Η μνησικακία, σύμφωνα με νέα μελέτη στο περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin, συνδέεται με την ταυτόχρονη παρουσία θυμού και πληγωμένων συναισθημάτων και όχι με τον θυμό από μόνο του. Όταν συνυπάρχουν αυτά τα συναισθήματα, οι άνθρωποι συχνά κρίνουν ηθικά κακό εκείνον που τους έβλαψε, με αποτέλεσμα να διατηρούν τη μνησικακία για μεγάλο διάστημα.
Ως τρόπος αυτοπροστασίας, η μνησικακία βοηθά τους ανθρώπους να συγκρατούν στη μνήμη τους τις προσβολές και να προφυλάσσονται από μελλοντικές βλάβες. Τέσσερις μελέτες επιβεβαίωσαν πως η συνύπαρξη πληγής και θυμού ενισχύει την τάση για μνησικακία και επηρεάζει την αντίληψη των ανθρώπων για τις σχέσεις τους.
Μπορεί να νιώσουμε μνησικακία για κάποιον που μας πλήγωσε, μας προσέβαλε ή πρόδωσε την εμπιστοσύνη μας. Κατά κύριο λόγο, το συναίσθημα αυτό αναπτύσσεται όταν συνυπάρχουν θυμός και πληγωμένα συναισθήματα. Έτσι, μπορεί να θεωρήσουμε τον άλλον ανήθικο και να διατηρήσουμε την αρνητική στάση απέναντί του ως μορφή προστασίας.
Η μνησικακία δεν συνδέεται αποκλειστικά με τον θυμό, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin. Η ερευνητική ομάδα διαπιστώνει ότι γεννιέται από τον συνδυασμό θυμού και συναισθημάτων πληγής. Όταν τα δύο συναισθήματα εμφανίζονται μαζί, οι άνθρωποι είναι πιθανότερο να θεωρήσουν ότι αυτός που τους έβλαψε είναι ηθικά κακός ή ανήθικος. Ως αποτέλεσμα, ενδέχεται να κρατήσουν μνησικακία για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη ψυχολογική αντίδραση μπορεί να έχει και προστατευτική λειτουργία: μας επιτρέπει να θυμόμαστε την προσβολή και να προφυλασσόμαστε από πιθανή βλάβη στο μέλλον.
Τι σημαίνει η μνησικακία και πώς αναπτύσσεται
Οι στενές κοινωνικές σχέσεις αποτελούν θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη. Αν όμως κάποιος μας βλάψει, κατά κανόνα έχουμε δύο τρόπους να αντιδράσουμε:
- Εκδίκηση: επιδιώκουμε να τιμωρήσουμε τον άλλο, κάτι που συχνά οδηγεί σε κλιμάκωση της σύγκρουσης και στη διάλυση της σχέσης.
- Συγχώρεση: μπορεί να διαφυλάξει τη σχέση, αλλά ενδέχεται να αφήσει το άτομο ευάλωτο σε νέα πληγή.
Η μνησικακία προσφέρει μια τρίτη δυνατότητα, λειτουργώντας ως μορφή ψυχολογικής άμυνας. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα αρνητικό συναίσθημα που παραμένει για καιρό και σταδιακά εξασθενεί, αλλά μπορεί εύκολα να επανέλθει όταν ανακαλέσουμε την προσβολή.
Πώς συνδέονται ο θυμός και τα πληγωμένα συναισθήματα
Οι ερευνητές της μελέτης επισημαίνουν πως τα δύο αυτά συναισθήματα εκφράζουν διαφορετικές εμπειρίες:
- Θυμός: φανερώνει ότι το άτομο αισθάνεται πως αδικήθηκε και θέλει να έρθει σε αντιπαράθεση.
- Πληγωμένα συναισθήματα: συνδέονται με την ευαλωτότητα και την αίσθηση πως έχει τραυματιστεί μια σημαντική σχέση.
Οι ερευνητές ξεκίνησαν από την υπόθεση ότι η ταυτόχρονη εμπειρία και των δύο συναισθημάτων οδηγεί σε πολύ εντονότερη αντίδραση.
Οι τέσσερις μελέτες για τη μνησικακία
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι επιστήμονες διεξήγαγαν τέσσερις μελέτες:
Μελέτη 1: 242 ενήλικες που βρίσκονταν σε σχέση περιέγραψαν μια πρόσφατη διαφωνία με τον σύντροφό τους. Η τάση για μνησικακία ήταν μεγαλύτερη σε όσους ένιωθαν ταυτόχρονα έντονη πληγή και θυμό.
Μελέτη 2: Τα ίδια ευρήματα επιβεβαιώθηκαν με τη συμμετοχή 694 ατόμων.
Μελέτη 3: 463 φοιτητές ανακάλεσαν διαφωνίες με φίλους, συγγενείς ή γνωστούς. Όταν βίωναν μαζί πληγή και θυμό, ήταν πιθανότερο να θεωρήσουν τον άλλο ανήθικο άνθρωπο. Η ηθική αυτή κρίση εξηγεί γιατί η μνησικακία μπορεί να διαρκεί περισσότερο.
Μελέτη 4: 438 φοιτητές θυμήθηκαν περιστατικά που τους είχαν προκαλέσει:
- μόνο πληγή
- μόνο θυμό
- και τα δύο συναισθήματα
- κανένα από τα δύο
Η μεγαλύτερη μνησικακία καταγράφηκε σε όσους ανακάλεσαν περιστατικά στα οποία είχαν νιώσει ταυτόχρονα πληγωμένοι και θυμωμένοι.
Πώς η πληγή και ο θυμός συντηρούν τη μνησικακία
Όπως εξηγεί η ερευνήτρια, ο θυμός σηματοδοτεί ότι κάτι δεν πήγε καλά. Όταν προστεθεί και το αίσθημα της πληγής, όμως, η εμπειρία γίνεται προσωπική και ιδιαίτερα προσβλητική. Οι άνθρωποι τότε μπορεί να αναθεωρήσουν συνολικά την εικόνα τους για τον άλλον και να πάψουν να τον βλέπουν ως «καλό άνθρωπο», θεωρώντας τον «κακό άνθρωπο». Αυτή η μεταβολή στην αντίληψη συμβάλλει στη διατήρηση της μνησικακίας.
Πώς η μνησικακία μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η μνησικακία ενδέχεται να αποτελεί ψυχολογική άμυνα: μας βοηθά να θυμόμαστε την προσβολή, να παραμένουμε σε επιφυλακή απέναντι σε όσους μας πρόδωσαν και να περιορίζουμε τον κίνδυνο μιας νέας πληγής.
Συνοπτικά
- Η μνησικακία συνδέεται με τον συνδυασμό θυμού και πληγωμένων συναισθημάτων, όχι με τον θυμό μόνο.
- Όταν συνυπάρχουν τα δύο συναισθήματα, οι άνθρωποι μπορεί να κρίνουν ηθικά κακό εκείνον που τους έβλαψε και να κρατήσουν μνησικακία για μεγάλο διάστημα.
- Ως μηχανισμός αυτοπροστασίας, η μνησικακία βοηθά στη διατήρηση της ανάμνησης των προσβολών και στην αποφυγή μελλοντικής βλάβης.
- Τέσσερις μελέτες επιβεβαίωσαν ότι ο συνδυασμός θυμού και πληγής ενισχύει την τάση για μνησικακία.
- Η μνησικακία μπορεί να μεταβάλει την εικόνα που έχει ένα άτομο για κάποιον άλλο, από «καλό» σε «κακό».
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ayto-poy-moy-ekanes-tha-to-thymamai-gia-panta/22884
