Νέα έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, εξετάζει πώς οι άνθρωποι αξιολογούν την εμπιστοσύνη με κριτήριο το κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο.
Κυρίως Αμερικανοί συμμετέχοντες εμφανίζονται να εμπιστεύονται περισσότερο όσους μεγάλωσαν μέσα στη φτώχεια, με την αντίληψη ότι οι δύσκολες συνθήκες «χτίζουν χαρακτήρα». Αντίθετα, αντιμετωπίζουν με λιγότερη εμπιστοσύνη εκείνους που δυσκολεύονται οικονομικά σήμερα, παρότι είναι πρόθυμοι να τους βοηθήσουν.
Η αντίφαση αυτή μπορεί να έχει επιπτώσεις στις κοινωνικές σχέσεις και στις ευκαιρίες ανθρώπων με χαμηλό εισόδημα, σύμφωνα με τα ευρήματα 17 μελετών στις οποίες συμμετείχαν σχεδόν 2.000 άτομα.
Όταν συναντάτε έναν άνθρωπο για πρώτη φορά, σχηματίζετε αυτόματα γνώμη για την αξιοπιστία του με βάση την κοινωνική ή οικονομική του προέλευση; Αυτή ίσως να μην είναι η πιο ασφαλής ένδειξη για τον χαρακτήρα του ή για το αν αξίζει την εμπιστοσύνη σας. Τι διαπιστώνει η νέα έρευνα;
Οι προκαταλήψεις εξακολουθούν, δυστυχώς, να υφίστανται. Η πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι βασίζουν κρίσεις τους σε τέτοιες πληροφορίες, αλλά με τρόπο διαφορετικό από αυτόν που θεωρούσαμε μέχρι τώρα.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι οι Αμερικανοί που συμμετείχαν αποφασίζουν γρήγορα ποιον εμπιστεύονται με βάση την κοινωνική του τάξη, αλλά εστιάζουν κυρίως στο παρελθόν του. Με άλλα λόγια, φαίνεται να δείχνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σε ανθρώπους που ανατράφηκαν σε φτωχές οικογένειες απ’ ό,τι σε όσους προέρχονται από εύπορα σπίτια.
Γιατί η σημερινή οικονομική δυσχέρεια μειώνει την εμπιστοσύνη
Παράλληλα, τα ευρήματα έδειξαν ότι η εμπιστοσύνη μειώνεται όταν κάποιος αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα στο παρόν, αν και οι άλλοι μπορεί να είναι περισσότερο πρόθυμοι να τον συνδράμουν.
Η ασυμφωνία αυτή αναδεικνύει μια πτυχή της ανθρώπινης ψυχολογίας με ευρύ αντίκτυπο στην καθημερινότητα: από τις συνεντεύξεις για εργασία και τις επιχειρηματικές συμφωνίες έως τις συνηθισμένες επαφές μας με φίλους και συναδέλφους.
Τα συμπεράσματα υποδηλώνουν ότι αποδίδουμε στην παιδική φτώχεια την ικανότητα να «χτίζει χαρακτήρα». Αντίθετα, η οικονομική δυσκολία στην ενήλικη ζωή μπορεί να εκλαμβάνεται ως ένδειξη απελπισίας ή αναξιοπιστίας, ενδεχομένως επειδή, όχι πάντα εύλογα, θεωρείται αποτέλεσμα προσωπικών επιλογών.
Η αντίληψη αυτή είναι σαφώς στερεοτυπική, ωστόσο φαίνεται ότι εκφράστηκε ευρέως στις απαντήσεις της κοινωνικής μελέτης. Οι ερευνητές επισημαίνουν πως η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό στοιχείο των υγιών σχέσεων: η απουσία της μπορεί να διαλύσει τις ρομαντικές σχέσεις, να κάνει τους χώρους εργασίας να «υποφέρουν» και να οξύνει τις κοινωνικές ανισότητες.
Τι έδειξαν οι μελέτες για την εμπιστοσύνη
Σε 17 διαφορετικές μελέτες με σχεδόν 2.000 συμμετέχοντες προχώρησε η ερευνητική ομάδα. Γενικά, οι άνθρωποι εμπιστεύονταν περισσότερο και περίμεναν αξιόπιστη συμπεριφορά από όσους είχαν μεγαλώσει σε οικονομικά δύσκολες συνθήκες. Όταν, όμως, αξιολογούσαν ανθρώπους που βρίσκονταν αντιμέτωποι με τη φτώχεια στο παρόν, ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν, όχι κατ’ ανάγκη να τους εμπιστευτούν.
Η διαφορά αυτή στις κρίσεις ενδέχεται να επηρεάζει ουσιαστικά τη μεταχείριση των ανθρώπων με χαμηλό εισόδημα στην κοινωνία, ακόμη και όταν διεκδικούν εργασία ή ζητούν υποστήριξη.
Με ποιον τρόπο σχεδιάστηκε η έρευνα
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν διαφορετικές μεθόδους για να μελετήσουν την εμπιστοσύνη. Συχνά επέλεγαν τα λεγόμενα «οικονομικά παιχνίδια»: οι συμμετέχοντες έστελναν χρήματα σε έναν συνεργάτη, ο οποίος μπορούσε στη συνέχεια είτε να μοιραστεί τα κέρδη είτε να τα κρατήσει όλα.
Σε ορισμένα πειράματα, οι ερευνητές έδωσαν λαχνούς αντί για χρήματα. Οι συμμετέχοντες κατεύθυναν σταθερά περισσότερους πόρους σε ανθρώπους που παρουσιάζονταν ως άτομα με φτωχά παιδικά χρόνια, ακόμη κι αν πλέον είχαν οικονομική άνεση. Άλλες δοκιμές βασίστηκαν σε αναλυτικά προφίλ πιθανών συνεργατών, τα οποία περιλάμβαναν στοιχεία για την οικογενειακή τους προέλευση.
Ένα προφίλ, για παράδειγμα, περιέγραφε κάποιον που «δούλεψε σε γνωστή μεγάλη αλυσίδα fast food για να ξεπληρώσει φοιτητικά δάνεια», ενώ ένα άλλο ανέφερε ότι «οι γονείς πλήρωσαν τα δίδακτρα του πανεπιστημίου». Οι ερευνητές δοκίμασαν επίσης ρεαλιστικά σενάρια, όπως την επιλογή ατόμου για φροντίδα κατοικιδίου ή για ομαδική εργασία. Οι συμμετέχοντες παρουσίαζαν παρόμοια μοτίβα εμπιστοσύνης είτε οι «στόχοι» ήταν φανταστικά πρόσωπα είτε άνθρωποι που γνώριζαν.
Συνοπτικά
- Νέα έρευνα δείχνει ότι το κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο διαμορφώνει τις κρίσεις για την εμπιστοσύνη, με τους ανθρώπους να προτιμούν όσους μεγάλωσαν μέσα στη φτώχεια.
- Παρότι δηλώνουν πρόθυμοι να βοηθήσουν όσους αντιμετωπίζουν σήμερα οικονομικά προβλήματα, οι συμμετέχοντες τείνουν να τους θεωρούν λιγότερο άξιους εμπιστοσύνης.
- Η αντίφαση αυτή ενδέχεται να επηρεάζει τις κοινωνικές σχέσεις, καθώς και τις ευκαιρίες που έχουν τα άτομα με χαμηλό εισόδημα.
- Για τη διερεύνηση της εμπιστοσύνης, η έρευνα περιέλαβε 17 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν σχεδόν 2.000 άνθρωποι, και αξιοποίησε διαφορετικές μεθόδους.
- Παραμένει κυρίαρχη, αν και στερεοτυπική, η αντίληψη ότι η φτώχεια στην παιδική ηλικία «χτίζει χαρακτήρα», ενώ η οικονομική ανέχεια στην ενήλικη ζωή αποτελεί ένδειξη αναξιοπιστίας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ereyna-apokalyptei-agorazetai-telika-i-empistosyni/11086
