Η έκλειψη Ηλίου της 8ης Απριλίου 2024 στο Κεμπέκ συνδέθηκε με μόνιμες βλάβες στην όραση δύο ανθρώπων που παρατήρησαν τον ήλιο χωρίς προστατευτικά γυαλιά. Οφθαλμίατροι του Centre Hospitalier de l’Université de Montréal επιβεβαίωσαν σοβαρά προβλήματα σε έναν 34χρονο άνδρα και μία 17χρονη γυναίκα.
Οι εξετάσεις έδειξαν αλλοιώσεις στον αμφιβληστροειδή, οι οποίες ενδέχεται να έχουν μακροχρόνιες συνέπειες στην όραση. Παρότι έχουν καταγραφεί δύο περιστατικά, οι ειδικοί θεωρούν πιθανό ο πραγματικός αριθμός των ανθρώπων που επηρεάστηκαν να είναι πολύ μεγαλύτερος και επισημαίνουν πόσο σημαντική είναι η διαρκής ενημέρωση για την προστασία των ματιών κατά την παρατήρηση ηλιακών φαινομένων.
Εκατομμύρια κάτοικοι του Κεμπέκ παρακολούθησαν τον ουρανό στην ολική έκλειψη Ηλίου στις 8 Απριλίου 2024. Για τουλάχιστον δύο ανθρώπους, έναν 34χρονο άνδρα και μία 17χρονη γυναίκα, η εμπειρία κατέληξε σε μόνιμη βλάβη στον αμφιβληστροειδή, καθώς κοίταξαν απευθείας τον ήλιο χωρίς προστατευτικά γυαλιά.
Ο εντοπισμός των δύο περιστατικών έγινε χάρη σε ειδικό μητρώο της Ένωσης Οφθαλμολόγων του Κεμπέκ. Τα 350 μέλη της είχαν κληθεί να καταγράψουν τυχόν ανεπιθύμητα οφθαλμικά συμβάντα μετά την έκλειψη.
Τις δύο περιπτώσεις επιβεβαίωσε ομάδα ειδικών στον αμφιβληστροειδή από το Centre Hospitalier de l’Université de Montréal, η οποία συνέταξε αναλυτική αναφορά. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Canadian Journal of Ophthalmology.
Κανένα από τα δύο άτομα δεν χρησιμοποίησε πιστοποιημένα γυαλιά προστασίας κατά την έκλειψη. Ο 34χρονος παρακολούθησε το φαινόμενο μέσα από παράθυρο για περίπου 30 δευτερόλεπτα και επισκέφθηκε γιατρό 25 ημέρες αργότερα, αναφέροντας θολή όραση και κηλίδες στο οπτικό πεδίο και των δύο ματιών. Η 17χρονη κάλυψε με το χέρι το δεξί μάτι της, ενώ παρατηρούσε την έκλειψη. Τρεις εβδομάδες μετά απευθύνθηκε σε οφθαλμίατρο εξαιτίας επίμονων προβλημάτων όρασης στο αριστερό μάτι.
Οι οφθαλμολογικές εξετάσεις και οι δοκιμές που ακολούθησαν έδειξαν και στις δύο περιπτώσεις αλλοιώσεις στο βοθρίο, το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς που εξασφαλίζει καθαρή και λεπτομερή όραση.
«Ο αμφιβληστροειδής είναι η μεμβράνη που συλλαμβάνει το φως και μας επιτρέπει να βλέπουμε», εξήγησε ο Fares Antaki, οφθαλμίατρος. «Όταν κοιτάμε τον ήλιο χωρίς προστασία, οι υπεριώδεις ακτίνες μπορούν να βλάψουν τα φωτοϋποδοχικά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς. Συχνά, η βλάβη είναι μη αναστρέψιμη, αλλά η σοβαρότητά της μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με τη διάρκεια της έκθεσης, τις καιρικές συνθήκες και την ειδική ανατομία του οφθαλμού του ασθενούς».
Βλάβες στο μάτι που παραμένουν
Αμέσως μετά την παρατήρηση της έκλειψης, και οι δύο ασθενείς διατηρούσαν σχεδόν φυσιολογική οπτική οξύτητα. Ωστόσο, στο μάτι τους παρέμεινε δομική βλάβη.
Στον 34χρονο, η εξέταση «έδειξε απώλεια της ελλειψοειδούς ζώνης, συνοδευόμενη από μια ανεπαίσθητη καμπυλόγραμμη στήλη υπερανακλαστικών ινών Henle και στα δύο μάτια». Για την 17χρονη, οι εξετάσεις στο αριστερό μάτι αποκάλυψαν «έναν εξωτερικό υποανακλαστικό χώρο που υποδηλώνει ελλειψοειδές και απώλεια ζώνης αλληλοσύνδεσης».
Παρά τα σχετικά ήπια συμπτώματα που εμφανίστηκαν βραχυπρόθεσμα, οι δύο περιπτώσεις παρουσίασαν σημαντική κυτταρική βλάβη.
«Είναι σαφές ότι υπάρχουν διαρκείς επιπτώσεις επειδή οι φωτοϋποδοχείς υπέστησαν βλάβη», ανέφερε ο Antaki.
Ενδέχεται να υπάρχουν πολύ περισσότερα περιστατικά
Οι δύο καταγεγραμμένες περιπτώσεις μπορεί να μοιάζουν λίγες σε σύγκριση με τα 9,1 εκατομμύρια κατοίκους του Κεμπέκ. Ωστόσο, ο πραγματικός αριθμός πιθανότατα είναι πολύ μεγαλύτερος.
«Η μεθοδολογία μας βασίστηκε αποκλειστικά στην αυτοαναφορά από οφθαλμίατρους, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποεκτίμηση του συνολικού αριθμού περιστατικών», είπε. «Επίσης, δεν είχαμε δεδομένα από οπτομέτρη και ορισμένοι άνθρωποι (που παρακολούθησαν την έκλειψη) μπορεί να μην ζήτησαν καθόλου βοήθεια».
Ο Antaki επισήμανε πως οι δράσεις ενημέρωσης πριν από την έκλειψη είχαν θετική επίδραση. «Νομίζω ότι υπήρξε μια πολύ καλή προσπάθεια και ήταν απολύτως δικαιολογημένη. Υπήρξε εκτεταμένη κάλυψη στην τηλεόραση, στα έντυπα μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», είπε. Πρόσθεσε ότι η ενημέρωση αυτή πιθανότατα συνέβαλε στην πρόληψη πολλών επιπλέον περιστατικών ηλιακής αμφιβληστροειδοπάθειας.
«Πρέπει να συνεχίσουμε να βρίσκουμε δημιουργικούς τρόπους για να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο σχετικά με την υγεία των ματιών. Για τους νέους, αυτό θα μπορούσε να γίνει μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Για τους ηλικιωμένους, θα μπορούσε να γίνει μέσω της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου ή των έντυπων μέσων ενημέρωσης».
Περισσότερες πληροφορίες: Fares Antaki et al, Solar retinopathy following the April 2024 eclipse in Quebec, Canada, Canadian Journal of Ophthalmology (2024). DOI: 10.1016/j.jcjo.2024.10.006.
Συνοπτικά
- Στο Κεμπέκ, δύο άνθρωποι εμφάνισαν μόνιμη βλάβη στην όρασή τους, αφού παρακολούθησαν χωρίς ειδικά γυαλιά την ολική ηλιακή έκλειψη της 8ης Απριλίου 2024.
- Οι εξετάσεις έδειξαν αλλοιώσεις στον αμφιβληστροειδή, οι οποίες ενδέχεται να έχουν μακροχρόνιες συνέπειες για την όρασή τους.
- Κατά τους ειδικούς, τα περιστατικά πιθανότατα είναι πολύ περισσότερα, καθώς οι σχετικές αναφορές προήλθαν από αυτοαναφορές οφθαλμιάτρων.
- Η έκταση της βλάβης στον αμφιβληστροειδή συνδέεται με τον χρόνο έκθεσης και τις καιρικές συνθήκες, ενώ οι συνέπειές της μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες.
- Παραμένει ζωτικής σημασίας η διαρκής ενημέρωση για την προστασία των ματιών, καθώς οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/to-epikindyno-kostos-gia-tin-orasi-sas-otan-antikrizete-kateytheian-ton-ilio/9674
