Της Jinping Xu, Chair of Family Medicine and Public Health Sciences, Wayne State Universit. The Conversation.
Στις ΗΠΑ, περίπου ένας στους οκτώ άνδρες θα διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη κάποια στιγμή στη ζωή του, αλλά περίπου ένας στους 44 θα χάσει τη ζωή του από τη νόσο. Σε σύγκριση με τους λευκούς, οι μαύροι ασθενείς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο τόσο να εμφανίσουν όσο και να πεθάνουν από καρκίνο του προστάτη.
Ιδίως όταν πρόκειται για καρκίνο του προστάτη χαμηλού κινδύνου, ο οποίος εξελίσσεται αργά, οι περισσότεροι άνδρες που διαγιγνώσκονται τελικά πεθαίνουν από άλλη αιτία. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι περίπου πριν από δέκα χρόνια, η συνήθης αντιμετώπιση για τους περισσότερους ασθενείς με χαμηλού κινδύνου καρκίνο του προστάτη ήταν η άμεση χειρουργική επέμβαση ή η ακτινοβολία. Οι μέθοδοι αυτές μπορούν να θεραπεύσουν τον καρκίνο, αλλά ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές, μακροχρόνιες επιπλοκές, όπως ακράτεια ούρων και στυτική δυσλειτουργία.
Πρόσφατη μελέτη καταγράφει αύξηση στον αριθμό των ανδρών που αποφεύγουν την άμεση αντιμετώπιση. Αντί γι’ αυτήν, προτιμούν την ενεργητική επιτήρηση: τον στενό έλεγχο του καρκίνου και την αναβολή της θεραπείας ώσπου να υπάρξουν ενδείξεις ότι η νόσος εξελίσσεται.
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη παραμένει αμφιλεγόμενος, καθώς συχνά οδηγεί σε υπερδιάγνωση και υπερθεραπεία καρκίνων που δεν θα προκαλούσαν πρόβλημα αν δεν ανιχνεύονταν και δεν αντιμετωπίζονταν. Συνήθως γίνεται με εξέταση αίματος, η οποία μετρά την πρωτεΐνη που παράγουν τα κύτταρα του προστάτη και λέγεται ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA). Η αύξηση του PSA μπορεί να αποτελεί ένδειξη καρκίνου του προστάτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε περίπτωση είναι επιθετική ή απειλητική για τη ζωή. Τα επίπεδα της πρωτεΐνης μπορεί να είναι υψηλά και για άλλους λόγους, όπως η διόγκωση του προστάτη που σχετίζεται με τη γήρανση.
Σε χώρες με εκτεταμένο έλεγχο PSA, όπως οι ΗΠΑ, περισσότεροι από τους μισούς καρκίνους του προστάτη που εντοπίζονται μέσω του προσυμπτωματικού ελέγχου είναι χαμηλού κινδύνου. Ο προβληματισμός για την υπερδιάγνωση και την υπερθεραπεία αυτών των καρκίνων αποτελεί τον βασικό λόγο που ο έλεγχος δεν συνιστάται, εκτός αν οι ασθενείς, αφού συζητήσουν με τον γιατρό τα οφέλη και τα μειονεκτήματά του, επιθυμούν να εξεταστούν.
Τι σημαίνει ενεργητική επιτήρηση για τον καρκίνο του προστάτη;
Για τον χαμηλού κινδύνου καρκίνο του προστάτη, η ενεργητική επιτήρηση αποτελεί ασφαλή και αποτελεσματική επιλογή διαχείρισης, καθώς επιφυλάσσει τη χειρουργική επέμβαση ή την ακτινοβολία για όγκους που μεγαλώνουν ή γίνονται πιο επιθετικοί. Η διαδικασία βασίζεται σε τακτικές εξετάσεις και ελέγχους των όγκων. Έτσι, οι ασθενείς μπορούν να αναβάλουν ή να αποφύγουν τις επεμβατικές θεραπείες και τις παρενέργειές τους. Στόχος είναι να παρακολουθείται ο καρκίνος, χωρίς θεραπεία εκτός αν αυτή κριθεί πραγματικά αναγκαία.
Σε αντίθεση με την ενεργητική επιτήρηση, η «προσεγμένη αναμονή» είναι μια πιο ήπια συντηρητική προσέγγιση: προβλέπει λιγότερες εξετάσεις και περιορίζεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Η ενεργητική επιτήρηση περιλαμβάνει συχνότερες και πιο συστηματικές εξετάσεις, ενώ θεραπεία χορηγείται εφόσον χρειαστεί.
Κατά την τελευταία δεκαετία, η ενεργητική επιτήρηση έχει κερδίσει μεγαλύτερη αποδοχή από ασθενείς και ουρολόγους. Όλες οι κορυφαίες ιατρικές ομάδες την προτείνουν ως την προτιμώμενη μέθοδο φροντίδας για άνδρες με διάγνωση χαμηλού κινδύνου καρκίνου του προστάτη. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα, στις ΗΠΑ το ποσοστό των ασθενών που επέλεγαν αυτή την πρακτική παρέμενε χαμηλό: από λιγότερο του 15% το 2010 έφτασε περίπου στο 40% το 2015. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να βρίσκονται πίσω από πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Σουηδία, όπου πάνω από το 80% των ανδρών με χαμηλού κινδύνου καρκίνο του προστάτη επιλέγουν την ενεργητική παρακολούθηση.
Η σύσταση του ουρολόγου επηρεάζει, όπως είναι φυσικό, τους ασθενείς. Όταν οι γιατροί παρουσιάζουν τον χαμηλού κινδύνου καρκίνο του προστάτη ως μικρό ή μη επιθετικό και αναφέρουν ότι η πρόγνωση είναι ευνοϊκή, οι ασθενείς μπορεί να νιώσουν ανακούφιση. Αυτό, με τη σειρά του, τους κάνει να αισθάνονται πιο άνετα με την ενεργητική παρακολούθηση.
Σε μία μελέτη, σχεδόν το 85% όσων επέλεξαν την ενεργή επιτήρηση ανέφεραν ότι την είχε προτείνει ο ουρολόγος τους. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν επίσης η κοινή απόφαση ασθενούς και γιατρού για τη θεραπεία, καθώς και η καλύτερη ενημέρωση για τον καρκίνο του προστάτη. Καθοριστική είναι και η ηλικία του ασθενούς. Λανθασμένες αντιλήψεις, μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τη θεραπεία και προκαταλήψεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αδικαιολόγητα επιθετική αγωγή. Έτσι, οι ασθενείς μπορεί να υποστούν τις πιθανές βλάβες της χωρίς να κερδίσουν κανένα όφελος στην επιβίωση και, αργότερα, να μετανιώσουν για την επιλογή τους.
Η εσφαλμένη αντίληψη ενός ασθενούς για τη σοβαρότητα του καρκίνου του μπορεί να τον οδηγήσει σε θεραπεία που δεν χρειάζεται. Οι γιατροί έχουν τη δυνατότητα να τον καθησυχάσουν, εξηγώντας ότι η ενεργή επιτήρηση αποτελεί ασφαλή και προτιμώμενη εναλλακτική. Μπορούν ακόμη να διευκρινίσουν πως, για τους περισσότερους ασθενείς χαμηλού κινδύνου, οι επιθετικές θεραπείες δεν αυξάνουν την επιβίωση και ενδέχεται να επιφέρουν σημαντικές μακροχρόνιες παρενέργειες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/karkinos-toy-prostati-pote-i-therapeia-mporei-na-kanei-kako-para-kalo/2949
