Λοιμώδης μονοπυρήνωση: συμπτώματα και μετάδοση

Τι είναι η λοιμώδης μονοπυρήνωση

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι μια μεταδοτική λοίμωξη που οφείλεται συνήθως στον ιό Epstein-Barr, γνωστό ως EBV. Μπορεί να προκαλέσει πυρετό, πονόλαιμο, πρησμένους λεμφαδένες και πολύ έντονη κόπωση. Μερικές φορές διογκώνεται το ήπαρ ή ο σπλήνας. Είναι συχνότερη στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες, ενώ στα παιδιά η λοίμωξη από EBV συχνά δεν δίνει συμπτώματα ή μοιάζει με άλλες ήπιες παιδικές λοιμώξεις.

Δεν αναπτύσσουν λοιμώδη μονοπυρήνωση όλοι όσοι μολύνονται από EBV. Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με το σάλιο και, μετά τη λοίμωξη, παραμένει ανενεργός στον οργανισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι θα εμφανιστούν συμπτώματα.

Συνήθως η νόσος υποχωρεί από μόνη της και αρχίζεις να αισθάνεσαι καλύτερα σε 2 έως 4 εβδομάδες. Η κόπωση, όμως, μπορεί να επιμείνει περισσότερο. Η φροντίδα στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, με ξεκούραση και αρκετά υγρά. Τα αντιβιοτικά δεν αντιμετωπίζουν την ίδια τη λοίμωξη, επειδή προκαλείται από ιό.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότεροι αναρρώνουν χωρίς προβλήματα και αισθάνονται καλύτερα μέσα σε 2 έως 4 εβδομάδες. Η κόπωση μπορεί να συνεχιστεί για αρκετές ακόμη εβδομάδες. Περιστασιακά, τα συμπτώματα διαρκούν 6 μήνες ή περισσότερο. Το ήπαρ ή ο σπλήνας μπορεί να παραμένουν διογκωμένα ακόμη και αφού υποχωρήσει η κόπωση.

Συμπτώματα λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σταδιακά και όχι όλα μαζί. Η έντονη κόπωση, ο πυρετός και ο πονόλαιμος είναι χαρακτηριστικά.

• Έντονη κόπωση Μπορεί να φτάνει μέχρι την εξάντληση.
• Πυρετός
• Πονόλαιμος Μπορεί να είναι έντονος.
• Πρησμένοι λεμφαδένες Συχνά στον λαιμό και στις μασχάλες.
• Πονοκέφαλος
• Πόνοι στο σώμα
• Εξάνθημα Μπορεί να διακρίνεται δυσκολότερα σε σκούρο δέρμα.
• Διόγκωση ήπατος ή σπλήνα Είναι λιγότερο συχνή και μπορεί να παραμείνει ακόμη και όταν περάσει η κόπωση.

Τα συμπτώματα συνήθως ξεκινούν 4 έως 6 εβδομάδες μετά τη μόλυνση, αλλά στα μικρά παιδιά μπορεί να εμφανιστούν νωρίτερα. Τα παιδιά συχνά δεν έχουν συμπτώματα ή έχουν συμπτώματα που μοιάζουν με άλλες κοινές παιδικές ασθένειες.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες λοιμώδους μονοπυρήνωσης και παράγοντες κινδύνου

Η συχνότερη αιτία είναι ο ιός Epstein-Barr (EBV), που ανήκει στην οικογένεια των ερπητοϊών. Οι περισσότεροι άνθρωποι μολύνονται από αυτόν κάποια στιγμή στη ζωή τους, αλλά μόνο ορισμένοι εμφανίζουν συμπτώματα μονοπυρήνωσης. Παρόμοια νόσο μπορούν να προκαλέσουν και άλλες λοιμώξεις, όπως ο κυτταρομεγαλοϊός, η τοξοπλάσμωση, ο HIV, η ερυθρά, οι ηπατίτιδες A, B ή C και ο αδενοϊός.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Εφηβεία και νεαρή ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα η φοιτητική ηλικία.
• Επαφή με μολυσμένο σάλιο, όπως με φιλί ή κοινά ποτήρια και μαχαιροπίρουνα.

Πώς μεταδίδεται η λοιμώδης μονοπυρήνωση

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω του σάλιου. Γι’ αυτό η λοιμώδης μονοπυρήνωση αποκαλείται και «νόσος του φιλιού», αλλά δεν μεταδίδεται μόνο με το φιλί.

• Φιλί.
• Κοινή χρήση ποτηριών, φαγητού, ποτών ή μαχαιροπίρουνων.
• Κοινή χρήση οδοντόβουρτσας ή προϊόντος περιποίησης χειλιών.
• Επαφή με παιχνίδια που έχουν πάνω τους σάλιο παιδιών.
• Λιγότερο συχνά, μέσω αίματος και σπέρματος κατά τη σεξουαλική επαφή.
• Μεταγγίσεις αίματος και μεταμοσχεύσεις οργάνων.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Η επώαση συνήθως διαρκεί 4 έως 6 εβδομάδες. Μπορεί να μεταδίδεις τη λοίμωξη έως και 7 εβδομάδες πριν εμφανιστούν συμπτώματα και για αρκετούς μήνες μετά τη νόσηση. Αν ο EBV ενεργοποιηθεί ξανά, μπορεί να μεταδοθεί ακόμη και πολύ καιρό μετά την αρχική λοίμωξη.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου συνήθως βασίζεται στα συμπτώματα και στην κλινική εξέταση. Ελέγχει αν είναι πρησμένοι οι λεμφαδένες, οι αμυγδαλές, το ήπαρ ή ο σπλήνας. Εργαστηριακές εξετάσεις δεν χρειάζονται πάντα, αλλά μπορεί να ζητηθούν για επιβεβαίωση ή όταν η εικόνα δεν είναι τυπική.

• Εξέταση αίματος για αντισώματα έναντι του EBV.
• Εξέταση αίματος για μονοπυρήνωση.
• Έλεγχος των λευκών αιμοσφαιρίων, των λεμφοκυττάρων, των ουδετερόφιλων και των αιμοπεταλίων.
• Έλεγχος για άτυπα λεμφοκύτταρα, δηλαδή λευκά αιμοσφαίρια με ασυνήθιστη εμφάνιση.
• Έλεγχος της λειτουργίας του ήπατος.

Θεραπεία λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση συνήθως υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία. Η αντιμετώπιση βοηθά να ανακουφιστείς από τον πόνο και τον πυρετό και να αποφύγεις την αφυδάτωση. Αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει επιπλέον θεραπεία ανάλογα με τα όργανα που επηρεάζονται. Τα αντιβιοτικά δεν θεραπεύουν τη μονοπυρήνωση. Μπορεί να χρειαστούν μόνο για βακτηριακή λοίμωξη που συνυπάρχει, όπως στρεπτοκοκκική λοίμωξη του λαιμού. Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν έχεις μονοπυρήνωση: η αμπικιλλίνη και η αμοξικιλλίνη μπορεί να προκαλέσουν εξάνθημα και δεν είναι κατάλληλες σε αυτή την περίπτωση.

• Ανακούφιση πόνου και πυρετούΜπορούν να χρησιμοποιηθούν φάρμακα όπως η παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη, με καθοδήγηση για την κατάλληλη επιλογή. Μη δίνεις ασπιρίνη σε παιδιά ή εφήβους, λόγω κινδύνου για σύνδρομο Reye, μια σπάνια αλλά σοβαρή νόσο που επηρεάζει τον εγκέφαλο και το ήπαρ.
• Αντιμετώπιση σοβαρών εκδηλώσεωνΟ γιατρός σου προσαρμόζει τη θεραπεία στη βαρύτητα των συμπτωμάτων και στα όργανα που έχουν επηρεαστεί.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ξεκουράσου αρκετά.
• Πίνε αρκετά υγρά για να αποφύγεις την αφυδάτωση.
• Αν πονάς όταν καταπίνεις, πίνε συχνά μικρές γουλιές.
• Απόφυγε την έντονη άσκηση, την άρση βαρών και τα αθλήματα επαφής μέχρι να αναρρώσεις πλήρως, για να προστατεύσεις τον σπλήνα.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν υπάρχει εμβόλιο για την πρόληψη της λοιμώδους μονοπυρήνωσης. Μπορείς να μειώσεις την πιθανότητα μετάδοσης αποφεύγοντας την επαφή με σάλιο και την κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων.

• Απόφυγε τα φιλιά αν εσύ ή το άλλο άτομο έχετε μονοπυρήνωση.
• Μη μοιράζεσαι φαγητό, ποτά, ποτήρια και μαχαιροπίρουνα.
• Μη μοιράζεσαι οδοντόβουρτσες ή προϊόντα περιποίησης χειλιών.
• Πλένε συχνά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό.
• Πλένε αντικείμενα που μπορεί να έχουν πάνω τους το σάλιο σου.
• Μη δίνεις αίμα όταν έχεις λοιμώδη μονοπυρήνωση.

Επιπλοκές λοιμώδους μονοπυρήνωσης

• Ρήξη σπλήνα, δηλαδή σκίσιμο του σπλήνα, που αποτελεί επείγουσα κατάσταση.
• Παθήσεις του ήπατος, όπως ηπατίτιδα.
• Καρδιακά προβλήματα, όπως φλεγμονή της καρδιάς.
• Νεφρικά προβλήματα.
• Θρομβοπενία, δηλαδή χαμηλά αιμοπετάλια.
• Σήψη, μια σοβαρή επιπλοκή λοίμωξης.
• Νευρολογικές επιπλοκές, όπως σύνδρομο Guillain-Barré ή παράλυση Bell.
• Παρατεταμένη κόπωση που μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις δυσκολία στην αναπνοή ή δυσκολία και πόνο στην κατάποση.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν έχεις πολύ υψηλό πυρετό ή ρίγη.
• Δες τον γιατρό σου αν έχεις έντονο πονόλαιμο ή πονόλαιμο που δεν βελτιώνεται.
• Δες τον γιατρό σου αν έχεις πρήξιμο στα πλάγια του λαιμού ή πολύ έντονη κόπωση και εξάντληση.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Παιδίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη λοιμώδη μονοπυρήνωση