Νέα έρευνα αναδεικνύει τη σημαντική συμβολή των φυτικών ινών στην προστασία του εντέρου από επιβλαβή βακτήρια, μεταξύ των οποίων τα Enterobacteriaceae. Μελετώντας περισσότερα από 12.000 δείγματα κοπράνων, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Cambridge διαπίστωσαν ότι η σύσταση του εντερικού μικροβιώματος επηρεάζει την ανάπτυξη αυτών των μικροοργανισμών.
Στη μελέτη, το Faecalibacterium, βακτήριο που παράγει λιπαρά οξέα αξιοποιώντας φυτικές ίνες, φάνηκε να εμποδίζει την ανάπτυξη επιβλαβών μικροβίων. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ενίσχυση των «συν-αποκλειστών» ενδέχεται να αποτελέσει αποτελεσματικότερη προσέγγιση για την πρόληψη λοιμώξεων χωρίς αντιβιοτικά. Χρειάζεται, ωστόσο, περαιτέρω έρευνα για να γίνει κατανοητή η ποικιλία των μικροβίων σε διαφορετικούς πληθυσμούς.
Του Alexandre Almeida, κύριου ερευνητή στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, για το The Conversation.
Ο ανθρώπινος οργανισμός φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, τόσο στο εσωτερικό όσο και στην επιφάνειά του, και δεν αποτελείται μόνο από ανθρώπινα κύτταρα. Μάλιστα, στο έντερό μας υπάρχουν περισσότερα μικρόβια απ’ όσα άστρα στον Γαλαξία. Είναι απαραίτητα για την υγεία, αλλά οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν τι ακριβώς κάνουν και με ποιους τρόπους συμβάλλουν.
Στη νέα έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο Nature Microbiology, οι συνεργάτες μου κι εγώ εξετάσαμε αν ορισμένα εντερικά βακτήρια μπορούν να μας προστατεύσουν από άλλα, επιβλαβή μικρόβια. Εστιάσαμε ειδικότερα στην ομάδα Enterobacteriaceae, που περιλαμβάνει είδη όπως το Escherichia coli (E coli). Σε μικρές ποσότητες το συγκεκριμένο βακτήριο είναι συνήθως ακίνδυνο, όμως η υπερβολική ανάπτυξή του μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις και άλλα προβλήματα υγείας.
Η ανάλυσή μας έδειξε ότι το περιβάλλον στο έντερο, το οποίο επηρεάζεται και από τη διατροφή, έχει σημαντική επίδραση στον έλεγχο δυνητικά επικίνδυνων βακτηρίων. Εξετάσαμε πάνω από 12.000 δείγματα κοπράνων από ανθρώπους σε 45 χώρες και, με τεχνολογίες αλληλούχισης DNA, εντοπίσαμε και μετρήσαμε τα μικρόβια σε καθένα από αυτά. Η σύνθεση του μικροβιώματος διέφερε ουσιαστικά ανάμεσα σε όσους είχαν Enterobacteriaceae και σε όσους δεν είχαν. Η ανάλυση των μικροβίων και των γονιδίων τους μάς επέτρεψε να προβλέψουμε με ακρίβεια περίπου 80% αν κάποιος είχε Enterobacteriaceae στο έντερό του. Τα ευρήματα έδειξαν στενή σχέση ανάμεσα στα είδη βακτηρίων του εντέρου και στη δυνατότητα των επιβλαβών μικροβίων να επικρατήσουν.
Στη συνέχεια, διακρίναμε δύο κατηγορίες βακτηρίων: όσα συνυπήρχαν και αναπτύσσονταν μαζί με τα Enterobacteriaceae, τους «συν-αποικιστές», και όσα σπάνια εντοπίζονταν μαζί τους, τους «συν-αποκλειστές». Ανάμεσα στους δεύτερους, το Faecalibacterium ξεχώρισε για τη σημασία του. Διασπά διάφορες φυτικές ίνες από τη διατροφή μας και παράγει χημικές ουσίες που ονομάζονται λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας. Με τη σειρά τους, αυτά μπορεί να αναστείλουν την ανάπτυξη επιβλαβών βακτηρίων, όπως τα Enterobacteriaceae.
Ένα από τα ισχυρότερα σήματα που εντοπίσαμε, συγκρίνοντας τους συν-αποκλειστές με τους συν-αποικιστές, ήταν η παρουσία αυτών των λιπαρών οξέων. Στο παρελθόν έχουν επίσης συνδεθεί με διάφορα οφέλη για την υγεία, ανάμεσά τους η μείωση της φλεγμονής και η καλύτερη λειτουργία του εντέρου.
Ενδιαφέρον εύρημα ήταν επίσης η μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα των συν-αποικιστών, δηλαδή των βακτηρίων που συνυπάρχουν με τα Enterobacteriaceae. Μπορούσαν να αξιοποιούν διαφορετικά θρεπτικά συστατικά και να επιβιώνουν σε συνθήκες κατάλληλες και για τα Enterobacteriaceae. Αυτό μας εξέπληξε, καθώς προηγούμενες μελέτες σε ποντίκια είχαν δείξει ότι βακτήρια που τρέφονται με τα ίδια είδη τροφών και θρεπτικών συστατικών δυσκολεύονται να συνυπάρξουν στο έντερο. Το εύρημα υπογράμμισε ξανά ότι οι συνθήκες του εντερικού περιβάλλοντος —όπως τα θρεπτικά συστατικά, το pH και το επίπεδο οξυγόνου— αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν αν τα Enterobacteriaceae θα αποικίσουν το έντερό κάποιου.
Πιο αποτελεσματική προσέγγιση από τα προβιοτικά
Τα αποτελέσματα της μελέτης ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη νέων τρόπων πρόληψης και αντιμετώπισης λοιμώξεων χωρίς αντιβιοτικά. Αντί να εξουδετερώνουμε απευθείας τα επιβλαβή βακτήρια —με κίνδυνο να βλάψουμε και τα ωφέλιμα— θα μπορούσαμε, για παράδειγμα, να ενισχύσουμε τους συν-αποκλειστές ή να σχεδιάσουμε διατροφές που ευνοούν την ανάπτυξή τους.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη από την άμεση λήψη προβιοτικών, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι τα νέα βακτήρια που εισάγονται στον εντερικό σωλήνα παραμένουν στο έντερο μόνο για περιορισμένο διάστημα. Μια ακόμη δυνατότητα είναι να στοχεύσουμε συγκεκριμένες οδούς που επιτρέπουν στα επιβλαβή βακτήρια να επιβιώνουν, ώστε να γίνουν λιγότερο απειλητικά.
Παρότι η έρευνα προσφέρει ουσιαστικά νέα δεδομένα, παραμένουν αρκετά αναπάντητα ερωτήματα. Μελέτες για το μικροβίωμα δεν καλύπτουν επαρκώς πολλές περιοχές, μεταξύ των οποίων τμήματα της Νότιας Αμερικής και της Αφρικής. Έτσι, η εικόνα μας για τις διαφορές στα βακτήρια του εντέρου ανάμεσα σε διαφορετικούς πληθυσμούς παραμένει περιορισμένη.
Για να αποσαφηνιστεί πώς το εντερικό οικοσύστημα συμβάλλει στην υγεία, οι μελλοντικές έρευνες θα αξιοποιήσουν και άλλα εργαλεία. Σε αυτά περιλαμβάνονται η μεταβολομική, που εξετάζει τις χημικές ουσίες τις οποίες παράγουν τα μικρόβια, καθώς και η μεταγραφομική, η οποία μελετά πώς ενεργοποιούνται τα γονίδια.
Ένα επόμενο ερευνητικό βήμα είναι να σχεδιαστούν μελέτες που θα εξετάσουν αν διατροφικά πρότυπα, όπως μια δίαιτα πλούσια ή φτωχή σε φυτικές ίνες, μεταβάλλουν μακροπρόθεσμα την παρουσία δυνητικά επιβλαβών βακτηρίων και άλλων ασθενειών. Η βαθύτερη κατανόηση των αλληλεπιδράσεων και της επικοινωνίας των μικροβίων στο έντερό μας θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπειών, χωρίς αντιβιοτικά, για την προστασία από λοιμώξεις στο μέλλον.
Συμπεράσματα
- Έρευνα του Πανεπιστημίου του Cambridge δείχνει ότι οι φυτικές ίνες προστατεύουν το έντερο από επιβλαβή βακτήρια, όπως τα Enterobacteriaceae.
- Από την εξέταση 12.000 δειγμάτων κοπράνων προέκυψε ότι η σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος επηρεάζει την ανάπτυξη αυτών των βακτηρίων.
- Το Faecalibacterium παράγει λιπαρά οξέα από τις φυτικές ίνες και εμποδίζει την ανάπτυξη επιβλαβών μικροοργανισμών.
- Η ενίσχυση των «συν-αποκλειστών» ενδέχεται να αποτελέσει αποτελεσματικότερη μέθοδο πρόληψης λοιμώξεων χωρίς τη χρήση αντιβιοτικών.
- Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περισσότερη έρευνα γύρω από την ποικιλία των μικροβίων σε διαφορετικούς πληθυσμούς και τις επιδράσεις της διατροφής τους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-fytikes-ines-thorakizoyn-to-entero-apo-epikindyna-mikrovia/10665
