Η ευγενική ανατροφή φαίνεται να δίνει τη θέση της στο «κάντο και θα δεις». Όλο και περισσότεροι γονείς απομακρύνονται από την ήπια προσέγγιση που κυριάρχησε στην κουλτούρα και υιοθετούν μια αυστηρότερη στάση, την οποία περιγράφουν ως «ξεπερνάμε την αγριότητά τους» — μια κατεύθυνση που θυμίζει σε αρκετά σημεία την πορεία της ίδιας της κοινωνίας.
Δεν μιλάμε για το «Και εμείς που φάγαμε ξύλο, τι πάθαμε;» (αυτό που είσαι έπαθες), μια λογική που εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις στους προοδευτικούς και να απορρίπτεται. Η προσέγγιση αυτή δεν αφορά τη βία, αλλά τον φόβο των συνεπειών και την ιδέα ότι ο καθένας οφείλει να αναλαμβάνει την ευθύνη για τις επιλογές του.
Πολλές μεθόδους πειθαρχίας είχε δοκιμάσει η Κάρλα Ντίλον με τον άτακτο 13χρονο γιο της, ακόμη και να του ζητήσει να γράψει 100 φορές την ίδια φράση μεταμέλειας. Όταν, όμως, εκείνος την κατάβρεξε με νεροπίστολο σε κάμπινγκ, παρά την προειδοποίησή της να μην το κάνει, η Ντίλον τον πέταξε στη λίμνη ντυμένο.
«Μερικά από τα καλύτερα μαθήματα στη ζωή είναι τα δύσκολα», είπε.
Κάντο και θα δεις: Η λογική της πράξης και των συνεπειών
Στο διαδίκτυο η προσέγγιση είναι γνωστή ως «FAFO», από τα αρχικά της φράσης «F—Around and Find Out», που αποδίδεται ελεύθερα ως «Κάντο αν τολμάς και θα δεις». Πρόκειται για ένα μοντέλο ανατροφής που βάζει τις συνέπειες στο επίκεντρο, σε αντίθεση με τις πρακτικές «ευγενικής ανατροφής» και «ενσυναίσθησης» που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της Gen Ζ.
Σύμφωνα με τη λογική του FAFO, που συχνά προφέρεται «Φαφ-όου», οι γονείς μπορούν να ζητούν κάτι από τα παιδιά και να τα προειδοποιούν, αλλά δεν παρεμβαίνουν όταν η παραβίαση των κανόνων φέρνει συνέπειες. Αν δεν πάρεις αδιάβροχο, θα γυρίσεις σπίτι με τα πόδια στη βροχή. Αν αρνηθείς τα λαζάνια στο δείπνο, θα περιμένεις μέχρι το πρωινό. Κι αν αφήσεις ξανά το παιχνίδι σου στο πάτωμα, θα το αναζητήσεις στα σκουπίδια, κάτω από τα λαζάνια που δεν έφαγες.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η ήπια πειθαρχία έχει επικρατήσει στην ανατροφή των παιδιών. Οι επικριτές της, ωστόσο, θεωρούν ότι ενδέχεται να ευθύνεται για ορισμένες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Γενιά Ζ στην ενήλικη ζωή.
Όπως υποστηρίζει η Wall Street Journal, επικαλούνται έρευνες σύμφωνα με τις οποίες οι νέοι ενήλικες δυσκολεύονται στις εργασιακές τους σχέσεις — μήπως επειδή οι γονείς δεν τους αρνούνταν τίποτα; — και αντιμετωπίζουν κατάθλιψη και άγχος — ίσως επειδή οι γονείς έλυναν κάθε πρόβλημά τους.
Με την προϋπόθεση ότι υπάρχουν σαφή όρια
Για όσους γονείς προσπαθούν επί χρόνια να καλύπτουν τις συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών, χωρίς να γίνονται υπερβολικά επιεικείς, το FAFO ενδέχεται να μοιάζει με μια ανακουφιστικά απλή λύση.
Η 35χρονη Ντίλον αντιλαμβάνεται ότι αυτή η μέθοδος μπορεί να προκαλεί αποστροφή. «Ίσως τα παιδιά σας να μην το συμπαθούν, αλλά, χωρίς να θέλω να φανώ αγενής, το δικό μου παιδί είναι πιο σκληρό από το δικό σας», δήλωσε η μητέρα δύο παιδιών, που κατοικεί έξω από το Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια.
Όπως είπε, ο γιος της είναι εξοικειωμένος με το νερό και αντιμετώπισε το περιστατικό ως αστείο, ωστόσο πήρε το μάθημά του. Η ίδια επιδιώκει να μάθουν τα παιδιά της να αναλαμβάνουν ευθύνες, να επιμένουν όταν δυσκολεύονται και να φέρονται στους άλλους με σεβασμό.
Σημειώνει, πάντως, πως υπάρχουν παιδιά με διαφορετικές ανάγκες, για τα οποία μπορεί να ενδείκνυται μια πιο ήπια ανατροφή. «Τα παιδιά μου θα με ποδοπατήσουν αν το κάνω αυτό», είπε. «Το έχω δοκιμάσει».
Οι πολιτικά πιο ακραίοι γονείς στρέφονται σε αυτή τη μέθοδο ανατροφής
Η προσέγγιση FAFO περιγράφεται με διάφορους όρους: σκληρή αγάπη, αυταρχική ανατροφή ή, με τη διατύπωση που είχε χρησιμοποιήσει παλαιότερα η Ντίλον, ένας τρόπος να «ξεπεράσουν την αγριότητά τους».
Η συγκεκριμένη φράση, ωστόσο, έχει χρησιμοποιηθεί και σε διαφορετικές περιστάσεις. Εν μέσω διπλωματικής αντιπαράθεσης με την Κολομβία, ο Πρόεδρος Τραμπ αναδημοσίευσε στο Truth Social μια αλλοιωμένη φωτογραφία του, όπου φορούσε καπέλο Fedora και στεκόταν μπροστά σε κίτρινη πινακίδα που έγραφε «FAFO».
Ορισμένοι βλέπουν στη διαμάχη για την ανατροφή των παιδιών την εικόνα μιας χώρας με βαθύ διχασμό. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στους ευγενικούς γονείς και στους γονείς FAFO δεν ταυτίζεται ακριβώς με εκείνη ανάμεσα στα Snowflake Kids και τα MAGA Kids, υπάρχει όμως συγγένεια ως προς το ύφος και όχι την πραγματική πολιτική.
Ο Τζον Γουέλινγκτον, πατέρας πέντε παιδιών και υποστηρικτής του FAFO, δήλωσε ότι η αυστηρή ανατροφή είναι αναγκαία για να μπορέσει ένα παιδί να επιβιώσει σε έναν σκληρό κόσμο. Κατά τον ίδιο, η εποχή των τροπαίων συμμετοχής έχει τελειώσει. «Μας έκανε να γίνουμε λίγο μαλακοί», είπε.
Παιδιά ή στρατιωτάκια;
Ο Τζον Γουέλινγκτον, πατέρας πέντε παιδιών και υποστηρικτής της FAFO, υποστήριξε ότι η αυστηρή ανατροφή είναι αναγκαία για να επιβιώσουν τα παιδιά σε έναν σκληρό κόσμο. «Η εποχή των βραβείων για τη συμμετοχή έχει τελειώσει», είπε. «Μας έκανε να γίνουμε λίγο μαλακοί».
Ο 46χρονος Γουέλινγκτον, κωμικός από το Σάμερβιλ της Νότιας Καρολίνας, θυμήθηκε πως, όταν εκείνος και ο αδελφός του φέρονταν άσχημα, οι γονείς τους τούς έδερναν ταυτόχρονα, ενώ τα δύο αδέλφια έπρεπε να κοιτάζονται στα μάτια.
Δεν πιστεύει ότι ήταν υπερβολικά αυστηρός όταν απαίτησε από την κόρη του, που φοιτά στο γυμνάσιο, να εξακολουθήσει τις προπονήσεις της στην ομάδα color guard, ακόμη κι όταν εκείνη κατάλαβε πως μισούσε αυτή τη δραστηριότητα. Πρόκειται για μια χορογραφία με σημαίες υπό τους ήχους μπάντας, ένα σχολικό «άθλημα».
«Στον πραγματικό κόσμο, όταν δεσμεύεσαι για ένα δάνειο, την πληρωμή ενός αυτοκινήτου ή ενός σπιτιού ή ακόμα και για έναν γάμο, πρέπει να το ολοκληρώσεις μέχρι να τελειώσει», είπε ο Γουέλινγκτον. Είχε πληρώσει για τη συμμετοχή της κόρης του στην ομάδα, ύστερα από δικό της αίτημα.
Προηγούνται η αυστηρότητα και η τήρηση κανόνων στη γονεϊκότητα;
Τη δική της εκδοχή της FAFO εφαρμόζει η Άντρεα Μάτα, κλινική παιδοψυχολόγος και εισηγήτρια διαδικτυακού σεμιναρίου με τίτλο «Η ήπια ανατροφή δεν λειτουργεί». Πρόσφατα, ο 8χρονος γιος της συνέχιζε να έχει ατυχήματα, τα οποία η ίδια εξέλαβε ως σκόπιμη άρνηση να πάει στην τουαλέτα, ενώ συμμετείχε σε μια ευχάριστη δραστηριότητα.
Αφού επιχείρησε να αντιμετωπίσει το ζήτημα, η Μάτα είπε στον γιο της να χρησιμοποιήσει το χαρτζιλίκι του για να αγοράσει νέα εσώρουχα. Αργότερα διαπίστωσε πως υπήρχε ιατρικό πρόβλημα, το οποίο αντιμετωπίστηκε, και στη συνέχεια τού ζήτησε συγγνώμη.
Παρότι απολογήθηκε, δεν του επέστρεψε τα χρήματα: όπως εξηγεί, είχε πει ψέματα και είχε προσπαθήσει να το αποκρύψει. Η ίδια τάσσεται υπέρ των συνεπειών όταν τα παιδιά δεν συμπεριφέρονται με τον αναμενόμενο τρόπο.
Κατά την 41χρονη Μάτα, οι αποχρώσεις των τεχνικών της ήπιας ανατροφής είναι τόσο περίπλοκες, ώστε για να τις κατανοήσει κάποιος «χρειάζεται κλινικό διδακτορικό στην ανάπτυξη του παιδιού».
Η μέθοδος αυτή περιλαμβάνει ως σαφώς θετικό στοιχείο την ανάληψη ευθύνης για τις επιλογές
Πτυχές της FAFO μπορούν να έχουν αποτέλεσμα, εκτιμά η ψυχολόγος Μπέκι Κένεντι, γνωστή ως «Dr. Becky». Δεν περιγράφει τη δική της προσέγγιση ως ήπια ανατροφή, αν και συχνά κατατάσσεται σε αυτή την κατηγορία.
Κατά την άποψή της, η υπερβολικά προσεκτική στάση των ενηλίκων έχει περιορίσει την ελευθερία των γονιών, αναγκάζοντάς τους να προσέχουν διαρκώς τα συναισθήματα των παιδιών τους. Η ίδια διευκρινίζει ότι η πιο ήπια προσέγγιση δεν υπαγορεύει κάτι τέτοιο, αλλά έχει αλλοιωθεί και μετατραπεί σε κουλτούρα που κινείται στα άκρα.
Η συγγραφέας του βιβλίου γονεϊκότητας «Good Inside», ωστόσο, απορρίπτει τις αυταρχικές πρακτικές της FAFO. «Υπάρχει μια πολύ παλιά αντίληψη ότι τα συναισθήματα ταυτίζονται με την ανατροφή των παιδιών, σαν τα συναισθήματα να είναι κάτι αδύναμο», είπε.
Ανατρέφοντας ευγενικούς ανθρώπους αντί να δαγκώνεις το παιδί
Η Μάντισον Μπαρμπόσα, μητέρα της γενιάς των millennials, είπε πως δυσκολεύεται να βάζει όρια, επειδή η ανατροφή της την έκανε να επιδιώκει διαρκώς να ευχαριστεί τους άλλους. (Σ.σ.: πρόκειται για ανατροφή με εκφοβισμό, έντονη δυσαρέσκεια, απογοήτευση και κριτική από τον γονιό.) Αντί να φοβίζει τα παιδιά της για να υπακούουν, επιδιώκει να έχει την εμπιστοσύνη τους.
«Αν τα παιδιά μου βρεθούν ποτέ σε μπελάδες, δεν θέλω να λένε: «Η μαμά θα θυμώσει πολύ μαζί μου»», είπε η 31χρονη Μπαρμπόσα, μητέρα δύο μικρών παιδιών στο Οντάριο του Καναδά. «Οι άνθρωποι αισθάνονται περίεργα για τη δημιουργία μιας γενιάς μαλακών παιδιών και η γνώμη μου είναι: θα ήταν τόσο κακό αυτό;»
Πρόσφατα, μετά από καβγά ανάμεσα στα παιδιά της, η Μπαρμπόσα ανάρτησε φωτογραφία όπου φαινόταν ένα σημάδι από δάγκωμα στο χέρι ενός παιδιού. Το χαρακτήρισε «το λάθος της ήπιας ανατροφής μου», επειδή είχε αντιδράσει φωνάζοντας στο μικρότερο παιδί της. Οι ακόλουθοί της έσπευσαν να τη στηρίξουν.
Στα σχόλια ξεχώριζε εύκολα κάποιος γονιός παιδιού που δαγκώνει και ακολουθεί τη σχολή FAFO. «Την δάγκωσα κι εγώ», έγραψε το άτομο, «και δεν το ξανάκανε ποτέ».
*Από τον Σοφοκλή Αρχοντάκη
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/kanto-an-tolmas-mia-nea-proseggisi-stin-anatrofi-ton-paidion/16103
