Ερευνητές από το Ιατρικό Κέντρο Southwestern του Πανεπιστημίου του Τέξας ανέφεραν ότι, ακόμη και όταν τα παχύσαρκα ποντίκια ακολουθούσαν διατροφή πλούσια σε λιπαρά, η ενεργοποίηση της πρωτεΐνης FGF21 στον λιπώδη ιστό τους μπορούσε να παρατείνει τη ζωή τους. Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο Cell Metabolism, καταγράφει βελτίωση της μεταβολικής υγείας και περιορισμό της φλεγμονής, χωρίς αλλαγές στην ανάπτυξη.
Στην ομάδα των ποντικών με αυξημένη FGF21 καταγράφηκε 26% υψηλότερη επιβίωση, μαζί με βελτίωση σε σωματικά χαρακτηριστικά. Τα αποτελέσματα ανοίγουν το ενδεχόμενο μελλοντικών προσεγγίσεων για τη μακροχρόνια υγεία των ανθρώπων, χωρίς να είναι ακόμη σαφές πώς θα μπορούσαν να εφαρμοστούν.
Η ομάδα του Ιατρικού Κέντρου Southwestern του Πανεπιστημίου του Τέξας εξέτασε την ενεργοποίηση του παράγοντα ανάπτυξης ινοβλαστών 21 (FGF21) μόνο στον λιπώδη ιστό ενήλικων αρσενικών ποντικών. Η παρέμβαση παρέτεινε τη ζωή τους ενώ συνέχιζαν να λαμβάνουν διατροφή με πολλά λιπαρά, χωρίς τις μειώσεις στην ανάπτυξη και την οστική πυκνότητα που είχαν συσχετιστεί προηγουμένως με την FGF21.
Περίπου το 35% των Αμερικανών άνω των 65 ετών έχει παχυσαρκία. Ο συνδυασμός της γήρανσης και του αυξημένου βάρους ενισχύει τον κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη, λιπώδους ήπατος, αλλά και άλλων χρόνιων παθήσεων.
Παράγεται κυρίως στο ήπαρ, η FGF21 είναι ορμόνη που ενδιαφέρει τους ερευνητές λόγω του ρόλου της στη ρύθμιση του μεταβολισμού σε διάφορους ιστούς των θηλαστικών. Σύμφωνα με παλαιότερες μελέτες, η ορμόνη ενίσχυσε την ευαισθησία στην ινσουλίνη, περιόρισε τα λιπίδια στο ήπαρ και ενεργοποίησε οδούς που σχετίζονται με τη μακροζωία.
Σε προηγούμενα πειράματα, η FGF21 εκφραζόταν αδιάκοπα στα ποντίκια από τη γέννησή τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα αναπτυξιακές ανωμαλίες, μεταξύ των οποίων και νανισμό, και διατήρησε τις επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο κλινικό όφελος της πρωτεΐνης.
Για την έρευνα με τίτλο «Η FGF21 προάγει τη μακροζωία στην παχυσαρκία που προκαλείται από τη διατροφή μέσω μεταβολικών οφελών ανεξάρτητα από την καταστολή της ανάπτυξης», η οποία δημοσιεύτηκε στο Cell Metabolism, οι επιστήμονες δημιούργησαν ποντίκια με υπερέκφραση της FGF21 στα λιποκύτταρα, η οποία ενεργοποιούνταν με δοξυκυκλίνη. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν η FGF21 που παράγεται αποκλειστικά από τον λιπώδη ιστό των ενήλικων ζώων μπορεί να αυξήσει τη διάρκεια ζωής και να βελτιώσει τη μεταβολική υγεία κατά τη χρόνια διατροφή με πολλά λιπαρά.
Κατά την έναρξη των πειραμάτων, τα αρσενικά ποντίκια ήταν ηλικίας 10-12 εβδομάδων, ενώ στις αναλύσεις επιβίωσης συμμετείχαν 64-84 ζώα σε κάθε ομάδα. Σε όλα χορηγήθηκε δίαιτα υψηλή σε λιπαρά, με προσθήκη δοξυκυκλίνης ώστε να ενεργοποιηθούν τα γονίδια που παράγουν FGF21.
Τα ποντίκια που χρησιμοποιήθηκαν έφεραν δύο γενετικά στοιχεία: έναν υποκινητή αδιπονεκτίνης και ένα διαφορετικό κατασκεύασμα, το οποίο περιείχε τον κώδικα για την FGF21 και βρισκόταν υπό τον έλεγχο στοιχείου που ανταποκρίνεται στην τετρακυκλίνη.
Με την κατανάλωση τροφής πλούσιας σε λιπαρά και εμπλουτισμένης με δοξυκυκλίνη ενεργοποιούνταν επιλεκτικά η έκφραση της FGF21 στους λιπώδεις ιστούς. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν το λευκό λίπος της επιδιδυμίδας, το υποδόριο λευκό λίπος και οι αποθήκες καφέ λίπους.
Στα πρωτόκολλα περιλήφθηκε η καταγραφή του βάρους και της τροφής που κατανάλωναν τα ζώα, καθώς και η έμμεση θερμιδομετρία. Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης την ανοχή στη γλυκόζη και στην ινσουλίνη, τα λιπίδια του ορού, την ιστολογία του ήπατος, τις μετρήσεις των οστών, τη σύνθεση των ανοσοκυττάρων με κυτταρομετρία ροής και, μέσω λιπιδομικής ανάλυσης, τα κεραμίδια και τα σφιγγολιπίδια.
Η διάμεση διάρκεια επιβίωσης ήταν περίπου 26% μεγαλύτερη στα ποντίκια με υπερέκφραση της FGF21 στα λιποκύτταρα: έφτασε τα 2,22 έτη, έναντι 1,76 ετών στην ομάδα ελέγχου, ενώ ορισμένα ζώα έζησαν έως τα 3,3 χρόνια. Παράλληλα, το βάρος τους παρέμεινε αισθητά χαμηλότερο και αυξήθηκε η αναλογία άλιπης μάζας προς λιπώδη μάζα, χωρίς ενδείξεις απώλειας οστικής μάζας ή μειωμένου μήκους της κνήμης. Οι ιστολογικές εξετάσεις έδειξαν λιγότερη ηπατική στεάτωση, μικρότερα λιποκύτταρα και λιγότερες φλεγμονώδεις δομές.
Κατά τους συγγραφείς, η αύξηση της FGF21 στον λιπώδη ιστό κατά την ενήλικη ζωή οδήγησε σε εκτεταμένες μεταβολικές βελτιώσεις. Αυτές προστάτευσαν από τη φλεγμονή που συνδέεται με την παχυσαρκία και από τη συσσώρευση κεραμιδίων, ενώ η διάρκεια ζωής παρατάθηκε χωρίς επίδραση στην ανάπτυξη.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι παρεμβάσεις που αξιοποιούν την FGF21 ενδέχεται να συμβάλουν στην αύξηση της διάρκειας ζωής. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές αν και με ποιον τρόπο τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να μεταφερθούν στους ανθρώπους.
Περισσότερες πληροφορίες: Christy M. Gliniak et al, FGF21 promotes longevity in diet-induced obesity through metabolic benefits independent of growth suppression, Cell Metabolism (2025). DOI: 10.1016/j.cmet.2025.05.011.
Συνοπτικά
- Η ενεργοποίηση της FGF21 στον λιπώδη ιστό παχύσαρκων ποντικών μπορεί να αυξήσει τη διάρκεια ζωής τους κατά 26%, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας.
- Η πρωτεΐνη FGF21 βελτιώνει τη μεταβολική υγεία και μειώνει τη φλεγμονή, χωρίς αλλαγές στην ανάπτυξη ή στην οστική πυκνότητα.
- Όσα ποντίκια είχαν υψηλότερα επίπεδα FGF21 εμφάνισαν καλύτερα χαρακτηριστικά σώματος και μικρότερη ηπατική στεάτωση.
- Τα ευρήματα δημιουργούν προοπτικές για μελλοντικές παρεμβάσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μακροχρόνια υγεία των ανθρώπων, όμως η δυνατότητα εφαρμογής τους δεν είναι ακόμη σαφής.
- Η FGF21 παράγεται κυρίως στο ήπαρ και ενδέχεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη στη ρύθμιση του μεταβολισμού και στη διατήρηση της υγείας σε βάθος χρόνου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ta-pachysarka-pontikia-epimikynoyn-zoi-chari-stin-proteini-fgf21/13342
