Το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» επανεκδίδει παραπεμπτικά για δωρεάν καρδιολογικό έλεγχο σε άτομα 30 έως 70 ετών που δεν πρόλαβαν να τα χρησιμοποιήσουν. Οι εξετάσεις αφορούν το λιπιδαιμικό προφίλ και την εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο Ευάγγελος Φραγκούλης, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής Ιατρικής, υπογράμμισε πόσο σημαντικοί είναι οι προληπτικοί έλεγχοι, καθώς τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως.
Οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να υποβληθούν σε δωρεάν εξετάσεις και, αν τα αποτελέσματα το απαιτούν, να παραπεμφθούν σε ειδικούς για πρόσθετη αξιολόγηση. Με επίκεντρο την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση, το πρόγραμμα επιδιώκει να συμβάλει στην καλύτερη δημόσια υγεία.
Την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να εκδοθούν ξανά τα παραπεμπτικά του προγράμματος «Προλαμβάνω» που έληξαν στις 30 Ιουνίου. Πρόκειται για τις δωρεάν εξετάσεις λιπιδαιμικού προφίλ και εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου, ώστε να μπορέσουν να τις κάνουν όλοι οι δικαιούχοι. Την ανακοίνωση έκανε σε ανάρτησή του στο Facebook ο Ευάγγελος Φραγκούλης, γενικός γιατρός και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής / Οικογενειακής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).
Το Υπουργείο Υγείας υλοποιεί το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τα καρδιαγγειακά, το οποίο αφορά όλους τους πολίτες ηλικίας 30 έως 70 ετών. Η διαδικασία ξεκινά με παραπεμπτικό για δωρεάν εξετάσεις αίματος και, εφόσον προκύψει σχετική ανάγκη, ακολουθεί παραπομπή σε γιατρό για αξιολόγηση. Σε επόμενο βήμα, ο ειδικός μπορεί να κρίνει απαραίτητες εξειδικευμένες εξετάσεις για την εκτίμηση της πιθανότητας ισχαιμίας.
Η ανάρτηση του Φραγκούλη
Στην ανάρτησή του ο κ. Φραγκούλης παραθέτει κείμενό του για τη σημασία των προληπτικών ελέγχων:
«Η πρόληψη αποτελεί το κλειδί για την αποφυγή της φτωχής υγείας και την επίτευξη ψυχικής και σωματικής ευεξίας με αποτελεσματικότητα, όσο και αποδοτικότητα. Παρόλο που τα χρόνια μη μεταδοτικά νοσήματα ευθύνονται για το σχεδόν 80% των δαπανών υγείας και είναι γνωστό πως η πρόληψη μπορεί να τα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και αποδοτικά, ελάχιστό ποσοστό του ετήσιου προϋπολογισμού για την υγεία κατευθύνεται προς αυτή. Είναι ανάγκη να υπάρξει μετατόπιση του ενδιαφέροντος από την νόσο και τη θεραπεία της στην πρόληψη και στους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας. Επίσης είναι ανάγκη να ενδυναμωθεί η σχέση μεταξύ των βασισμένων στον πληθυσμό λειτουργιών Δημόσιας Υγείας και των υπηρεσιών πρωτοβάθμιας περίθαλψης που απευθύνονται στο άτομο, καθώς αυτές είναι εγγενώς συμπληρωματικές.»
Σε συμφωνία με τις παραπάνω κατευθύνσεις βρίσκεται το «Εθνικό Πρόγραμμα για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση Καρδιαγγειακών Νοσημάτων», που εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας «ΣΠΥΡΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ». Σκοπός του είναι να περιορίσει τον κίνδυνο για παθήσεις της καρδιάς και των αγγείων, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και τα εγκεφαλικά επεισόδια, που αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου σε όλο τον κόσμο. Κάποιο από αυτά τα νοσήματα θα εμφανίσει ένας στους δύο άνδρες μέσης ηλικίας και μία στις τρεις γυναίκες της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Το πρόγραμμα εστιάζει σε σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για τα καρδιαγγειακά, αλλά και για πολλά συχνά χρόνια νοσήματα, οι οποίοι επιβαρύνουν ουσιαστικά τη νοσηρότητα: υψηλή αρτηριακή πίεση, κάπνισμα, υπερβάλλον βάρος και παχυσαρκία, αυξημένη χοληστερόλη και διαβήτης.
Τα επιδημιολογικά στοιχεία
Τα επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα γιατί χρειάζονται εθνικές πρωτοβουλίες για τους παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπέρταση, που ίσως αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου. Σύμφωνα με τη μελέτη EMENO, το ποσοστό των ατόμων με υπέρταση στη χώρα μας αυξάνεται και έχει φτάσει στο 40% των ενηλίκων. Σχεδόν το ένα τρίτο των ανθρώπων αυτών δεν έχει διαγνωστεί, ενώ μόλις το 30% των υπερτασικών έχει καλή ρύθμιση με την αγωγή. Παράλληλα, γνωρίζουμε ότι με κάθε μείωση κατά 10 mmHg στη συστολική αρτηριακή πίεση ο κίνδυνος σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων μειώνεται κατά 20%. Γι’ αυτό θεωρούνται αναγκαίες δράσεις όπως το Πρόγραμμα Προλαμβάνω τα Καρδιαγγειακά, που θα συμβάλουν στην πρόληψη της υπέρτασης και στη βελτίωση της ενημέρωσης και του ελέγχου της.
Όπως έχει καταγραφεί και σε ανάλογα προγράμματα άλλων χωρών, όπως το NHS Health Check στη Μεγάλη Βρετανία, αναμένεται να αυξηθούν και να γίνουν νωρίτερα οι διαγνώσεις αρτηριακής υπέρτασης, δυσλιπιδαιμίας και διαβήτη. Πρόκειται για καταστάσεις που συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα ή προειδοποιητικές ενδείξεις, ενώ μπορεί να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να εμφανιστούν τα πρώτα κλινικά συμπτώματα. Η έγκαιρη διάγνωσή τους αναμένεται να οδηγήσει σε πρωιμότερη θεραπευτική αντιμετώπιση και, τελικά, σε σημαντικά μικρότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Οι δικαιούχοι
Το πρόγραμμα καλύπτει δωρεάν προληπτικές εργαστηριακές εξετάσεις για όλους τους πολίτες ηλικίας 30 έως 70 ετών με ΑΜΚΑ, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν ήδη διαγνωσμένη καρδιαγγειακή νόσο καταχωρισμένη στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Όσοι δικαιούχοι έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση παραλαμβάνουν ηλεκτρονικά το παραπεμπτικό για τις δωρεάν προληπτικές εργαστηριακές εξετάσεις. Για όσους δεν την έχουν ενεργοποιήσει, η ύπαρξη παραπεμπτικού μπορεί να διαπιστωθεί με τη χρήση του ΑΜΚΑ τους κατά την επίσκεψη στον προσωπικό τους ιατρό.
Στον δωρεάν προληπτικό εργαστηριακό έλεγχο περιλαμβάνονται οι εξής εξετάσεις:
- Χοληστερόλη ολική
- LDL χοληστερόλη
- HDL χοληστερόλη
- Τριγλυκερίδια
- Σάκχαρο αίματος
- Γενική Αίματος
- Λιποπρωτεΐνη α – LP (a)
Μόλις το εργαστήριο καταχωρίσει τα αποτελέσματα στο ψηφιακό αποθετήριο εξετάσεων, το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης (ΣΗΣ) εκδίδει αυτόματα παραπεμπτικό ιατρικής εξέτασης με ισχύ τριών μηνών. Με αυτό αξιολογείται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος από ιατρό Γενικής Οικογενειακής Ιατρικής, Παθολογίας ή/και Καρδιολογίας, κατά προτίμηση από τον Προσωπικό Ιατρό του δικαιούχου. Η επίσκεψη αυτή μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας σχέσης ασθενούς και προσωπικού ιατρού, η οποία ενδέχεται διαφορετικά να μην είχε δημιουργηθεί, ιδίως για νεότερους ανθρώπους που φαίνονται υγιείς.
Κατά την εξέταση, ο ιατρός καταγράφει στον Ατομικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας μέσω του ΣΗΣ την αρτηριακή πίεση. Στον φάκελο προστίθενται επίσης πληροφορίες για το κάπνισμα, τους σωματομετρικούς δείκτες —βάρος, ύψος και δείκτη μάζας σώματος— καθώς και για οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου.
Στους δικαιούχους άνδρες ηλικίας ≥40 ετών και στις γυναίκες ≥50 ετών, η εκτίμηση των αποτελεσμάτων περιλαμβάνει υπολογισμό του καρδιαγγειακού κινδύνου με το Heart SCORE της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας. Με βάση τα δεδομένα υγείας κάθε ατόμου, το εργαλείο υπολογίζει την πιθανότητα θανατηφόρου καρδιαγγειακού συμβάντος μέσα στα επόμενα 10 χρόνια. Η ΗΔΙΚΑ χρησιμοποιεί την ελληνική εκδοχή, Hellenic Heart SCORE ΙΙ. Το Heart SCORE καλύπτει την ανάγκη συνολικής εκτίμησης του κινδύνου σε φαινομενικά υγιείς ανθρώπους και υποστηρίζει τους κλινικούς ιατρούς στην καλύτερη εξατομικευμένη μείωσή του. Έτσι, ο γιατρός μπορεί και χρειάζεται να αντιμετωπίζει πιο εντατικά παράγοντες κινδύνου —για παράδειγμα, να μειώσει την LDL χοληστερόλη σε υγιές άτομο με υψηλό υπολογιζόμενο καρδιαγγειακό κίνδυνο— και η παρέμβασή του να είναι ηπιότερη όταν ο κίνδυνος είναι χαμηλός.
Αυτόματη έκδοση ιατρικού παραπεμπτικού
Εάν στο πλαίσιο του προγράμματος το Heart SCORE είναι ≥10%, το ΣΗΣ εκδίδει αυτόματα παραπεμπτικό για εξέταση από καρδιολόγο. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο καρδιολόγος μπορεί στη συνέχεια να παραπέμψει τον ασθενή σε έλεγχο ισχαιμίας με stress echo ή σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου.
Η Lp(a) είναι λιποπρωτεΐνη που καθορίζεται γενετικά και αποτελεί συχνό, κληρονομικό και ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καρδιοπάθειες. Δυστυχώς, δεν μπορεί να τροποποιηθεί με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η άσκηση. Πρόκειται για λιπίδιο που μοιάζει δομικά με την «κακή» LDL χοληστερόλη και, όπως εκείνη, μπορεί να εναποθέτει χοληστερόλη στις αρτηρίες και να συμμετέχει στον σχηματισμό αθηρωματικής πλάκας. Υψηλές τιμές Lp(a) έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, μεταξύ των οποίων έμφραγμα μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο, αρρυθμίες και βαλβιδοπάθειες. Σε διεθνές επίπεδο ενισχύεται η έμφαση στον καθολικό έλεγχο των επιπέδων Lp(a), μία φορά στη ζωή, ώστε να προσδιορίζεται ο υπολειπόμενος καρδιαγγειακός κίνδυνος· αυτή τη σύσταση έρχεται να καλύψει το Πρόγραμμα. Εκτιμάται ότι αυξημένα επίπεδα Lp(a) (>30 mg/dL) εμφανίζει περίπου το 20-30% του παγκόσμιου πληθυσμού. Τιμές >50 mg/dL συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ενώ πάνω από >180 mg/dL υποδηλώνουν πολύ υψηλό κίνδυνο, ανάλογο με εκείνον της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Για ασθενείς με Lp(a) >180 mg/dL, το ΣΗΣ εκδίδει αυτόματα παραπεμπτικό για καρδιολόγο, ανεξάρτητα από την ηλικία και το υπολογιζόμενο Heart SCORE.
Ο εξατομικευμένος καρδιαγγειακός κίνδυνος
Οι ασθενείς μαθαίνουν ποιος είναι ο προσωπικός τους κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, ώστε να μπορούν να λάβουν μέτρα για τη βελτίωση της υγείας τους. Ορισμένα στοιχεία που επηρεάζουν τον κίνδυνο δεν αλλάζουν, όπως η ηλικία, η εθνικότητα και το οικογενειακό ιστορικό. Αντίθετα, οι σημαντικότεροι παράγοντες —μεταξύ τους το κάπνισμα, η LDL, δηλαδή η κακή χοληστερόλη, και η αυξημένη αρτηριακή πίεση— μπορούν να μεταβληθούν με πιο υγιεινές συνήθειες ή με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Μετά την ιατρική εξέταση και την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου τους, οι πολίτες θα μπορούν να συζητήσουν με τον γιατρό τα αποτελέσματα και να λάβουν ενημέρωση για τους τρόπους με τους οποίους είναι δυνατόν να περιορίσουν τον κίνδυνο που έχει υπολογιστεί.
Στη συζήτηση με τον γιατρό τους μπορεί να εξεταστούν τρόποι για να:
- βελτιώσουν τις διατροφικές συνήθειές τους
- εντάξουν περισσότερη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά τους
- μειώσουν το βάρος τους
- διακόψουν το κάπνισμα
- περιορίσουν το αλάτι στη διατροφή τους
- περιορίσουν το αλκοόλ που καταναλώνουν
- μειώσουν τα επίπεδα χοληστερόλης
Για πρώτη φορά η Πολιτεία αναλαμβάνει ενεργό δράση και προσεγγίζει τους πολίτες, αντί να περιμένει να απευθυνθούν εκείνοι σε γιατρό. Ως τώρα, ορισμένοι ασθενείς ενδέχεται να ελέγχουν αδικαιολόγητα το λιπιδαιμικό τους προφίλ ακόμη και δύο φορές τον χρόνο, ενώ άλλοι μπορεί να έχουν πάνω από πέντε χρόνια να το ελέγξουν, χωρίς να τους έχει γίνει υπενθύμιση για την ανάγκη εξέτασης. Στο πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας στην κοινότητα, οι γιατροί της ΠΦΥ έχουν ρόλο εκτελεστών, ενώ λαμβάνουν και οικονομικό κίνητρο για τη συνεισφορά τους στον στρατηγικό στόχο της πολιτικής υγείας: πρόσθετη αποζημίωση ανά πράξη, ώστε να ενθαρρύνονται να προτρέπουν με τη σειρά τους τους πολίτες να συμμετάσχουν. Επιπλέον, το πρόγραμμα δίνει ώθηση στην καταχώριση και συγκέντρωση σημαντικών δεδομένων υγείας στον ατομικό ηλεκτρονικό φάκελο για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, καθώς οι δικαιούχοι ξεπερνούν τους 5.000.000. Η πληθυσμιακή ανάλυση των στοιχείων μπορεί, για πρώτη φορά, να συμβάλει στη διαμόρφωση πολιτικών υγείας που βασίζονται σε δεδομένα»
Συνοπτική παρουσίαση
- Το «Προλαμβάνω» παρέχει δωρεάν παραπεμπτικά καρδιολογικού ελέγχου σε πολίτες 30-70 ετών που δεν πρόλαβαν να συμμετάσχουν εντός της προθεσμίας.
- Στις εξετάσεις περιλαμβάνονται ο έλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ και η αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου, με σκοπό την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων.
- Όπως αναφέρει ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής Ιατρικής, τα παραπεμπτικά αναμένεται να διατεθούν ξανά την επόμενη εβδομάδα.
- Οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να κλείσουν ιατρική εξέταση για συμπληρωματική αξιολόγηση και, αν χρειάζεται, θεραπεία.
- Στόχος του προγράμματος είναι να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει τον πληθυσμό για τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης καρδιαγγειακών νοσημάτων.
- Οι συμμετοχές καταχωρίζονται ηλεκτρονικά, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των δεδομένων υγείας και στον σχεδιασμό πολιτικών υγείας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/programma-prolamvano-exasfaliste-nea-parapemptika-dorean-kardiologikoy-elegchoy-gia-osoys-echasan-tin-prothesmia/13270
