Το άρθρο παρουσιάζει τις δομικές και λειτουργικές μεταβολές που μπορεί να επιφέρει η κατάθλιψη στον εγκέφαλο. Μελέτες συνδέουν την πάθηση με συρρίκνωση του ιππόκαμπου, που επηρεάζει τη μνήμη, αλλά και με φλεγμονώδεις αντιδράσεις οι οποίες επιβαρύνουν τη διάθεση και τις γνωστικές λειτουργίες.
Δυσλειτουργίες έχουν επίσης καταγραφεί στον προμετωπιαίο φλοιό, ο οποίος συμβάλλει στη λήψη αποφάσεων και στην οργάνωση των σκέψεων. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι, ακόμη κι αν οι αλλαγές μοιάζουν μόνιμες, η θεραπεία που ξεκινά έγκαιρα μπορεί να ενισχύσει τη γνωστική και συναισθηματική λειτουργία.
Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, καθοριστικά βήματα είναι να εντοπιστούν τα συμπτώματα και να αναζητηθεί βοήθεια.
Νευροαπεικονιστικές μελέτες έχουν εντοπίσει διαφορές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου σε άτομα με κατάθλιψη. Καθώς περνά ο χρόνος, οι μεταβολές αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τη μνήμη, τη συγκέντρωση, αλλά και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων:
1. Ο ιππόκαμπος μπορεί να συρρικνωθεί και η μνήμη να επηρεαστεί
Η επίδραση της κατάθλιψης στη μνήμη δεν περιορίζεται στην αφηρημάδα. Δεν αφορά μόνο το να ξεχνά κάποιος, αλλά και τη δυσκολία να αποθηκεύσει, να επεξεργαστεί και να ανακαλέσει πληροφορίες.
Στον σχηματισμό των αναμνήσεων συμμετέχει καθοριστικά ο ιππόκαμπος, μια περιοχή του εγκεφάλου. Σύμφωνα με μελέτες, η μακροχρόνια κατάθλιψη ενδέχεται να μειώσει το μέγεθος και τη δραστηριότητά του. Ένας παράγοντας που εξετάζεται είναι η κορτιζόλη: όταν η ορμόνη του στρες παραμένει σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα, φαίνεται να συρρικνώνει αυτή τη σημαντική εγκεφαλική περιοχή.
2. Η κατάθλιψη σχετίζεται με φλεγμονώδεις αντιδράσεις
Έρευνες καταγράφουν υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής στον οργανισμό ανθρώπων με κατάθλιψη. Η φλεγμονή είναι δυνατόν να επηρεάσει τα εγκεφαλικά κυκλώματα, με επιβάρυνση της διάθεσης και των γνωστικών λειτουργιών.
Κατά την εκτίμηση ορισμένων επιστημόνων, το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάζει το ανοσοποιητικό και να οδηγεί σε υπερβολική φλεγμονώδη απόκριση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Έτσι ενδέχεται να απορρυθμίζονται οι νευρωνικές συνδέσεις και να επιδεινώνεται η κατάθλιψη.
3. Πώς επηρεάζεται ο προμετωπιαίος φλοιός
Στην κατάθλιψη παρατηρούνται συχνά δυσλειτουργίες στον προμετωπιαίο φλοιό, ο οποίος συμμετέχει στον προγραμματισμό, στη λήψη αποφάσεων και στην επίλυση προβλημάτων. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, να βάλουν σε τάξη τις σκέψεις τους ή ακόμη και να επιλέξουν ανάμεσα σε απλές λύσεις.
Η αποκαλούμενη εκτελεστική δυσλειτουργία (executive dysfunction) είναι δυνατόν να επηρεάσει την καθημερινή ζωή, την εργασία και τις κοινωνικές σχέσεις του ατόμου.
4. Η κατάθλιψη μπορεί να επιβραδύνει την επεξεργασία πληροφοριών
Μία ακόμη συχνή, αλλά λιγότερο εμφανής, συνέπεια της κατάθλιψης είναι ότι η σκέψη και η επεξεργασία πληροφοριών γίνονται πιο αργές. Μπορεί να απαιτείται περισσότερος χρόνος για να δοθεί απάντηση, να θυμηθεί κάποιος ένα όνομα ή να παρακολουθήσει και να συμμετάσχει σε συζήτηση.
Σε σχετική έρευνα, η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών ήταν αισθητά χαμηλότερη σε άτομα με ενεργή κατάθλιψη, σε σχέση με όσους δεν είχαν κατάθλιψη ή είχαν συμπτώματα σε ύφεση. Στον προμετωπιαίο φλοιό καταγράφηκαν μειωμένη δραστηριότητα και λιγότερος συντονισμός με άλλες εγκεφαλικές περιοχές, στοιχεία που ενδέχεται να συμβάλλουν στη δυσκολία εκτέλεσης σύνθετων γνωστικών λειτουργιών.
Μπορούν να αποκατασταθούν οι αλλαγές που συνδέονται με την κατάθλιψη;
Δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη αν οι επιδράσεις αυτές είναι μόνιμες. Οι ειδικοί, ωστόσο, συμφωνούν πως μια σταθερή θεραπευτική αντιμετώπιση που αρχίζει έγκαιρα μπορεί να αναστρέψει ορισμένες αλλαγές και να βελτιώσει τη γνωστική και συναισθηματική λειτουργία του εγκεφάλου.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση αρνητικών μοτίβων σκέψης και στην καλύτερη λειτουργικότητα στην καθημερινή ζωή.
Σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται να αναζητήσεις βοήθεια
• Αίσθημα θλίψης, άγχους ή κενού που επιμένει
• Μειωμένο ενδιαφέρον για όσα έδιναν προηγουμένως ευχαρίστηση
• Αϋπνία ή υπερβολική υπνηλία
• Αλλαγές στην όρεξη και στο σωματικό βάρος
• Προβλήματα συγκέντρωσης, μνήμης ή λήψης αποφάσεων
• Τάση για απομόνωση
• Σωματικές ενοχλήσεις χωρίς ξεκάθαρη ιατρική εξήγηση
• Σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας
Η κατάθλιψη είναι υπαρκτή και σοβαρή, αλλά πάνω απ’ όλα μπορεί να αντιμετωπιστεί. Η φροντίδα της ψυχικής υγείας αποτελεί, παράλληλα, ένα βήμα για να φροντίσουμε και τον εγκέφαλο.
Με λίγα λόγια
- Στην κατάθλιψη παρατηρούνται δομικές και λειτουργικές μεταβολές στον εγκέφαλο, μεταξύ των οποίων η συρρίκνωση του ιππόκαμπου, η οποία επηρεάζει τη μνήμη.
- Η φλεγμονή σε υψηλά επίπεδα σχετίζεται με την κατάθλιψη και επιβαρύνει τόσο τη διάθεση όσο και τις γνωστικές λειτουργίες.
- Οι δυσλειτουργίες στον προμετωπιαίο φλοιό προκαλούν προβλήματα συγκέντρωσης και δυσχεραίνουν τη λήψη αποφάσεων.
- Σε άτομα με κατάθλιψη είναι συχνή η βραδύτερη νοητική επεξεργασία, η οποία επηρεάζει την καθημερινότητά τους.
- Με έγκαιρη και συνεπή θεραπεία ενδέχεται να βελτιωθεί η κατάσταση του εγκεφάλου και να αναστραφούν ορισμένες από τις αλλαγές.
- Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, είναι καθοριστικής σημασίας να αναγνωρίζονται τα συμπτώματα και να αναζητείται βοήθεια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/katathlipsi-ta-simadia-tis-ston-egkefalo-paramenoyn-gia-panta/10469
