Το άρθρο εξετάζει πώς οι αλγόριθμοι των social media επηρεάζουν την ψυχική υγεία και την εικόνα που έχουμε για τον κόσμο. Καθώς προσαρμόζουν όσα εμφανίζονται στην οθόνη μας στις προτιμήσεις μας, σχηματίζονται «φούσκες» απόψεων που περιορίζουν την κριτική σκέψη και τον διάλογο.
Η αδιάκοπη έκθεση σε αρνητικές ειδήσεις, γνωστή ως doomscrolling, μπορεί να εντείνει το άγχος και την πίεση. Αντίθετα, στρέφοντας τις προτιμήσεις μας σε πιο θετικό περιεχόμενο, είναι δυνατό να βελτιωθεί η διάθεσή μας και να επηρεαστεί ευνοϊκά η ψυχική μας κατάσταση.
Σε γενικές γραμμές, το μήνυμα είναι να επιλέγουμε με προσοχή τι περιεχόμενο καταναλώνουμε, είτε online είτε στην καθημερινή μας ζωή.
Αν χαζεύουμε βίντεο με γατάκια και ενυδρίδες, ο αλγόριθμος των social media θα αρχίσει να μας προτείνει συχνότερα ανάλογες αναρτήσεις. Αντίστοιχα, η ανάγνωση δυσάρεστων ειδήσεων πιθανότατα θα γεμίσει το feed μας με παρόμοιες. Η λειτουργία του αλγορίθμου στα κοινωνικά δίκτυα μοιάζει με όσα συμβαίνουν στη ζωή: τι θέλουμε να υπάρχει στο feed μας και στην καθημερινότητά μας; Χρειάζεται να επιδιώκουμε όσα πραγματικά επιθυμούμε.
Οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων προωθούν συχνά αναρτήσεις που ταιριάζουν με τις πεποιθήσεις μας, μας ευχαριστούν ή ενισχύουν τα συναισθήματά μας, όπως η οργή, ο φόβος και ο ενθουσιασμός. Έτσι δημιουργείται μια «φούσκα»: συναντάμε ξανά και ξανά τις ίδιες γνώμες, χωρίς αντίλογο, κάτι που περιορίζει την κριτική σκέψη και οδηγεί σε φανατισμό ή παραπληροφόρηση. Παράλληλα, ενδέχεται να γίνεται δυσκολότερη η επικοινωνία, τόσο στο διαδίκτυο όσο και στην πραγματική ζωή, με ανθρώπους που διαφωνούν μαζί μας.
Τι γνωρίζουμε για το doomscrolling
Ύστερα από παρατεταμένο doomscrolling, δηλαδή τη συνεχή παρακολούθηση αρνητικών ειδήσεων, μπορεί να αισθανόμαστε αγχωμένοι και υπό πίεση. Σε μια προσπάθεια να φτιάξουμε τη διάθεσή μας, ίσως αρχίσουμε να κάνουμε like σε φωτογραφίες σκύλων που κάνουν παρέα σε μωρά ή σε αστεία βίντεο με πτώσεις.
Μπορούμε να δοκιμάσουμε το εξής: μέσα σε μία εβδομάδα θα διαπιστώσουμε ότι οι προτάσεις στο feed μας έχουν διαφοροποιηθεί και το πρωινό scroll θα περιλαμβάνει ευχάριστο περιεχόμενο αντί για θλιβερές ειδήσεις.
Πώς κάθε κλικ μπορεί να αλλάξει τις προτάσεις του αλγορίθμου
Αν υιοθετήσουμε την ίδια προσέγγιση στην καθημερινότητά μας, μπορεί να προκύψουν εξαιρετικά αποτελέσματα. Οι αλγόριθμοι των social media μάς δίνουν ένα χρήσιμο μάθημα: σημασία έχει με τι τροφοδοτούμε τον εγκέφαλό μας, όχι μόνο στο διαδίκτυο αλλά σε κάθε πτυχή της ζωής.
Για να αλλάξουμε τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις πράξεις μας, χρειάζεται να ξεκινήσουμε εξετάζοντας σε τι και σε ποιον στρέφουμε την προσοχή μας.
Πώς δρα ο αλγόριθμος στα social media χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε
Το περιεχόμενο που εμφανίζεται στα social media και γενικότερα στο διαδίκτυο δεν προκύπτει τυχαία. Συνήθως το επιλέγουν αλγόριθμοι, σχεδιασμένοι να προβάλουν περισσότερο υλικό που ήδη μας έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον. Τα δεδομένα που αφήνουμε πίσω συγκεντρώνονται και διαμορφώνουν έναν εξατομικευμένο κόσμο, ο οποίος μπορεί είτε να διευρύνει είτε να περιορίσει την οπτική μας για τη ζωή.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America δείχνει ότι οι αλγόριθμοι μάς αναγκάζουν να εκτιθέμεθα όλο και λιγότερο σε διαφορετικές απόψεις και συναισθήματα. Επομένως, τα κλικ μας δεν αποτυπώνουν μόνο όσα μας ενδιαφέρουν, αλλά συμβάλλουν και στη διαμόρφωσή τους· αν δεν είμαστε προσεκτικοί, μπορεί να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες.
Η σχέση ανάμεσα στο scrolling και την ψυχική υγεία
Όπως συνηθίζουμε να λέμε «είμαστε ό,τι τρώμε» αναφερόμενοι στη σωματική υγεία, έτσι και για την ψυχική μας κατάσταση θα μπορούσαμε να πούμε ότι «είμαστε ό,τι σκρολάρουμε», καθώς επηρεάζεται από τη σχέση μας με το διαδίκτυο.
Η συχνή έκθεση σε περιεχόμενο με έντονο συναισθηματικό φορτίο, ιδίως όταν είναι αρνητικό ή υπερβολικό, μπορεί να αυξήσει το στρες, το άγχος και την αίσθηση αδυναμίας. Παράλληλα, εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να παραμένει σε επιφυλακή και να αναζητά απειλές, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.
Μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό American Psychologist αναφέρει ότι τα θετικά συναισθήματα, όπως η χαρά, ο θαυμασμός και η ευγνωμοσύνη, διευρύνουν την αντίληψή μας και συμβάλλουν στη δημιουργία μακροχρόνιων ψυχολογικών πόρων.
Συνοπτικά
- Το περιεχόμενο που εμφανίζεται στα social media επιλέγεται από αλγόριθμους σύμφωνα με τα ενδιαφέροντά μας, με συνέπειες και για την ψυχική μας κατάσταση.
- Όταν βλέπουμε διαρκώς παρόμοιο περιεχόμενο, μπορεί να δημιουργηθούν «φούσκες» απόψεων που περιορίζουν την κριτική σκέψη και τον διάλογο.
- Το doomscrolling μπορεί να επιφέρει άγχος και πίεση· ωστόσο, αν αλλάξουμε τις προτιμήσεις μας, ενδέχεται να βελτιωθεί η διάθεσή μας.
- Οι αλγόριθμοι δεν περιορίζονται στο να αντανακλούν όσα μας ενδιαφέρουν: συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.
- Η συχνή έκθεση σε αρνητικό περιεχόμενο μπορεί να αυξήσει το άγχος και το στρες, ενώ τα θετικά συναισθήματα ευνοούν την ψυχική υγεία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/social-media-prosochi-poy-patas/5086
