Υπνική άπνοια: χάπι αδυνατίσματος μείωσε τις διακοπές της αναπνοής και την πίεση

Ένα χάπι αδυνατίσματος που λαμβάνεται μία φορά την ημέρα θα μπορούσε να προσφέρει μια νέα θεραπευτική επιλογή σε υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα με μέτρια έως σοβαρή αποφρακτική υπνική άπνοια, σύμφωνα με μεγάλη κλινική δοκιμή. Οι συμμετέχοντες που έλαβαν το φάρμακο είχαν περίπου 18 λιγότερες διακοπές της αναπνοής ανά ώρα, καθώς και βελτιώσεις στην αρτηριακή πίεση, τα επίπεδα οξυγόνου και την ποιότητα του ύπνου.

Η αποφρακτική υπνική άπνοια προκαλεί επαναλαμβανόμενες παύσεις και επανεκκινήσεις της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου. Εκτιμάται ότι επηρεάζει οκτώ εκατομμύρια ανθρώπους στη Βρετανία. Συχνά συνδέεται με την περίσσεια λίπους γύρω από τον λαιμό και τον φάρυγγα, μπορεί να προκαλέσει πολύ έντονο ροχαλητό, ενώ όσοι πάσχουν ενδέχεται να αισθάνονται εξαντλημένοι και να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν την ημέρα, ανεξάρτητα από το πόσο κοιμήθηκαν.

Η σοβαρότερη ανησυχία είναι η επιβάρυνση που προκαλεί στην καρδιά και στα αιμοφόρα αγγεία. Οι επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής μειώνουν τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα, προκαλώντας αύξηση των ορμονών του στρες και της αρτηριακής πίεσης. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Πώς χορηγήθηκε το φάρμακο στη μελέτη

Η συνήθης θεραπεία είναι η συσκευή συνεχούς θετικής πίεσης στους αεραγωγούς (CPAP), η οποία διοχετεύει σταθερή ροή αέρα μέσω μάσκας που φοριέται τη νύχτα, ώστε να διατηρεί ανοιχτό τον αεραγωγό. Για δεκαετίες αποτελεί τη θεραπεία αναφοράς για την αποφρακτική υπνική άπνοια. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς τη βρίσκουν άβολη και σχεδόν οι μισοί είτε αρνούνται να τη χρησιμοποιήσουν είτε σταματούν να τη φορούν.

Το φάρμακο της μελέτης, η orforglipron, είναι χάπι που λαμβάνεται μία φορά την ημέρα και παρασκευάζεται από την Eli Lilly, τη φαρμακευτική εταιρεία που παράγει και το ενέσιμο φάρμακο αδυνατίσματος Mounjaro. Τον Αύγουστο εγκρίθηκε από τις αρμόδιες αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου για τη διαχείριση του βάρους και τον διαβήτη τύπου 2, έπειτα από δοκιμές που έδειξαν ότι μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να χάσουν πάνω από το 12% του σωματικού τους βάρους σε διάστημα 16 μηνών. Δεν έχει εγκριθεί ειδικά για τη θεραπεία της υπνικής άπνοιας.

Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στις Επιστημονικές Συνεδρίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας στο Σικάγο. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Vaishnavi Kundel, διευθύντρια του προγράμματος εξειδίκευσης στην Ιατρική του Ύπνου στην Ιατρική Σχολή Icahn της Νέας Υόρκης, δήλωσε: «Εάν εγκριθεί για τη θεραπεία της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας, η orforglipron θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία από το στόμα για άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία και αυτή την πάθηση».

«Η υπνική άπνοια που δεν αντιμετωπίζεται συχνά συνυπάρχει με υψηλή αρτηριακή πίεση, η οποία μπορεί με την πάροδο του χρόνου να επιβαρύνει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου», πρόσθεσε. «Ακόμη και μια μέτρια μείωση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να συμβάλει στην προστασία της καρδιάς και της συνολικής υγείας του ασθενούς».

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η χρήση συσκευής CPAP μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση κατά περίπου τρεις μονάδες. Στη νέα μελέτη, η πίεση μειώθηκε κατά περίπου επτά μονάδες έπειτα από έναν χρόνο λήψης του χαπιού. «Πρόκειται για μια ουσιαστική μεταβολή της αρτηριακής πίεσης, η οποία θα είχε θετικό αντίκτυπο στην καρδιαγγειακή υγεία των ανθρώπων με υπνική άπνοια», ανέφερε η δρ Kundel.

Λιγότερες διακοπές της αναπνοής και βελτίωση της πίεσης

Η διεθνής έρευνα περιλάμβανε δύο κλινικές δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 712 ενήλικες με μέτρια έως σοβαρή αποφρακτική υπνική άπνοια και δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) τουλάχιστον 27, τιμή που τους κατατάσσει στην κατηγορία του υπέρβαρου ή της παχυσαρκίας.

Στην πρώτη δοκιμή συμμετείχαν άτομα που δεν χρησιμοποιούσαν θεραπεία CPAP. Η δεύτερη περιλάμβανε 349 ασθενείς που ήδη χρησιμοποιούσαν τις συσκευές και διέκοψαν τη θεραπεία για μία εβδομάδα πριν υποβληθούν σε εξετάσεις ύπνου. Σε κάθε δοκιμή, οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν τυχαία είτε στη λήψη του χαπιού μία φορά την ημέρα είτε σε εικονικό φάρμακο, χωρίς δραστική ουσία. Ούτε οι ερευνητές ούτε οι συμμετέχοντες γνώριζαν ποια αγωγή είχε λάβει ο καθένας.

Οι μελέτες ύπνου πραγματοποιήθηκαν στην αρχή, μετά από 24 εβδομάδες και ξανά έπειτα από έναν χρόνο. Οι ερευνητές κατέγραψαν πόσο συχνά η αναπνοή των συμμετεχόντων διακοπτόταν λόγω μερικής ή πλήρους απόφραξης του αεραγωγού, ενώ παρακολούθησαν επίσης το βάρος, την αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα οξυγόνου.

Έπειτα από έναν χρόνο, όσοι έλαβαν orforglipron είχαν περίπου 18 λιγότερες διακοπές της αναπνοής ανά ώρα, έναντι περίπου πέντε λιγότερων στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Το φάρμακο μείωσε επίσης έως και κατά 51% τα επεισόδια στα οποία έπεφταν τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα κατά τον ύπνο.

Οι επαναλαμβανόμενες μειώσεις του οξυγόνου μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή και βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία, συμβάλλοντας στον αυξημένο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης, εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου που σχετίζεται με την υπνική άπνοια.

Οι συμμετέχοντες που έλαβαν το χάπι έχασαν επίσης περίπου το 11% του σωματικού τους βάρους, έναντι μόλις 1% έως 2% όσων έλαβαν εικονικό φάρμακο. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν η ναυτία, η διάρροια και η δυσκοιλιότητα, οι οποίες ήταν γενικά ήπιες έως μέτριες.

Δεν αντικαθιστά τη CPAP για όλους

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι οι μικρότερες βελτιώσεις στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου ενδέχεται να οφείλονταν στη μέτρια απώλεια βάρους, στις αλλαγές του τρόπου ζωής και στην καλύτερη τήρηση των ήδη εφαρμοζόμενων θεραπειών κατά τη διάρκεια της δοκιμής. Τόνισαν επίσης ότι δεν είναι ακόμη σαφές σε ποιον βαθμό η βελτίωση της αναπνοής οφειλόταν άμεσα στο φάρμακο και σε ποιον στην απώλεια βάρους που προκάλεσε.

Το αυξημένο βάρος αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την αποφρακτική υπνική άπνοια, καθώς ο λιπώδης ιστός γύρω από τον λαιμό και τον φάρυγγα μπορεί να στενέψει τον αεραγωγό και να αυξήσει την πιθανότητα να καταρρεύσει κατά τον ύπνο. Επομένως, η απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της σοβαρότητας της πάθησης.

Οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι το χάπι δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τη θεραπεία CPAP για όλους. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προσφέρει μια επιπλέον επιλογή σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους ασθενείς που δυσκολεύονται να ανεχθούν τις συσκευές, αν και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθούν τα μακροπρόθεσμα οφέλη. Παρότι η δοκιμή έδειξε βελτιώσεις στην αρτηριακή πίεση και σε άλλους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας, δεν κατέδειξε αν η λήψη του χαπιού μειώνει τον αριθμό των εμφραγμάτων ή των εγκεφαλικών επεισοδίων. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.