Άποιος διαβήτης: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο άποιος διαβήτης

Ο άποιος διαβήτης είναι μια σπάνια πάθηση στην οποία το σώμα αποβάλλει υπερβολικά πολύ νερό με τα ούρα. Αυτό σε κάνει να ουρείς συχνά, ακόμη και τη νύχτα, και να διψάς έντονα. Παρότι το όνομά του μοιάζει με εκείνο του σακχαρώδη διαβήτη, οι δύο παθήσεις δεν σχετίζονται. Ο άποιος διαβήτης αφορά τη ρύθμιση των υγρών και όχι προβλήματα με την ινσουλίνη.

Συνήθως το πρόβλημα αφορά τη βαζοπρεσσίνη, που λέγεται και αντιδιουρητική ορμόνη. Παράγεται στον υποθάλαμο, μια περιοχή του εγκεφάλου, και αποθηκεύεται στην υπόφυση, έναν μικρό αδένα κάτω από τον εγκέφαλο. Η ορμόνη βοηθά τους νεφρούς να συγκρατούν νερό. Αν δεν παράγεται αρκετή ή οι νεφροί δεν ανταποκρίνονται σε αυτή, τα ούρα παραμένουν πολύ αραιά.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο και την αιτία. Μπορεί να περιλαμβάνει επαρκή πρόσληψη υγρών, φάρμακα και αντιμετώπιση του υποκείμενου προβλήματος. Με σωστό έλεγχο των συμπτωμάτων, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να αποφεύγουν σοβαρά προβλήματα και να ζουν φυσιολογικά.

Μορφές και τύποι

• Ανεπάρκεια βαζοπρεσσίνης — κεντρικός τύποςΤο σώμα δεν παράγει αρκετή βαζοπρεσσίνη. Είναι ο συχνότερος τύπος και παλαιότερα ονομαζόταν κρανιακός άποιος διαβήτης.
• Αντίσταση στη βαζοπρεσσίνη — νεφρογενής τύποςΗ βαζοπρεσσίνη υπάρχει σε επαρκή ποσότητα, αλλά οι νεφροί δεν ανταποκρίνονται σωστά. Μπορεί να υπάρχει από τη γέννηση ή να εμφανιστεί αργότερα.
• Διψογενής άποιος διαβήτηςΈνα πρόβλημα στον υποθάλαμο προκαλεί αυξημένη δίψα και κατανάλωση υγρών, με αποτέλεσμα συχνή ούρηση.
• Άποιος διαβήτης της κύησηςΕίναι μια σπάνια, προσωρινή μορφή στην εγκυμοσύνη. Ο πλακούντας παράγει υπερβολική ποσότητα ενός ενζύμου που διασπά τη βαζοπρεσσίνη.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Με κατάλληλη αντιμετώπιση και έλεγχο των συμπτωμάτων, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να ζουν φυσιολογικά. Ο νεφρογενής τύπος μπορεί μερικές φορές να υποχωρήσει όταν αντιμετωπιστεί η αιτία του, αλλά ορισμένες νεφρικές βλάβες μπορεί να είναι μόνιμες. Η μορφή της κύησης συνήθως υποχωρεί μετά τη γέννηση του μωρού, αλλά μπορεί να επανεμφανιστεί σε επόμενη εγκυμοσύνη.

Συμπτώματα άποιου διαβήτη

Τα βασικά συμπτώματα είναι η έντονη δίψα και η συχνή αποβολή μεγάλων ποσοτήτων ούρων. Δεν αρκούν από μόνα τους για διάγνωση, επειδή εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις.

• Έντονη δίψα Μπορεί να επιμένει όσο νερό κι αν πίνεις.
• Πολλά αραιά ούρα Αποβάλλεις μεγάλες ποσότητες ανοιχτόχρωμων, σχεδόν υδαρών ούρων.
• Νυχτερινή ούρηση Η ανάγκη να ουρήσεις μπορεί να σε ξυπνά και να διαταράσσει τον ύπνο σου.
• Κόπωση Μπορεί να νιώθεις διαρκώς κουρασμένος ή χωρίς ενέργεια.
• Ευερεθιστότητα
• Δυσκολία συγκέντρωσης Η διαταραχή του ύπνου και των καθημερινών δραστηριοτήτων μπορεί να επηρεάζει τη συγκέντρωσή σου.
• Υπερβολικό κλάμα Μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά που δεν μπορούν ακόμη να εκφράσουν τη δίψα τους.
• Αργή ανάπτυξη Σε παιδιά, η ανάπτυξη μπορεί να είναι πιο αργή από την αναμενόμενη.
• Αυξημένη θερμοκρασία Αναφέρεται ως πιθανό σύμπτωμα σε μικρά παιδιά.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους Μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά.
• Βρέξιμο του κρεβατιού Μπορεί να εμφανιστεί σε μεγαλύτερα παιδιά.
• Μειωμένη όρεξη Αναφέρεται σε μεγαλύτερα παιδιά.

Η συχνή ούρηση μπορεί να συμβαίνει τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα. Στα παιδιά που δεν μιλούν ακόμη, η υπερβολική δίψα μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωριστεί.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες άποιου διαβήτη και παράγοντες κινδύνου

Στον κεντρικό τύπο, η παραγωγή βαζοπρεσσίνης μπορεί να μειωθεί από βλάβη στον υποθάλαμο ή την υπόφυση, έπειτα από όγκο, σοβαρό τραυματισμό, επέμβαση ή λοίμωξη, όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα. Μπορεί επίσης να εμπλέκονται κληρονομικές αλλαγές στα γονίδια ή επίθεση του ανοσοποιητικού στα κύτταρα που παράγουν την ορμόνη. Μερικές φορές δεν εντοπίζεται σαφής αιτία. Στον νεφρογενή τύπο, οι νεφροί δεν ανταποκρίνονται στην ορμόνη. Αιτίες περιλαμβάνουν κληρονομικές αλλαγές, ορισμένα φάρμακα όπως το λίθιο, υψηλό ασβέστιο, χαμηλό κάλιο και απόφραξη του ουροποιητικού. Ο διψογενής τύπος σχετίζεται με διαταραχή του μηχανισμού της δίψας, ενώ ο τύπος της κύησης με αυξημένη διάσπαση της βαζοπρεσσίνης από ένζυμο του πλακούντα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Οικογενειακό ιστορικό άποιου διαβήτη.
• Επέμβαση στον εγκέφαλο ή σοβαρός τραυματισμός στο κεφάλι.
• Φάρμακα που μπορούν να προκαλέσουν νεφρικά προβλήματα, όπως ορισμένα φάρμακα για τη διπολική διαταραχή.
• Υψηλό ασβέστιο ή χαμηλό κάλιο στο αίμα.
• Πολύδυμη κύηση, για τη μορφή της εγκυμοσύνης.
• Παθήσεις που επηρεάζουν τη λειτουργία του ήπατος, όπως η προεκλαμψία και το σύνδρομο HELLP, για τη μορφή της εγκυμοσύνης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τα συμπτώματα, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό σου και θα σε εξετάσει. Μπορεί να σε παραπέμψει σε ενδοκρινολόγο, γιατρό που ειδικεύεται στις ορμονικές διαταραχές. Οι εξετάσεις βοηθούν να διακριθεί ο άποιος από τον σακχαρώδη διαβήτη και να προσδιοριστεί ο τύπος του. Η δοκιμασία στέρησης νερού γίνεται με ιατρική παρακολούθηση: ελέγχονται τα ούρα, το βάρος και οι αλλαγές στο αίμα. Μπορεί να ακολουθήσει έλεγχος της ανταπόκρισης στη βαζοπρεσσίνη. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται μαγνητική τομογραφία ή δοκιμασία διέγερσης με μέτρηση κοπεπτίνης, μιας ουσίας που αυξάνεται μαζί με τη βαζοπρεσσίνη.

• Γενική ούρων για έλεγχο της αραίωσης των ούρων και της γλυκόζης.
• Εξετάσεις αίματος για νάτριο, γλυκόζη, ασβέστιο και κάλιο.
• Μέτρηση αντιδιουρητικής ορμόνης στο αίμα.
• Δοκιμασία στέρησης νερού.
• Δοκιμασία ανταπόκρισης στη βαζοπρεσσίνη.
• Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.
• Δοκιμασίες διέγερσης με μέτρηση κοπεπτίνης.

Θεραπεία άποιου διαβήτη

Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της ποσότητας των ούρων και στην αποφυγή αφυδάτωσης. Επιλέγεται ανάλογα με τον τύπο, τη βαρύτητα και την αιτία. Σε ήπια ανεπάρκεια βαζοπρεσσίνης μπορεί να αρκεί η πρόσληψη νερού που θα σου συστήσει ο γιατρός σου. Αν υπάρχει υποκείμενη αιτία, αντιμετωπίζεται και αυτή. Αν ένα φάρμακο συμβάλλει στο πρόβλημα, μόνο ο γιατρός σου θα αποφασίσει αν χρειάζεται αλλαγή. Μην αλλάζεις μόνος σου φάρμακα ή διατροφή.

• ΔεσμοπρεσσίνηΕίναι συνθετική ορμόνη που αντικαθιστά τη βαζοπρεσσίνη στον κεντρικό τύπο και χρησιμοποιείται επίσης στη μορφή της κύησης. Συνήθως δεν βοηθά στον νεφρογενή τύπο.
• Θειαζιδικά διουρητικάΜπορούν να μειώσουν την ποσότητα των ούρων στον νεφρογενή τύπο.
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδηΦάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη μπορεί να συνδυαστούν με θειαζιδικά διουρητικά για επιπλέον μείωση των ούρων. Η μακροχρόνια χρήση αυξάνει τον κίνδυνο έλκους στο στομάχι, οπότε μπορεί να χρειαστεί και γαστροπροστατευτική αγωγή.
• Προσαρμογή διατροφήςΟ γιατρός μπορεί να συστήσει λιγότερο αλάτι και πρωτεΐνη, ιδιαίτερα στον νεφρογενή τύπο, ώστε οι νεφροί να παράγουν λιγότερα ούρα.
• Αντιμετώπιση της αιτίαςΗ διόρθωση διαταραχών ασβεστίου ή καλίου ή η αλλαγή υπεύθυνου φαρμάκου από τον γιατρό μπορεί να βελτιώσει τον νεφρογενή τύπο.
• Αντιμετώπιση διψογενούς τύπουΔεν έχει βρεθεί αποτελεσματική θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να εξετάσει τη δεσμοπρεσσίνη και να παρακολουθεί το νάτριο του αίματος.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ακολούθησε τις οδηγίες του γιατρού σου για την ποσότητα υγρών που χρειάζεσαι.
• Αν παίρνεις δεσμοπρεσσίνη, η υπερβολική κατανάλωση υγρών μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση νερού και χαμηλό νάτριο.
• Μην περιορίζεις αλάτι ή πρωτεΐνη χωρίς να συμβουλευτείς πρώτα τον γιατρό σου.
• Στον διψογενή τύπο, μικρά κομμάτια πάγου ή καραμέλες χωρίς ζάχαρη μπορεί να βοηθήσουν να υγρανθεί το στόμα και να μειωθεί η δίψα.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν έχει βρεθεί ότι η διατροφή προκαλεί ή προλαμβάνει τον άποιο διαβήτη. Αν έχεις ήδη την πάθηση, η τήρηση των ιατρικών οδηγιών και ο έλεγχος των συμπτωμάτων βοηθούν να αποφεύγεις σοβαρά προβλήματα.

• Αναπλήρωνε τα υγρά σύμφωνα με τις εξατομικευμένες οδηγίες του γιατρού σου.
• Παρακολούθησε για σημάδια αφυδάτωσης, όπως ξηρό στόμα, ζάλη και σύγχυση.

Επιπλοκές άποιου διαβήτη

• Αφυδάτωση, που σε σοβαρή μορφή μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια υγρά στο νοσοκομείο.
• Διαταραχή ηλεκτρολυτών, δηλαδή των αλάτων του αίματος, που μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των μυών.
• Σπασμοί, μόνιμη εγκεφαλική βλάβη ή θάνατος σε σοβαρή αφυδάτωση.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Δες τον γιατρό σου αν διψάς συνεχώς, ακόμη κι αν πίνεις νερό.
• Ζήτησε έλεγχο αν ουρείς περισσότερο από το συνηθισμένο ή συχνά σε μικρές ποσότητες με επιτακτική ανάγκη.
• Ζήτησε ιατρική συμβουλή αν το παιδί σου ουρεί περισσότερες από 10 φορές την ημέρα.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν εμφανίζεις ξηρό στόμα και χείλη, πονοκέφαλο ή βαθουλωμένα μάτια.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον άποιο διαβήτη