

Ένα χρόνο μετά τη θεραπεία, το 71,4% των ασθενών δεν είχε υποτροπή. Το ποσοστό ήταν υψηλότερο από το προκαθορισμένο ιστορικό όριο της μελέτης, που ήταν 55,7%.

Υποχώρησαν όγκοι εκτός του πεδίου ακτινοβόλησης

Σε δύο από τους τρεις ασθενείς των οποίων ο καρκίνος είχε ήδη εξαπλωθεί πριν από τη θεραπεία, μεταξύ των οποίων και η Gentry, οι ερευνητές παρατήρησαν ένα σπάνιο φαινόμενο που είναι γνωστό ως απώτερο αποτέλεσμα (abscopal effect). Σε αυτή την ανοσολογική απόκριση, η τοπική ακτινοθεραπεία φαίνεται να βοηθά τον οργανισμό να αναγνωρίσει και να επιτεθεί σε καρκινικά κύτταρα σε άλλα σημεία του σώματος.

Ο όγκος στον νεφρό της Gentry και ο θρόμβος αφαιρέθηκαν χειρουργικά, ενώ οι όγκοι που είχαν εξαπλωθεί στους πνεύμονές της υποχώρησαν χωρίς άμεση ακτινοβόληση ή άλλη φαρμακευτική θεραπεία. Σήμερα ζει χωρίς καρκίνο και είναι αρραβωνιασμένη με τον σύντροφό της, ο οποίος ήταν στο πλευρό της σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας. «Αυτή η θεραπεία μού έσωσε τη ζωή και αισθάνομαι πολύ ευλογημένη», είπε.

«Αυτό που μας εξέπληξε ήταν ότι υποχώρησαν όγκοι έξω από το πεδίο ακτινοβόλησης, χωρίς συστηματική θεραπεία, κάτι αρκετά σπάνιο», δήλωσε ο Hannan. «Υποψιαζόμαστε ότι έχει σημασία η θέση: το αίμα μεταφέρει διαρκώς ανοσοκύτταρα σε έναν όγκο που αναπτύσσεται μέσα σε φλέβα. Βλάπτοντας αυτόν τον όγκο, η ακτινοβολία μπορεί να βοηθήσει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίσει τον καρκίνο και σε άλλα σημεία — το λεγόμενο απώτερο αποτέλεσμα. Αυτή η πιθανότητα είναι συναρπαστική και αξίζει περαιτέρω μελέτη».

Μελετάται μια λιγότερο εκτεταμένη επέμβαση

Η ομάδα προτείνει μια εθνική τυχαιοποιημένη δοκιμή, για να εξετάσει αν η ακτινοθεραπεία από μόνη της μπορεί να ελέγξει τον θρόμβο, ενώ η χειρουργική επέμβαση θα περιορίζεται στην αφαίρεση του νεφρού. Αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει λαπαροσκοπική ή ρομποτική επέμβαση με λιγότερες επιπλοκές.

«Ο συνδυασμός ακτινοθεραπείας και χειρουργικής επέμβασης μάς προσφέρει έναν νέο τρόπο να αντιμετωπίσουμε μία από τις πιο δύσκολες επιπλοκές του καρκίνου του νεφρού», δήλωσε ο Margulis. «Στόχος μας είναι να διαπιστώσουμε αν αυτή η στρατηγική μπορεί να περιορίσει την επιβάρυνση της θεραπείας και να διευρύνει τις επιλογές για ασθενείς που αντιμετωπίζουν σημαντικούς κινδύνους από μια εκτεταμένη επέμβαση».

Raquibul Hannan και συνεργάτες, «Neoadjuvant Stereotactic Ablative Radiotherapy Before Inferior Vena Cava Thrombectomy for Renal Cell Carcinoma», JAMA Oncology (2026). DOI: 10.1001/jamaoncol.2026.4172.

Οι θεραπευτικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό.