Το καφέ λίπος, γνωστό για την ικανότητά του να καίει ενέργεια, αποδεικνύεται ότι προστατεύει από καρδιακές και μεταβολικές παθήσεις, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο *Nature Medicine*. Σε ανάλυση 52.000 ανθρώπων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν ανιχνεύσιμο καφέ λίπος εμφάνιζαν χαμηλότερα ποσοστά παθήσεων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η στεφανιαία νόσος.
Παράλληλα, το καφέ λίπος φαίνεται να περιορίζει τις επιβλαβείς συνέπειες της παχυσαρκίας στην υγεία. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν πώς λειτουργεί ο ιστός και ποιες θεραπευτικές εφαρμογές μπορεί να έχει.
Το καφέ λίπος είναι ένας «μαγικός» ιστός που θα ήθελε κανείς να διαθέτει σε μεγαλύτερη ποσότητα. Ενώ το λευκό λίπος αποθηκεύει θερμίδες, το καφέ καίει ενέργεια και οι επιστήμονες προσδοκούν ότι ίσως συμβάλει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για την παχυσαρκία. Για χρόνια, όμως, παρέμενε άγνωστο αν όσοι έχουν άφθονο καφέ λίπος είναι πράγματι πιο υγιείς. Ένας από τους λόγους ήταν η δυσκολία εντοπισμού τους, αφού ο συγκεκριμένος ιστός βρίσκεται βαθιά στο σώμα.
Ισχυρές ενδείξεις έδωσε μελέτη του 2021 στο Nature Medicine: από τους περισσότερους από 52.000 συμμετέχοντες, όσοι είχαν ανιχνεύσιμο καφέ λίπος εμφάνιζαν μικρότερη πιθανότητα καρδιακών και μεταβολικών νοσημάτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η στεφανιαία νόσος, η κυριότερη αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ως η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα ανθρώπινη μελέτη αυτού του είδους, επιβεβαιώνει και διευρύνει τα πιθανά οφέλη του καφέ λίπους για την υγεία που είχαν καταγράψει προηγούμενες έρευνες. «Για πρώτη φορά αποκαλύπτει μια σύνδεση με χαμηλότερο κίνδυνο για ορισμένες παθήσεις», λέει ο Paul Cohen, επίκουρος καθηγητής και ανώτερος θεράπων ιατρός στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Rockefeller. «Αυτά τα ευρήματα μας κάνουν πιο βέβαιους για το δυναμικό του καφέ λίπους ως θεραπευτικού στόχου».
Στις συγκεκριμένες εξετάσεις PET, το άτομο στα αριστερά εμφανίζει άφθονο καφέ λίπος γύρω από τον λαιμό και την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Στο άτομο στα δεξιά δεν διακρίνεται καφέ λίπος.
Ένας σημαντικός πόρος
Οι επιστήμονες μελετούν το καφέ λίπος εδώ και δεκαετίες σε νεογνά και ζώα, αλλά μόλις το 2009 διαπίστωσαν ότι μπορεί να υπάρχει και σε ορισμένους ενήλικες, συνήθως στην περιοχή του λαιμού και των ώμων. Έκτοτε, προσπαθούν να εξετάσουν αυτά τα σπάνια λιποκύτταρα, τα οποία μπορούν να καίνε θερμίδες και να παράγουν θερμότητα όταν επικρατούν ψυχρές συνθήκες.
Ωστόσο, η διεξαγωγή μεγάλης κλίμακας μελετών για το καφέ λίπος ήταν σχεδόν αδύνατη, καθώς ο ιστός φαίνεται μόνο σε εξετάσεις PET, μια εξειδικευμένη μέθοδο ιατρικής απεικόνισης. «Αυτές οι εξετάσεις είναι ακριβές, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι χρησιμοποιούν ακτινοβολία», λέει ο Tobias Becher, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και πρώην Clinical Scholar στο εργαστήριο του Cohen. «Δεν θέλουμε να υποβάλλουμε πολλούς υγιείς ανθρώπους σε κάτι τέτοιο».
Ο Becher, ιατρός-επιστήμονας, εντόπισε έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης. Χιλιάδες άνθρωποι πηγαίνουν κάθε χρόνο στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center, ακριβώς απέναντι από το εργαστήριό του, για εξετάσεις PET στο πλαίσιο ογκολογικού ελέγχου. Γνώριζε πως οι ακτινολόγοι καταγράφουν συστηματικά το καφέ λίπος όταν το εντοπίζουν σε αυτές τις εξετάσεις, ώστε να μην εκληφθεί λανθασμένα ως όγκος. «Συνειδητοποιήσαμε ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πολύτιμο πόρο για να αρχίσουμε να μελετάμε το καφέ λίπος σε πληθυσμιακή κλίμακα», λέει.
Λίπος με προστατευτική συσχέτιση
Με τους Heiko Schoder και Andreas Wibmer από το Memorial Sloan Kettering, η ερευνητική ομάδα εξέτασε 130.000 εξετάσεις PET που αφορούσαν περισσότερους από 52.000 ασθενείς. Καφέ λίπος εντοπίστηκε σε σχεδόν 10% των ανθρώπων. Ο Cohen επισημαίνει ότι το ποσοστό μάλλον είναι χαμηλότερο από το πραγματικό, επειδή οι ασθενείς είχαν λάβει οδηγίες να αποφεύγουν το κρύο, την άσκηση και την καφεΐνη, παράγοντες που θεωρείται ότι ενισχύουν τη δραστηριότητα του καφέ λίπους.
Ορισμένες συχνές και χρόνιες παθήσεις καταγράφηκαν λιγότερο συχνά στους ανθρώπους με ανιχνεύσιμο καφέ λίπος. Ειδικότερα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 είχε το 4,6%, ενώ στους ανθρώπους χωρίς ανιχνεύσιμο καφέ λίπος το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 9,5%. Δυσλιπιδαιμία εμφάνιζε το 18,9% της πρώτης ομάδας, έναντι 22,2% της δεύτερης.
Η ανάλυση κατέγραψε επίσης χαμηλότερο κίνδυνο για τρεις ακόμη καταστάσεις στα άτομα με καφέ λίπος: υπέρταση, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια και στεφανιαία νόσο. Οι συγκεκριμένες συσχετίσεις δεν είχαν καταγραφεί σε παλαιότερες μελέτες.
Μια ακόμη αναπάντεχη διαπίστωση ήταν πως το καφέ λίπος φαίνεται να περιορίζει τις αρνητικές συνέπειες της παχυσαρκίας για την υγεία. Συνήθως, η παχυσαρκία συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακών και μεταβολικών παθήσεων. Ωστόσο, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα παχύσαρκα άτομα με καφέ λίπος εμφάνιζαν τις παθήσεις αυτές σε ποσοστά παρόμοια με των μη παχύσαρκων. «Σχεδόν μοιάζει σαν να προστατεύονται από τις βλαβερές επιδράσεις του λευκού λίπους», λέει ο Cohen.
Ο ρόλος του καφέ λίπους πέρα από την καύση ενέργειας
Οι επιστήμονες δεν έχουν αποσαφηνίσει πλήρως με ποιους ακριβώς μηχανισμούς το καφέ λίπος μπορεί να συμβάλλει σε καλύτερη υγεία, υπάρχουν όμως κάποιες ενδείξεις. Ενδεικτικά, τα κύτταρά του καταναλώνουν γλυκόζη για να καίνε θερμίδες· ενδέχεται έτσι να μειώνονται τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, που αποτελούν βασικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη διαβήτη.
Για άλλες καταστάσεις, όπως η υπέρταση, η λειτουργία του καφέ λίπους είναι πιο αινιγματική, καθώς η πάθηση σχετίζεται στενά με το ορμονικό σύστημα. «Εξετάζουμε το ενδεχόμενο ότι ο ιστός του καφέ λίπους δεν κάνει μόνο κατανάλωση γλυκόζης και καύση θερμίδων, αλλά ίσως συμμετέχει και στην ορμονική σηματοδότηση προς άλλα όργανα», λέει ο Cohen.
Η ερευνητική ομάδα θα εξακολουθήσει να διερευνά τη βιολογία του καφέ λίπους, αναζητώντας, μεταξύ άλλων, γενετικές παραλλαγές που ενδέχεται να εξηγούν γιατί ορισμένοι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη ποσότητα από άλλους. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα από τα πρώτα βήματα για την ανάπτυξη φαρμακολογικών τρόπων ενεργοποίησής του, με στόχο τη θεραπεία της παχυσαρκίας και των συναφών παθήσεων.
«Το φυσικό ερώτημα που έχουν όλοι είναι: “Τι μπορώ να κάνω για να αποκτήσω περισσότερο καφέ λίπος;”», λέει ο Cohen. «Δεν έχουμε ακόμη μια καλή απάντηση σε αυτό, αλλά θα είναι ένα συναρπαστικό πεδίο για τους επιστήμονες τα επόμενα χρόνια».
Περισσότερες πληροφορίες: Becher, T., Palanisamy, S., Kramer, D.J. et al. Brown adipose tissue is associated with cardiometabolic health. Nat Med (2021). doi.org/10.1038/s41591-020-1126-7.
Σύνοψη
- Μελέτη σε 52.000 άτομα δείχνει ότι το καφέ λίπος προστατεύει από καρδιακές και μεταβολικές παθήσεις.
- Στα άτομα με ανιχνεύσιμο καφέ λίπος καταγράφονται χαμηλότερα ποσοστά διαβήτη τύπου 2 και στεφανιαίας νόσου.
- Τα ευρήματα δείχνουν πως το καφέ λίπος μπορεί να περιορίζει τις αρνητικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας στην υγεία.
- Η έρευνα συνεχίζεται, ώστε να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί δράσης του καφέ λίπους και οι ενδεχόμενες θεραπευτικές εφαρμογές του.
- Τα κύτταρα του καφέ λίπους καταναλώνουν γλυκόζη για να καίνε θερμίδες, κάτι που ενδέχεται να μειώνει τα επίπεδά της στο αίμα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/to-kafe-lipos-apokalyptetai-os-aspida-kata-pollon-chronion-pathiseon/17876
