Σε συνέντευξη Τύπου που έγινε στην Αθήνα, οι ειδικοί Γιάννης Τούντας, Μαρία Λινού, Δημοσθένης Σαρηγιάννης και Θωμάς Μπαρτζάνας παρουσίασαν την πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα, με την υποστήριξη της MSD Ελλάδος. Επισημαίνοντας πόσο σημαντική είναι η συνεργασία διαφορετικών τομέων για την υγεία ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος, η μελέτη εισηγείται εθνική στρατηγική που θα εστιάζει στην πρόληψη και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των σημερινών υγειονομικών προκλήσεων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, χρειάζεται ολιστική προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας, την εκπαίδευση επαγγελματιών και την ανάπτυξη σύγχρονων εργαλείων παρακολούθησης. Οι ομιλητές επισήμαναν ότι απαιτούνται επειγόντως δράσεις για να ενδυναμωθεί η ανθεκτικότητα της κοινωνίας απέναντι στις υγειονομικές απειλές.
Σε Συνέντευξη Τύπου, η οποία πραγματοποιήθηκε σήμερα σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας, παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη Μελέτη για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα. Την παρουσίαση έκαναν οι Γιάννης Τούντας, Μαρία Λινού, Δημοσθένης Σαρηγιάννης και Θωμάς Μπαρτζάνας, με την υποστήριξη της MSD Ελλάδος.
Το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ) συνέταξε τη μελέτη για την MSD Ελλάδος, η οποία βρίσκεται υπό έκδοση. Τα ευρήματά της αναδεικνύουν πως απαιτείται Εθνική Στρατηγική Ενιαίας Υγείας, βασισμένη στην επιστημονική τεκμηρίωση, την πρόληψη και τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών τομέων, ώστε να προστατεύεται η υγεία ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος ως ένα ενιαίο, αλληλένδετο σύστημα.
Τι σημαίνει Ενιαία Υγεία
Η Ενιαία Υγεία βασίζεται στην αναγνώριση ότι η υγεία ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος συνδέεται στενά και αλληλοεξαρτάται. Είναι μια συνεργατική, διεπιστημονική προσέγγιση που υλοποιείται σε τοπικό, εθνικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο, με σκοπό να προστατεύει την υγεία των ανθρώπων και των ζώων, τη δημόσια υγεία και να διασφαλίζει ένα βιώσιμο μέλλον.
Για την ευημερία και την προστασία της υγείας και των οικοσυστημάτων από απειλές, η προσέγγιση φέρνει σε συνεργασία διαφορετικούς τομείς, επιστημονικές ειδικότητες και κοινότητες, σε πολλά επίπεδα της κοινωνίας. Παράλληλα, ανταποκρίνεται σε κοινές ανάγκες, όπως η πρόσβαση σε καθαρό νερό, ενέργεια και αέρα, η διαθεσιμότητα ασφαλών και θρεπτικών τροφίμων, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.
Τα στοιχεία της μελέτης δείχνουν καθαρά ότι οι σημερινές υγειονομικές προκλήσεις δεν αντιμετωπίζονται πλέον με αποσπασματικά μέτρα. Απαιτείται ολοκληρωμένη, ολιστική προσέγγιση, όπως η Ενιαία Υγεία. Ενδεικτικά:
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες ευθύνονται για το 70–90% του κινδύνου εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων.
- Ζωονόσοι είναι το 75% των λοιμωδών νοσημάτων.
- Κάθε χρόνο προσβάλλονται από ζωονόσους πάνω από 1 δισ. άνθρωποι και περισσότεροι από 2 εκατ. πεθαίνουν.
- Η διατροφή συνδέεται με το 20% των καρκίνων.
- Το 2020, η COVID-19 συρρίκνωσε την παγκόσμια οικονομία κατά 4,3%.
- Το 2021, η COVID-19 ήταν η 3η αιτία θανάτου στην ΕΕ.
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες ευθύνονται για τουλάχιστον το 15% της θνησιμότητας στην Ευρώπη.
- Για την περίοδο 2030–2050, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να οδηγήσει σε 250.000 επιπλέον θανάτους ετησίως.
- Η μικροβιακή αντοχή (AMR) χαρακτηρίζεται «σιωπηλή πανδημία».
- Περισσότερα από 1 εκατομμύριο είδη βρίσκονται υπό απειλή εξαφάνισης.
- Πάνω από το 70% των λοιμωδών νοσημάτων έχει προέλευση από την άγρια πανίδα.
Οι προτεραιότητες για άμεση δράση
Η συντακτική ομάδα της μελέτης διαμόρφωσε ένα συνεκτικό, εφαρμόσιμο πλαίσιο προτάσεων πολιτικής. Το πλαίσιο αυτό αποτελεί ολοκληρωμένο οδικό χάρτη για τη θεσμική ενδυνάμωση και την αποτελεσματική εφαρμογή της Ενιαίας Υγείας στην Ελλάδα.
Πρώτη προτεραιότητα είναι να διαμορφωθεί εθνική στρατηγική για την Ενιαία Υγεία, με σαφείς θεσμικές προβλέψεις, διασφαλισμένη χρηματοδότηση και σταθερούς μηχανισμούς διακυβέρνησης. Εξίσου αναγκαία θεωρείται η στενότερη συνεργασία υπουργείων, επιστημονικών φορέων και τοπικής αυτοδιοίκησης, προκειμένου η προσέγγιση να ενταχθεί οριζόντια σε όλες τις δημόσιες πολιτικές. Σημαντικό ρόλο έχει επίσης η συστηματική κατάρτιση επαγγελματιών υγείας και διοίκησης, καθώς και δημόσιων λειτουργών, ώστε να διαμορφωθούν κοινή αντίληψη και κουλτούρα πρόληψης.
Για την προστασία της δημόσιας υγείας, προτείνεται η ανάπτυξη σύγχρονων ψηφιακών μέσων που θα παρακολουθούν κρίσιμους υγειονομικούς δείκτες, μαζί με την αναβάθμιση της επιδημιολογικής επιτήρησης. Η μελέτη εισηγείται ακόμη στοχευμένες ενημερωτικές καμπάνιες για τους περιβαλλοντικούς και συμπεριφορικούς κινδύνους, ώστε να ενισχυθούν η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση.
Ξεχωριστή βαρύτητα αποδίδεται στο περιβάλλον και την κλιματική κρίση. Μεταξύ των προτάσεων είναι ο περιορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η προσαρμογή της χώρας στους αυξανόμενους κλιματικούς κινδύνους και η συστηματική συνεργασία των φορέων υγείας και περιβάλλοντος, με σκοπό τον σχεδιασμό συντονισμένων παρεμβάσεων για την πρόληψη και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Η μελέτη εισηγείται, τέλος, για τη ζωική υγεία την αναβάθμιση των συστημάτων ελέγχου των ζωονόσων και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κτηνιατρικών και υγειονομικών υπηρεσιών. Προτείνει ακόμη ολοκληρωμένα προγράμματα επιτήρησης, με δεδομένα για ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον, ώστε να διασφαλίζονται η έγκαιρη ανίχνευση και η πρόληψη μελλοντικών απειλών.
«Δομικές αδυναμίες στα συστήματα υγείας»
Ο Γιάννης Τούντας, συντονιστής της μελέτης και Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής & Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ, εξήγησε ότι «η Ενιαία Υγεία δεν αποτελεί πλέον θεωρητική προσέγγιση, αλλά αναγκαία προϋπόθεση δημόσιας υγείας. Οι υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων ετών ανέδειξαν τις δομικές αδυναμίες των συστημάτων υγείας. Χρειαζόμαστε μια εθνική στρατηγική που να βασίζεται στη συνεργασία, στην πρόληψη και στην επιστημονική τεκμηρίωση, ώστε να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας απέναντι στις νέες σύνθετες απειλές».
Η Δρ. Μαρία Λινού, κτηνίατρος και πρόεδρος της Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας, υπενθύμισε πως «το 75% των νέων μολυσματικών νοσημάτων προέρχεται από ζώα. Η υγεία ανθρώπων, ζώων και οικοσυστημάτων αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο». Και υπογράμμισε ότι, «η πρόληψη των πανδημιών, η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και η προστασία της δημόσιας υγείας περνούν μέσα από τη διατομεακή συνεργασία, την επιτήρηση και την εκπαίδευση. Η Ενιαία Υγεία είναι το πλαίσιο που μπορεί να εξασφαλίσει ασφάλεια και βιωσιμότητα».
Σύμφωνα με τον κ. Θωμά Μπαρτζάνα, Αντιπρύτανη Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, «η βιώσιμη κτηνοτροφία, η βιοασφάλεια και οι σύγχρονες τεχνολογίες παραγωγής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Η ενσωμάτωση των αρχών της Ενιαίας Υγείας στην αγροδιατροφική πολιτική μπορεί να μειώσει δραστικά τις εκπομπές, να περιορίσει τους υγειονομικούς κινδύνους και να ενισχύσει τη διατροφική ασφάλεια της χώρας».
«Ολιστική στρατηγική πρόληψης»
Ο κ. Δημοσθένης Σαρηγιάννης, Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής ΑΠΘ και Πρόεδρος Δ.Σ. του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ), πρόσθεσε ότι «η κλιματική κρίση αποτελεί πλέον άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία. Τα ακραία θερμικά επεισόδια, η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι πυρκαγιές αυξάνουν τη θνησιμότητα και επιβαρύνουν σοβαρά τα συστήματα υγείας. Χρειαζόμαστε μια ολιστική στρατηγική πρόληψης, έγκαιρης προειδοποίησης και ανθεκτικότητας των πόλεων, βασισμένη στις αρχές της Ενιαίας Υγείας».
Ο Αντώνης Καρόκης, Διευθυντής Εξωτερικών Υποθέσεων της MSD Ελλάδος, ανέφερε ότι, «στην MSD συμμετέχουμε ενεργά στον δημόσιο διάλογο για την Ενιαία Υγεία, καθώς έχουμε ουσιαστική παρουσία τόσο στην ανθρώπινη όσο και στη ζωική υγεία, αλλά και στην πρόληψη μέσω του εμβολιασμού. Υποστηρίξαμε με υπερηφάνεια μία από τις πρώτες ολοκληρωμένες μελέτες για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα, γιατί πιστεύουμε στη δύναμη της γνώσης, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της συνεργασίας. Η Ενιαία Υγεία δεν είναι απλώς μια έννοια – είναι αναγκαιότητα. Είναι μια ευκαιρία να επαναβεβαιώσουμε τη συλλογική μας ευθύνη απέναντι στη δική μας γενιά και στις επόμενες».
Συνοπτική παρουσίαση
- Στην Αθήνα παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη για την Ενιαία Υγεία στη χώρα, με την υποστήριξη της MSD Ελλάδος και σκοπό την προστασία της ανθρώπινης, ζωικής και περιβαλλοντικής υγείας.
- Η ανάγκη για συνεργασία ανάμεσα σε διαφορετικούς τομείς βρίσκεται στο επίκεντρο της μελέτης, η οποία εισηγείται εθνική στρατηγική για την πρόληψη και την αντιμετώπιση υγειονομικών προκλήσεων.
- Τα συμπεράσματα αναδεικνύουν πως οι σημερινές προκλήσεις υγείας χρειάζονται συνολική προσέγγιση και συντονισμό διαφορετικών τομέων.
- Ανάμεσα στις άμεσες προτεραιότητες συγκαταλέγονται η ανάπτυξη ψηφιακών μέσων παρακολούθησης και η καλύτερη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.
- Η κλιματική κρίση και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες θεωρούνται καθοριστικοί για τη δημόσια υγεία, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον συντονισμό υγειονομικών και περιβαλλοντικών φορέων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/msd-ellados-apokalyptontai-ta-eyrimata-tis-protoporiakis-meletis-gia-tin-eniaia-ygeia-stin-ellada/20753
