Το άρθρο αναδεικνύει τον ρόλο της προσεκτικής ακρόασης στις σχέσεις και το πώς μπορεί να βελτιώσει την επαφή μεταξύ των ανθρώπων. Συχνά, ωστόσο, δεν ακούμε με όλη μας την προσοχή, καθώς το μυαλό μας στρέφεται σε άλλες σκέψεις ή ασχολίες.
Για να επικοινωνούμε ουσιαστικά, χρειάζεται να προσφέρουμε ποιοτική προσοχή και να ακούμε με καλή διάθεση. Η ανεπιφύλακτη θετική αποδοχή, σύμφωνα με τον Καρλ Ρότζερς, σημαίνει ότι μπορούμε να δεχτούμε τον άλλον χωρίς να συμφωνούμε μαζί του. Παράλληλα, οι ανοικτές ερωτήσεις και η μη λεκτική επικοινωνία, όπως οι εκφράσεις του σώματος, εμπλουτίζουν τις συζητήσεις και φανερώνουν συναισθήματα, προσδίδοντάς τους μεγαλύτερο βάθος.
Η προσεκτική ακρόαση είναι μια δυνατότητα που διαθέτουμε όλοι, ακόμη κι αν δεν την εφαρμόζουμε σε κάθε περίσταση. Για τους θεραπευτές αποτελεί βασικό στοιχείο της δουλειάς τους. Η Γαλλίδα φιλόσοφος Σιμόν Βέιλ είχε πει: «Η προσοχή είναι η πιο σπάνια και αγνή μορφή γενναιοδωρίας» και πράγματι, όταν ένας από τους δύο ανθρώπους ακούει τον άλλον, κάτι μαγικό μπορεί να συμβεί στις σχέσεις…
Πόσο συχνά, άραγε, δεν ακούμε πραγματικά τους πιο σημαντικούς ανθρώπους της ζωής μας; Ενώ μας μιλούν, μπορεί να κοιτάζουμε το κινητό, να σκεφτόμαστε ξανά όσα έχουμε να κάνουμε, να γυρίζουμε στο μυαλό μας αγχωτικές σκέψεις ή να αφήνουμε οτιδήποτε άλλο να αποσπά την προσοχή μας.
Δεν είναι απαραίτητο, ούτε πάντα εφικτό, να αφοσιωνόμαστε πλήρως σε κάθε συζήτηση. Μπορούμε, όμως, να δοκιμάσουμε να ακούμε με μεγαλύτερη επίγνωση, καταλαβαίνοντας ποιες στιγμές έχουν σημασία και απαιτούν την πλήρη προσοχή μας· τότε μπορούμε να την προσφέρουμε γενναιόδωρα…
Η «ποιοτική» προσοχή στις σχέσεις
Αφού πρώτα στραφούμε με όλη μας την προσοχή στον άλλον, χρειάζεται στη συνέχεια να ακούσουμε με τον κατάλληλο τρόπο. Τι περιλαμβάνει αυτό;
Μπορούμε να ακούμε μέσα από φόβο, θυμό ή επικριτική διάθεση, αλλά και με καλοσύνη, φιλικότητα και καλή πρόθεση. Η δεύτερη αυτή στάση καλλιεργεί τις συνθήκες για ουσιαστική επικοινωνία και μεταφέρει στις σχέσεις μια αίσθηση ζεστής, στοργικής προσοχής.
Αναλογιστείτε πώς φέρεστε στο κατοικίδιό σας όταν κουρνιάζει στην αγκαλιά σας ή στο παιδί σας όταν έχει πέσει και κλαίει, αλλά και τι νιώθετε μπροστά σε ένα ηλιοβασίλεμα. Τόσο στην αγάπη όσο και στην ακρόαση, η υπερανάλυση και η κριτική «μπλοκάρουν» την εξέλιξη.
Στη θεραπεία συναντάμε συχνά την έννοια της ανεπιφύλακτης θετικής αποδοχής, την οποία εισήγαγε ο Καρλ Ρότζερς, πατέρας της ανθρωπιστικής ψυχολογίας και της θεραπείας. Ο θεραπευτής που υιοθετεί αυτή τη στάση αποδέχεται και στηρίζει πλήρως τον θεραπευόμενο, όποιες κι αν είναι οι πράξεις του, ενώ τον συνδράμει στην αλλαγή συμπεριφορών που δεν τον ωφελούν.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η αποδοχή δεν ταυτίζεται με τη συμφωνία. Μπορούμε να αποδεχόμαστε έναν άνθρωπο, χωρίς να συμμεριζόμαστε όλες τις απόψεις του ή να εγκρίνουμε κάθε συμπεριφορά του.
Πώς βοηθούν οι ερωτήσεις ανοικτού τύπου
Οι ερωτήσεις ανοικτού τύπου απαιτούν από εμάς να μιλήσουμε, όχι απλώς να ακούσουμε. Παρ’ όλα αυτά, βοηθούν τη συζήτηση να ξεφύγει από τον αυτόματο πιλότο και παρακινούν τόσο τον ομιλητή όσο και τον ακροατή να συμμετάσχουν πιο ουσιαστικά. Δείχνουν επίσης πραγματικό ενδιαφέρον και μπορούν να οδηγήσουν σε συζητήσεις που αλλιώς ίσως να μην είχαν προκύψει.
Ανοικτές ονομάζονται οι ερωτήσεις στις οποίες δεν αρκεί μια μονολεκτική απάντηση, όπως «ναι» ή «όχι». Ενδεικτικά:
- Κλειστή ερώτηση: Ήταν καλή η μέρα σου;
- Ανοικτή ερώτηση: Ποια ήταν τα καλύτερα σημεία της ημέρας σου; Θέλεις να μου πεις;
- Κλειστή ερώτηση: Πήγαν όλα καλά στη δουλειά;
- Ανοικτή ερώτηση: Τι πήγε καλά στη δουλειά σήμερα και τι δεν πήγε;
Δεν χρειάζεται να αποφεύγουμε τις κλειστές ερωτήσεις. Οι ανοικτές, όμως, δείχνουν πιο έντονο ενδιαφέρον και συχνά κάνουν τον συνομιλητή να δώσει πιο αναλυτικές απαντήσεις.
Ακούμε και με τα μάτια…
Πολλές πληροφορίες γίνονται αντιληπτές προτού ακουστεί έστω και μία λέξη. Για παράδειγμα, όταν ο σύντροφός σας γυρίζει το βράδυ στο σπίτι, μπορεί να καταλάβετε ότι πέρασε δύσκολη μέρα από το σκυφτό σώμα του, το απόμακρο βλέμμα και την απογοητευμένη έκφρασή του, χωρίς να σας πει τίποτα.
Πρόκειται για τις πρώτες ενδείξεις της συναισθηματικής πρόγνωσης… Τέτοια σημάδια συμβάλλουν στην επικοινωνία, ενώ αν δεν τους δίνουμε σημασία, η μεταξύ μας αλληλεπίδραση δεν μπορεί να είναι εξίσου εποικοδομητική.
Το «να ακούμε με τα μάτια» δεν αφορά μόνο τη στιγμή πριν αρχίσει η συζήτηση. Καθώς συνομιλούμε, χρειάζεται να κοιτάζουμε πραγματικά το άτομο που έχουμε απέναντί μας σε όλη τη διάρκειά της.
Η καλή ακρόαση είναι μια δεξιότητα που δυναμώνει με την εξάσκηση και, παρότι απαιτεί προσπάθεια, αξίζει τον κόπο…
Συνοπτικά
- Στις σχέσεις, η προσεκτική ακρόαση έχει καθοριστική σημασία και μπορεί να φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα στην επαφή μεταξύ των ανθρώπων.
- Συχνά, οι άνθρωποι δεν ακούν με πλήρη συγκέντρωση, καθώς στρέφουν την προσοχή τους σε άλλες σκέψεις ή ασχολίες.
- Όταν ακούμε με ουσιαστική προσοχή και θετική διάθεση, βελτιώνεται η επικοινωνία και καλλιεργείται μια πιο στοργική αλληλεπίδραση.
- Ο Καρλ Ρότζερς περιγράφει την ανεπιφύλακτη θετική αποδοχή ως σημαντικό στοιχείο της ακρόασης: μας επιτρέπει να αποδεχόμαστε τον άλλον χωρίς να είναι απαραίτητο να συμφωνούμε μαζί του.
- Με τις ανοικτές ερωτήσεις, οι συζητήσεις αποκτούν μεγαλύτερο βάθος και εκφράζεται έμπρακτα το ενδιαφέρον μας.
- Εξίσου καθοριστικό ρόλο έχει και η μη λεκτική επικοινωνία, αφού η γλώσσα του σώματος μπορεί να φανερώσει συναισθήματα προτού ειπωθεί οτιδήποτε.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/scheseis-kataktise-tin-techni-tis-akroasis-kai-apogeiose-tes/1628
