Η συζήτηση για την απώλεια βάρους του ηθοποιού Ματ Ντέιμον μετά την αποχή από τη γλουτένη αναδεικνύει το ερώτημα τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για αυτή την επιλογή. Για όσους έχουν κοιλιοκάκη, απαραίτητη είναι η αποφυγή της γλουτένης, ενώ για τους περισσότερους ανθρώπους δεν αποτελεί πρόβλημα.
Η απομάκρυνση της γλουτένης από το διαιτολόγιο ενδέχεται να συνεισφέρει σε απώλεια βάρους, κυρίως επειδή περιορίζονται οι θερμίδες και επιλέγονται πιο υγιεινά τρόφιμα· δεν σχετίζεται, όμως, άμεσα με μεταβολικές μεταβολές. Επιπλέον, η κατανάλωση γλουτένης μπορεί να συνδέεται με οφέλη, όπως χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπαθειών.
Κατά βάση, η απώλεια βάρους επηρεάζεται περισσότερο από τη συνολική διατροφή παρά από τον αποκλεισμό της γλουτένης και μόνο.
Ο Ματ Ντέιμον, ηθοποιός του Χόλιγουντ, δήλωσε πρόσφατα ότι έχασε βάρος αφού σταμάτησε να καταναλώνει γλουτένη, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο τη γνωστή και διχαστική συζήτηση για αυτή τη διατροφική πρακτική. Οι δηλώσεις του πρωταγωνιστή της ταινίας “Οδύσσεια” έγιναν αντικείμενο συζήτησης, ωστόσο τα επιστημονικά στοιχεία για την απώλεια βάρους δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα, πέρα από τον απλό αποκλεισμό μιας πρωτεΐνης.
Σιτάρι, κριθάρι και σίκαλη είναι δημητριακά που περιέχουν γλουτένη, γι’ αυτό η πρωτεΐνη αυτή βρίσκεται συχνά σε τρόφιμα καθημερινής κατανάλωσης, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά πρωινού. Για τη μεγάλη πλειονότητα, πάντως, η γλουτένη δεν προκαλεί προβλήματα υγείας.
Αναγκαία είναι η αποφυγή της γλουτένης για όσους έχουν κοιλιοκάκη, αυτοάνοση πάθηση που αφορά περίπου το 1% του πληθυσμού. Σε αυτή την περίπτωση, η γλουτένη πυροδοτεί ανοσολογική αντίδραση, η οποία τραυματίζει το τοίχωμα του λεπτού εντέρου και περιορίζει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Μια διαφορετική κατάσταση είναι η ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη, η οποία έχει συσχετιστεί με συμπτώματα όπως το φούσκωμα και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Συχνά αναφέρονται επίσης πονοκέφαλοι και δερματικά εξανθήματα. Παρότι πληθαίνουν οι αναφορές, η αιτιολογία και η αντιμετώπισή της εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαφωνίας. Μέχρι σήμερα, η μόνη προσέγγιση που γίνεται συστημικά αποδεκτή είναι η διατροφή χωρίς γλουτένη.
Άτομα χωρίς κοιλιοκάκη ή ευαισθησία στη γλουτένη μπορεί να μην έχουν λόγο να αποκλείσουν τρόφιμα που την περιέχουν, ενώ μια τέτοια επιλογή ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες. Το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά προσφέρουν, πέρα από υδατάνθρακες, φυτικές ίνες και βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Αν αφαιρεθούν από τη διατροφή, είναι πιθανό να προκύψουν ανεπιθύμητες διατροφικές ελλείψεις. Την ίδια ώρα, η αγορά προϊόντων χωρίς γλουτένη εξακολουθεί να μεγαλώνει και προβλέπεται να φτάσει σε αξία τα 13,7 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2030.
Ο Ντέιμον δεν έκανε λόγο για κάποια πάθηση όταν μίλησε για την απώλεια βάρους του. Έτσι, πιο πιθανό είναι τα αποτελέσματα να σχετίζονται με το συνολικό διατροφικό του πρότυπο και τις συνήθειές του, παρά με τη γλουτένη από μόνη της. Μελέτη του 2017, που δημοσιεύτηκε στο Nutrients, δεν κατέγραψε σημαντικές διαφορές στη σωματική μάζα ή στο ποσοστό λίπους υγιών ενηλίκων ανάμεσα σε δίαιτα με γλουτένη και σε δίαιτα χωρίς αυτήν.
Η συχνή απώλεια βάρους που παρατηρείται με διατροφές χωρίς γλουτένη έχει κυρίως πρακτικές εξηγήσεις και όχι κάποια «μαγεία». Όταν αποφεύγεται η γλουτένη, συχνά περιορίζονται και θερμιδογόνες επιλογές όπως η πίτσα, τα φαστ φουντ και τα ζυμαρικά. Παράλληλα, η μείωση των υδατανθράκων εξαντλεί μέρος του γλυκογόνου και του νερού που είναι αποθηκευμένο μαζί του, δημιουργώντας την εντύπωση ότι μειώνεται γρήγορα το λίπος.
Συχνά, μια δίαιτα χωρίς γλουτένη οδηγεί στην επιλογή περισσότερων φυσικών τροφίμων ολικής άλεσης και, ως αποτέλεσμα, σε μικρότερη συνολική πρόσληψη θερμίδων. Σύμφωνα με μικρές μελέτες, η απώλεια βάρους αποδίδεται κυρίως στο θερμιδικό έλλειμμα και στην απώλεια υγρών, όχι σε μεταβολικό πλεονέκτημα από την αποχή από τη γλουτένη.
Ο περιορισμός τροφών με φερμενταρίσιμους υδατάνθρακες, όπως οι φρουκτάνες, μπορεί επίσης να μειώσει τα αέρια και το φούσκωμα. Η κοιλιά τότε ενδέχεται να φαίνεται πιο επίπεδη, κάτι που μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα ως απώλεια λίπους.
Η γλουτένη ενδέχεται να συνδέεται και με οφέλη για την υγεία: μελέτες έχουν συσχετίσει την υψηλότερη πρόσληψή της με μικρότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο και χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Αντίθετα, προϊόντα χωρίς γλουτένη συχνά έχουν λιγότερη πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, αλλά περισσότερα κορεσμένα λιπαρά και ζάχαρη, στοιχεία που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη διατροφή και την υγεία σε βάθος χρόνου.
Εν κατακλείδι, όταν η απώλεια βάρους παρατηρείται σε δίαιτα χωρίς γλουτένη, οφείλεται κυρίως σε ευρύτερες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες και όχι στον αποκλεισμό της γλουτένης καθαυτόν.
Συνοπτική εικόνα
- Η απώλεια βάρους του ηθοποιού Ματ Ντέιμον, την οποία ο ίδιος απέδωσε στην αποχή από τη γλουτένη, άνοιξε συζήτηση για το κατά πόσο αυτή η διατροφική επιλογή είναι αποτελεσματική.
- Για τους περισσότερους ανθρώπους η γλουτένη δεν αποτελεί πρόβλημα. Αντίθετα, όσοι έχουν κοιλιοκάκη πρέπει να την αποφεύγουν.
- Τυχόν απώλεια βάρους από την απομάκρυνση της γλουτένης μπορεί να οφείλεται στη χαμηλότερη πρόσληψη θερμίδων και στην επιλογή πιο υγιεινών τροφίμων, όχι σε μεταβολικές αλλαγές.
- Οι δίαιτες που αποκλείουν τη γλουτένη δεν έχουν σημαντικά οφέλη για την υγεία και ενδέχεται να προκαλέσουν διατροφικές ελλείψεις.
- Η κατανάλωση γλουτένης συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπαθειών και διαβήτη τύπου 2. Συχνά, τα προϊόντα χωρίς γλουτένη έχουν λιγότερη πρωτεΐνη και περισσότερη ζάχαρη.
- Καθοριστικό ρόλο στην απώλεια βάρους έχουν η συνολική διατροφή και οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, όχι μόνο η αφαίρεση της γλουτένης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mporeite-ontos-na-adynatisete-exaleifontas-ti-gloyteni/18098
