Μια νέα έρευνα δείχνει ότι οι σχέσεις συνήθως δεν τελειώνουν απότομα, αλλά φθίνουν σταδιακά, μέχρι να φτάσουν σε μια «τελική παρακμή». Οι επιστήμονες βρήκαν το κομβικό σημείο στο οποίο η ικανοποίηση καταρρέει και η αποκατάσταση της σχέσης γίνεται σχεδόν αδύνατη.
Συχνά, τον μεγαλύτερο πόνο μετά τον χωρισμό βιώνουν όσοι απορρίπτονται, ενώ εκείνοι που αποφασίζουν να φύγουν έχουν αρχίσει να απομακρύνονται συναισθηματικά πολύ νωρίτερα. Αν τα ζευγάρια προσέξουν τα πρώτα σημάδια φθοράς, μπορεί να προλάβουν να ανακάμψουν. Όταν, όμως, φτάσουν στο συγκεκριμένο σημείο μετάβασης, η διάλυση της σχέσης θεωρείται σχεδόν βέβαιη.
Νέα μελέτη εντοπίζει ένα συγκεκριμένο χρονικό και συναισθηματικό όριο, μετά το οποίο η αποκατάσταση μιας σχέσης γίνεται εξαιρετικά δύσκολη, ακόμη και όταν καταβάλλουν προσπάθεια και οι δύο σύντροφοι.
Πότε φτάνει στο τέλος της μια σχέση;
Ορισμένοι χωρισμοί είναι αναπόφευκτοι. Πρόσφατη έρευνα δείχνει πως οι απορριπτόμενοι βιώνουν συνήθως τη μεγαλύτερη πληγή: μπορεί να αισθανθούν έντονη λύπη, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, άγχος και σύγχυση. Όσοι, αντίθετα, αποφασίζουν να τερματίσουν τη σχέση τους τείνουν να έχουν λιγότερα αρνητικά συναισθήματα, αλλά τους απασχολεί συχνά η κρίση των άλλων, για παράδειγμα, μήπως τους θεωρήσουν σκληρούς ή άκαρδους.
Οι γυναίκες επηρεάζονται συναισθηματικά πιο έντονα από τους άνδρες, είτε είναι εκείνες που βάζουν τέλος στη σχέση είτε όχι. Μετά τον χωρισμό, αρκετές επιδιώκουν να αλλάξουν προς το καλύτερο την εμφάνισή τους, σαν μια μορφή «θεραπείας». Πολλοί αντιμετωπίζουν την ψυχική πίεση μιλώντας με φίλους και συγγενείς, κρατώντας απόσταση από τον πρώην σύντροφο ή καταγράφοντας τα συναισθήματά τους. Υπάρχουν, ωστόσο, και πιο δραματικές αντιδράσεις, όπως το έντονο κλάμα και η απελπισία.
Όποια κι αν είναι η εξέλιξη μετά τον χωρισμό, έχει σημασία να αναγνωρίσετε έγκαιρα τι συμβαίνει. Μια νέα μελέτη εξετάζει ακριβώς το σημείο από το οποίο μια σχέση δεν μπορεί πλέον να ανακάμψει και οδεύει προς τη διάλυση.
Τα στάδια της φθοράς μιας σχέσης και το σημείο χωρίς επιστροφή
Συνήθως φανταζόμαστε τον χωρισμό ως ένα δραματικό σημείο καμπής: έναν μεγάλο καβγά, μια προδοσία ή κάποια συναισθηματική έκρηξη. Τα ευρήματα της νέας έρευνας, όμως, υποδεικνύουν ότι έτσι δεν τελειώνουν οι περισσότερες σχέσεις. Αντίθετα, φθίνουν σταδιακά, μέσα από αργές και μετρήσιμες διεργασίες που αποδεικνύονται αξιοσημείωτα προβλέψιμες.
Δημοσιευμένη στο Journal of Personality and Social Psychology, η έρευνα εξέτασε χιλιάδες ζευγάρια επί δεκαετίες και κατέγραψε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Οι σχέσεις που φθείρονται περνούν από δύο διακριτές φάσεις: πρώτα μια μακρόχρονη, σχεδόν ανεπαίσθητη εξασθένηση και στη συνέχεια μια απότομη πτώση.
Για αυτή τη διαδικασία οι ερευνητές χρησιμοποιούν τον όρο «τελική παρακμή», που αρχικά περιέγραφε την ψυχολογική αποδιοργάνωση πριν από τον θάνατο. Η ονομασία, αν μη τι άλλο, μοιάζει απόλυτα εύστοχη.
Πριν από την τελική φάση, η φθορά προχωρά αργά, σαν μια αργή αιμορραγία, με μικρές απογοητεύσεις, κρυφές αμφιβολίες και αποστασιοποίηση που δεν φαίνεται να συνιστά κρίση. Ωστόσο, σε χρονικό διάστημα από 7 μήνες έως 2,3 χρόνια πριν από τον πραγματικό χωρισμό, προκύπτει ένα σημείο μετάβασης. Τότε η ικανοποίηση πέφτει απότομα και η σχέση είναι, στην πράξη, σχεδόν τελειωμένη.
Πότε φτάνει μια σχέση στην πραγματική αποτυχία;
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι πως η χρονική εξέλιξη διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο. Όσοι παίρνουν την πρωτοβουλία για τον χωρισμό συχνά αρχίζουν να απομακρύνονται συναισθηματικά πολύ πριν το καταλάβει ο σύντροφός τους. Εκείνος που δέχεται τον χωρισμό, αντίθετα, μπορεί να παραμένει σχετικά ικανοποιημένος έως ότου καταρρεύσουν όλα. Έτσι, ο χωρισμός από την άλλη πλευρά μπορεί να φαίνεται σαν ξαφνικό και σοκαριστικό πλήγμα: ο ένας έχει αρχίσει να λυγίζει εδώ και μήνες, την ώρα που ο άλλος συνεχίζει να σχεδιάζει το επόμενο δείπνο.
Οι Janina Bühler και Ulrich Orth επισημαίνουν ότι το ουσιαστικό προειδοποιητικό σημάδι δεν αφορά το πόσο καιρό είστε μαζί, αλλά το πόσο κοντά βρίσκεστε στο τέλος της σχέσης. Σε σύγκριση με την αντίστροφη μέτρηση έως τον χωρισμό, η συνολική διάρκεια της σχέσης έχει μικρότερη βαρύτητα.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ακόμη ότι η ικανοποίηση από τη ζωή δεν υποχωρεί με τον ίδιο ρυθμό. Συχνά, οι άνθρωποι αρχίζουν, είτε το συνειδητοποιούν είτε όχι, να προετοιμάζονται για τη ζωή που θα έχουν μετά τον χωρισμό όσο η σχέση παραμένει ενεργή. Συναισθηματικά, όταν ανοίγει η πόρτα του χωρισμού, έχουν ήδη βγει κατά το ήμισυ έξω.
Μέσα σε αυτή την εικόνα υπάρχει, πάντως, μια πρακτική ελπίδα. Τα ζευγάρια που βρίσκονται στην πρώιμη φάση της μέτριας παρακμής ενδέχεται να έχουν μια ευκαιρία, εφόσον εντοπίσουν εγκαίρως τα σημάδια και προσπαθήσουν. Όταν, όμως, η σχέση περάσει στην απότομη κατηφόρα, η ανάκαμψη γίνεται απίθανη. Σε αυτό το στάδιο, τίποτα δεν μπορεί να διορθωθεί· απομένει μόνο η αναμονή για το τέλος.
«Η πιο απότομη πτώση συμβαίνει μετά από ένα συγκεκριμένο σημείο μετάβασης», εξηγεί η Bühler. «Η παρέμβαση είναι πιο αποτελεσματική πριν φτάσεις εκεί».
Όχι, λοιπόν, η αγάπη δεν τελειώνει απότομα· σβήνει σταδιακά. Αν γνωρίζετε ποια σημάδια να προσέχετε, μπορείτε να αντιληφθείτε από νωρίς ότι το τέλος της σχέσης πλησιάζει, ακόμη κι αν συνεχίζετε να βγαίνετε σε ραντεβού.
Σύνοψη
- Νέα μελέτη δείχνει ότι οι σχέσεις φθίνουν σταδιακά και δεν καταρρέουν ξαφνικά.
- Οι ερευνητές βρήκαν ένα καθοριστικό σημείο καμπής, μετά το οποίο η ικανοποίηση από τη σχέση υποχωρεί απότομα και η αποκατάσταση γίνεται σχεδόν αδύνατη.
- Οι χωρισμοί έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο σε όσους απορρίπτονται, ενώ εκείνοι που φεύγουν αρχίζουν νωρίτερα να απομακρύνονται συναισθηματικά.
- Σύμφωνα με την έρευνα, οι σχέσεις περνούν από δύο στάδια: πρώτα εξασθενούν για μεγάλο διάστημα και στη συνέχεια ακολουθεί απότομη πτώση.
- Η έγκαιρη αναγνώριση των πρώτων ενδείξεων παρακμής είναι σημαντική, καθώς μπορεί να επιτρέψει την ανάκαμψη πριν η σχέση φτάσει στο σημείο χωρίς επιστροφή.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/epistimones-apokalypsan-to-moiraio-simeio-poy-mia-schesi-katarreei-anepistrepti/11158
