Στο άρθρο εξετάζεται η «δυσανεξία στην ξεκούραση»: πολλοί νιώθουν άγχος και ενοχές όταν χαλαρώνουν, καθώς έχουν συνδέσει την αυτοαξία τους με τη συνεχή παραγωγικότητα.
Έρευνες δείχνουν ότι οι εργαζόμενοι συχνά αφήνουν αχρησιμοποίητες ημέρες άδειας και εξακολουθούν να δουλεύουν ενώ υποτίθεται ότι ξεκουράζονται.
Οι ειδικοί εισηγούνται τρόπους ώστε η ξεκούραση να γίνει μέρος της καθημερινότητας και επισημαίνουν πως η παύση είναι καθοριστική τόσο για την ψυχολογική ισορροπία όσο και για την παραγωγικότητα.
Η ξεκούραση λειτουργεί ως «καύσιμο» για την απόδοση, κάτι που οι άνθρωποι σήμερα δεν φαίνεται να αναγνωρίζουν. Αμερικανική μελέτη διαπίστωσε ότι πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες αφήνουν κάθε χρόνο κάποιες ημέρες άδειας αχρησιμοποίητες. Ειδικότερα, το 23% των εργαζομένων στις ΗΠΑ δεν πήρε καθόλου άδεια πέρσι. Παράλληλα, αρκετές μελέτες καταγράφουν ότι ακόμη και όταν οι Αμερικανοί απουσιάζουν με άδεια, συχνά εργάζονται έως και μία ώρα ημερησίως.
Τι σημαίνει «δυσανεξία στην ξεκούραση»;
Για αρκετούς, η απομάκρυνση από την εργασία προκαλεί άγχος, παρόλο που η υπερβολική εργασία υπονομεύει την ευεξία και την απόδοση που επιδιώκουν. Οι ερευνητές περιγράφουν την αποφυγή της ξεκούρασης ως «δυσανεξία στην ξεκούραση» ή «αντίσταση στην ξεκούραση». Η χαλάρωση μπορεί να συνοδεύεται από ενοχές, ντροπή και δυσάρεστα συναισθήματα.
Αν έχετε αισθανθεί πιο άσχημα ξαπλωμένοι στον καναπέ παρά δουλεύοντας εξαντλητικά για μια προθεσμία, πιθανότατα αναγνωρίζετε αυτό το βίωμα. Ή αν ξυπνάτε μέσα στη νύχτα και αμέσως αναλογίζεστε τις εκκρεμότητές σας, ίσως είστε «θύματα» της «δυσανεξίας στην ξεκούραση». Με απλά λόγια, κάποιοι από εμάς δυσκολεύονται πραγματικά να χαλαρώσουν!
Για ποιους λόγους ορισμένοι αδυνατούν να χαλαρώσουν
Κεντρικό ρόλο παίζει η σύνδεση της προσωπικής αξίας με την αδιάκοπη παραγωγικότητα. Όταν η παραγωγή γίνεται μέρος της ταυτότητάς μας, η χαλάρωση εκλαμβάνεται ως κάτι λανθασμένο και όχι ως αναζωογονητική ανάγκη. Έτσι, η ανάπαυση μπορεί να φέρει ενοχές, ντροπή, άγχος και ανησυχία ότι υστερούμε σε σχέση με τους άλλους, ιδίως σε ανταγωνιστικούς χώρους όπως η εργασία και το σχολείο.
Όσοι βιώνουν «δυσανεξία στην ξεκούραση» συχνά μετρούν τον εαυτό τους συγκρίνοντάς τον με συνομηλίκους, κολλούν σε όσα δεν έχουν ολοκληρώσει και υιοθετούν παράλογες πεποιθήσεις, όπως ότι πρέπει να κερδίσουν την ξεκούραση ή να την περιορίσουν σε ελάχιστο χρόνο. Οι επίμονες αυτές σκέψεις εμποδίζουν την αποδέσμευση από την παραγωγική δραστηριότητα, εντείνουν το στρες και διαταράσσουν τον ύπνο. Σταδιακά, η ανάπαυση βιώνεται σαν καθήκον αντί για προσωπική επιλογή.
Ένας φοιτητής, για παράδειγμα, μπορεί να ξαπλώσει αφού μελετήσει επί έξι ώρες, αλλά να βασανίζεται από τη σκέψη ότι κάτι του ξέφυγε ή ότι οφείλει να συνεχίσει, μολονότι γνωρίζει την ύλη. Ο ύπνος, αντί να τον ανανεώνει, καταλήγει να του προκαλεί άγχος και να διαιωνίζει την εξάντληση.
Ο κύκλος που συντηρεί τη δυσανεξία στην ξεκούραση
Οι άνθρωποι παραμένουν εγκλωβισμένοι στη «δυσανεξία στην ξεκούραση», επειδή δεν αντιλαμβάνονται ότι το κίνητρο για απόδοση λειτουργεί κυκλικά σε βιολογικό επίπεδο. Τι σημαίνει αυτό; Όπως είναι αναγκαία μια διακοπή μετά από 50 επαναλήψεις στο γυμναστήριο, έτσι χρειαζόμαστε και «διαλείμματα παρακίνησης».
Η άποψη ότι πρέπει να διατηρούμε αδιάκοπα την παρακίνησή μας δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, αφού η προσπάθεια αναπόφευκτα έχει περιόδους έντασης και κάμψης. Η ομοιόσταση, δηλαδή η ισορροπία που γνωρίσαμε στη βιολογία, ρυθμίζει το σώμα και τον νου από βιολογική σκοπιά. Αντίστοιχα λειτουργεί και το κίνητρο. Σχετική μελέτη αναφέρει ότι η ψυχολογική ισορροπία είναι αναγκαία για να λειτουργούμε βέλτιστα, κάτι που δεν γίνεται χωρίς συνειδητή ανάπαυση.
Σε βάθος χρόνου, δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε την ξεκούραση ως προαιρετική: χρειάζεται για καλύτερη απόδοση και για να διατηρούμε την παραγωγικότητά μας. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να αποδεσμευτούμε από την ψευδαίσθηση ότι πρέπει να εργαζόμαστε ασταμάτητα;
Τρόποι για να εντάξετε την ξεκούραση στο πρόγραμμά σας
Το βασικό μήνυμα είναι πως η παύση αποτελεί παραγωγική επιλογή και όχι αιτία για ενοχή ή ένδειξη τεμπελιάς. Ακολουθούν τρόποι εφαρμογής:
- Καθορίστε εσείς το πρόγραμμά σας. Εφόσον το επιτρέπει η εργασία σας, αποφασίστε οι ίδιοι πότε θα εργάζεστε και πότε θα ξεκουράζεστε, αντί να αφήνετε αυτή την επιλογή στους άλλους. Γνωρίζετε ποιες ώρες αποδίδετε καλύτερα, ενώ τα όρια διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
- Δείτε την παύση ως στρατηγική επιλογή. Το διάλειμμα δεν σημαίνει ότι σας λείπει το κίνητρο. Συνήθως, όταν εξαντληθούμε, μια στάση για φαγητό ή μισή ώρα ξάπλωμα μπορεί να μας βοηθήσει να αποδώσουμε καλύτερα στη συνέχεια.
- Μην ακούτε τους «κήρυκες παραγωγικότητας». Είναι λανθασμένη η άποψη ότι πρέπει να αποφεύγετε διαρκώς τη χαλάρωση ή να προσπαθείτε πάντα στο 100%. Η επιστήμη και η καθημερινή ζωή δεν επιβεβαιώνουν ότι η παρακίνηση παραμένει αδιάκοπη και δεν έχει υφέσεις.
- Εντοπίστε τι βρίσκεται πίσω από το πρόβλημα. Αν αισθάνεστε ενοχές είτε όταν ξεκουράζεστε είτε όταν εργάζεστε, η δυσκολία δεν αφορά το πρόγραμμά σας αλλά τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεστε. Ίσως σας επηρεάζουν η σύγκριση με τους άλλους και το άγχος για το κύρος, όχι το ρολόι.
Οι ερευνητές επισημαίνουν πως όταν η σκληρή δουλειά παρουσιάζεται ως αυτονόητη, δημιουργείται ένα ψυχολογικό εμπόδιο στην καλή ζωή και οι άνθρωποι αισθάνονται ενοχές ακόμη και για τις συνηθισμένες στιγμές ανάπαυσης. Δεν είναι κρίμα να περνάμε τη ζωή μας έτσι;
Συνοπτική παρουσίαση
- Το άρθρο πραγματεύεται τη «δυσανεξία στην ξεκούραση»: την κατάσταση κατά την οποία οι άνθρωποι βιώνουν άγχος και ενοχές όταν χαλαρώνουν, επειδή συνδέουν την προσωπική τους αξία με την παραγωγικότητα.
- Μελέτες καταγράφουν ότι πολλοί εργαζόμενοι αφήνουν αναξιοποίητες τις ημέρες άδειας και συχνά συνεχίζουν να δουλεύουν ακόμη και όταν υποτίθεται ότι ξεκουράζονται.
- Για όσους πιστεύουν πως η παραγωγικότητα είναι απαραίτητη για την αυτοεκτίμησή τους, η χαλάρωση μπορεί να συνοδεύεται από ενοχές και ντροπή.
- Οι ειδικοί εισηγούνται τρόπους ώστε η ξεκούραση να ενταχθεί στην καθημερινότητα και υπογραμμίζουν τη συμβολή της τόσο στην ψυχολογική ισορροπία όσο και στην παραγωγικότητα.
- Η ανάπαυση αποτελεί αναγκαία στρατηγική, όχι πολυτέλεια, για καλύτερη απόδοση και ευεξία, ενώ η υπερβολική εργασία ενδέχεται να επιφέρει αρνητικές συνέπειες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/giati-kapoioi-adynatoyme-na-chalarosoyme/18571
