Ο Μάριος Σπανάκης, Διδάκτορας Φαρμακολογίας και Φαρμακοκινητικής, τονίζει ότι η συμβολή των φαρμακοποιών στη φαρμακευτική φροντίδα γύρω από τους εμβολιασμούς δεν εξαντλείται στη χορήγησή τους. Περιλαμβάνει συνολικά την αξία και τις δράσεις που αναπτύσσουν για την πρόληψη μέσω του εμβολιασμού.
Του Χαράλαμπου Πετρόχειλου
«Βελτιστοποίηση του εμβολιασμού των ενηλίκων με χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις μέσω ενός πλαισίου με υποστήριξη από φαρμακοποιούς για την ολοκληρωμένη πρωτοβάθμια φροντίδα: Μια αφηγηματική ανασκόπηση». Με αυτόν τον τίτλο δημοσιεύτηκε στο Pneumon, το επίσημο επιστημονικό περιοδικό της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, μελέτη που εξετάζει πώς οι κοινοτικοί φαρμακοποιοί μπορούν να λειτουργήσουν ως κρίκος της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ), ενισχύοντας την εμβολιαστική κάλυψη.
Ένα οργανωμένο και εφαρμόσιμο πλαίσιο προτείνει η μελέτη, με τους φαρμακοποιούς να συνεργάζονται ενεργά με τους γιατρούς. Στο πλαίσιο αυτό, κατά τη συνηθισμένη επίσκεψη του ασθενούς στο φαρμακείο, αξιολογείται η εμβολιαστική του κατάσταση και καταγράφονται οι ανάγκες του. Ακολουθούν ενημέρωση και καθοδήγηση, τεκμηρίωση ή ψηφιακή καταχώριση, καθώς και ορθή παραπομπή στον θεράποντα ιατρό βάσει καθορισμένων ιατρικών διαδρομών. Προβλέπεται επίσης παρακολούθηση και υπενθύμιση για τις επαναληπτικές δόσεις.
Με την παρουσίαση διεθνών στοιχείων για το πώς οι φαρμακοποιοί συμβάλλουν στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης των ενηλίκων, και ιδιαίτερα όσων έχουν χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, η μελέτη επιδιώκει, όπως εξηγεί ο πρώτος συγγραφέας της, Δρ. Μάριος Σπανάκης, PharmD, PhD, Φαρμακοποιός – Διδάκτωρ Φαρμακολογίας και Φαρμακοκινητικής και Συνεργαζόμενος Ερευνητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), «να μετατρέψουμε τις κατευθυντήριες οδηγίες για τον εμβολιασμό ενηλίκων σε ένα πλαίσιο εφαρμογής για τους φαρμακοποιούς.
Στην ανάπτυξη του πλαισίου συνεργάστηκαν φαρμακοποιοί, ακαδημαϊκοί πνευμονολόγοι και γενικοί ιατροί από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης. Μεταξύ αυτών ήταν οι καθηγητές Πνευμονολογίας κ.κ. Νικόλαος Τζανάκης, Κατερίνα Αντωνίου και Ειρήνη Βασαρμίδη, καθώς και ο καθηγητής Γενικής Ιατρικής κ. Εμμανουήλ Συμβουλάκης.
Η συγκεκριμένη σύμπραξη δείχνει στην πράξη πώς οι φαρμακοποιοί μπορούν να διαμορφώνουν από κοινού τον ρόλο τους στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα. Παράλληλα, συμμετέχουν στον σχεδιασμό υπηρεσιών φαρμακευτικής φροντίδας που είναι συγκεκριμένες, επιστημονικά τεκμηριωμένες και μπορούν να εφαρμοστούν.
Η εργασία συνιστά ένα επιπλέον επιστημονικό αποτέλεσμα του Προγράμματος Διά Βίου Μάθησης «Προηγμένη Εκπαίδευση στις Φαρμακευτικές Επιστήμες & την Κοινοτική Φαρμακευτική» του ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Σε συνέντευξή του στο DailyPharmaNews, ο κ. Σπανάκης ανέφερε πως η μελέτη διαμόρφωσε σαφείς κατευθύνσεις —κάτι που έγινε— για τη συμμετοχή των φαρμακοποιών στην προαγωγή υγείας στην κοινότητα.
Η αξία των φαρμακοποιών απέναντι στην κατακερματισμένη εμβολιαστική κάλυψη
Υπάρχει, όπως φαίνεται, σημαντικό περιθώριο να βελτιωθεί η σημερινή εικόνα των εμβολιασμών στους ενήλικες.
Στην ενότητα της μελέτης για την εμβολιαστική κάλυψη, τα εμπόδια και τις δυνατότητες στην Ελλάδα σημειώνεται ότι «πρόσφατες εξελίξεις έχουν διευρύνει περαιτέρω τη δυνατότητα πρόσβασης των φαρμακοποιών στο ηλεκτρονικό ιστορικό εμβολιασμού των ασθενών, επιτρέποντας την επισκόπηση και την ενημέρωση των αρχείων εμβολιαστικής κατάστασης μετά τη διενέργεια εμβολιασμού στο φαρμακείο. Οι εξελίξεις αυτές είναι σημαντικές, καθώς η εμβολιαστική κάλυψη των ενηλίκων στην Ελλάδα παραμένει κατακερματισμένη: τα ποσοστά εμβολιασμού ανέρχονται περίπου στο 55% για τη γρίπη (στις ομάδες υψηλού κινδύνου), στο 36% για τον πνευμονιόκοκκο, στο 12% για τον έρπητα ζωστήρα και στο 21% για τον τέτανο. Πιο πρόσφατα δεδομένα, που προέρχονται από δείγμα ενηλίκων ηλικίας ≥60 ετών στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας –χωρίς να περιορίζονται αποκλειστικά σε ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα–, υποδεικνύουν επίσης κατακερματισμένα πρότυπα εμβολιασμού: υψηλότερα ποσοστά παρατηρούνται για τη γρίπη (82,5%), μέτρια για τον πνευμονιόκοκκο (68,3%) και τον έρπητα ζωστήρα (56,0%), ενώ χαμηλά ποσοστά καταγράφονται για την αναμνηστική δόση κατά του τετάνου, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη (13,0%) καθώς και για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) (5,2%). Μόλις το 10,1% των συμμετεχόντων πέτυχε υψηλό δείκτη εμβολιαστικής κάλυψης (VCS ≥66,7%) —δείκτης που ορίζεται ως η λήψη τουλάχιστον των δύο τρίτων των εμβολίων που συνιστώνται ατομικά για το συγκεκριμένο άτομο. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση του εμβολιασμού των ενηλίκων στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Ένα λειτουργικό πλαίσιο για τους φαρμακοποιούς της κοινότητας θα μπορούσε να καθοδηγήσει διαδικασίες όπως ο εντοπισμός ασθενών, η ιεράρχηση βάσει κινδύνου, η αποστολή υπενθυμίσεων, η παροχή συμβουλευτικής, η τεκμηρίωση, η παραπομπή σε άλλες υπηρεσίες υγείας και η επικοινωνία με τους ιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας».
Αξιοποίηση του Οδηγού από δύο Φαρμακευτικούς Συλλόγους
Σύμφωνα με τον κ. Σπανάκη, οι Φαρμακευτικοί Σύλλογοι Ηρακλείου και Ρεθύμνου προτίθενται να αξιοποιήσουν τα αποτελέσματα της Μελέτης. Στον Σύλλογο Ηρακλείου συμμετέχει, πέρα από τον ίδιο, και ο πρόεδρός του, κ. Αριστοτέλης Σκουντάκης, ενώ στη μελέτη από το Ρέθυμνο παίρνουν μέρος ο πρόεδρός του, κ. Κωνσταντίνος Βαρδιάμπασης, και η κ. Αγάπη Φουρναράκη. Όπως είπε, «η πρόταση που υπάρχει στο Φαρμακευτικό Σύλλογο του Ηρακλείου(εκτός του κ. Σπανάκη μετέχει και ο Πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Αριστοτέλης Σκουντάκης) και στον Φαρμακευτικό Σύλλογο του Ρεθύμνου που συμμετέχει στη μελέτη (σ.σ. με τον πρόεδρό του κ. Κωνσταντίνο Βαρδιάμπαση αλλά και τη κ. Αγάπη Φουρναράκη) είναι να δοθεί σαν Οδηγός στους φαρμακοποιούς – μέλη τους, ειδικά για τη χρήση του στους ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα καθώς παρέχει σαφείς οδηγίες για το πως θα πρέπει να τους προσεγγίσουν για τον εμβολιασμός τους.
Ο κ. Σπανάκης εξηγεί: «δεν είναι μόνο να λέμε ότι υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες και η δυνατότητα να διενεργήσεις έναν εμβολιασμό. Πρέπει να λέμε και πως θα το κάνεις, ποια είναι η διαδικασία που πρέπει να κάνεις εσύ, ως φαρμακοποιός ώστε να έχεις και καλύτερα αποτελέσματα στον επαγγελματικό σου ρόλο, ένα ρόλο που δεν είναι μόνο να κάνεις τον εμβολιασμό αλλά πολύ ευρύτερος. Είναι όλη η αξία και η δράση που δημιουργούν γύρω από την πρόληψη μέσω των εμβολιασμών».
Τέλος, ο κ. Σπανάκης επισημαίνει τη σημασία της συνεχούς αναζήτησης πρακτικών που στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα για τους φαρμακοποιούς. Όπως τονίζει, «πρέπει να βάλουμε και τους συναδέλφους σ’ ένα σαφές πλαίσιο γιατί ο ρόλος τους σίγουρα θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια κι εάν δεν θελήσουν να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο θα βρεθεί κάποιος να το κάνει».
Δείτε εδώ ολόκληρη τη δημοσίευση της συγκεκριμένης Επιστημονικής Μελέτης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/odigos-gia-ti-diexagogi-ton-emvolion-sta-farmakeia-mesa-apo-meleti-ellinon-farmakopoion/24116
