Το άρθρο εξετάζει πώς το εργασιακό στρες επηρεάζει την ψυχική υγεία και την προσωπική ζωή. Παρουσιάζει πέντε βασικούς μηχανισμούς: τη συναισθηματική απομάκρυνση, την εξουθένωση των συντρόφων, την αυτο-παραμέληση, την ανάδειξη της δουλειάς σε προτεραιότητα και τον περιορισμό της ταυτότητας.
Συχνά χωρίς να το συνειδητοποιούμε, αυτοί οι παράγοντες αλληλεπιδρούν και σχηματίζουν έναν κύκλο που βλάπτει τις σχέσεις και την ευημερία. Αν κατανοήσουμε τους μηχανισμούς, μπορεί να διευκολυνθούμε στη διαχείριση του στρες και στην αποκατάσταση της ισορροπίας στη ζωή μας.
Πόσο καλά γνωρίζετε το εργασιακό στρες; Αν δυσκολεύεστε να απαντήσετε, οι πέντε έννοιες που ακολουθούν περιγράφουν τους τρόπους με τους οποίους το άγχος στη δουλειά μπορεί να κατακλύσει τη ζωή μας και να σας βοηθήσουν να το κατανοήσετε.
1. Η μείωση της ενσυναίσθησης φέρνει συναισθηματική απομάκρυνση
Μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology διαπιστώνει ότι το στρες μπορεί να περιορίσει την αντίληψή μας για τον πόνο των άλλων. Έτσι, οι προσπάθειες των μελών της οικογένειας να έρθουν κοντά μας ίσως να μοιάζουν με ενοχλητικές παρεμβάσεις και όχι με προσκλήσεις που ενεργοποιούν τη συμπόνια μας. Όταν πιστεύουμε πως οι αγαπημένοι μας «υπερβάλλουν», είναι πιθανό να απομακρυνόμαστε σταδιακά σε συναισθηματικό επίπεδο.
2. Η διασταυρούμενη εξουθένωση (crossover burnout)
Η παρατεταμένη έκθεση ενός ανθρώπου σε έντονο στρες ενδέχεται να συνδεθεί με κλινικά συμπτώματα εξουθένωσης στον/στη σύντροφό του, παρότι εκείνος ή εκείνη δεν βιώνει άμεσα το εργασιακό στρες. Οι σύντροφοι ανθρώπων που έχουν εξαντληθεί σωματικά και συναισθηματικά μπορεί να αρχίσουν να παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα.
3. Πώς συνδέεται το εργασιακό στρες με την αυτο-παραμέληση
Γνωρίζουμε ότι το εργασιακό στρες μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές μας σε πολλούς τομείς, φτάνοντας ακόμη και στην αυτο-παραμέληση. Αυτό συμβαίνει όταν άνθρωποι που τα καταφέρνουν στην καθημερινότητά τους παύουν να λειτουργούν αποτελεσματικά στην προσωπική τους ζωή. Ενδέχεται να καθυστερούν ιατρικές εξετάσεις, να μην προσέχουν την υγιεινή τους, να χειρίζονται προβληματικά τα οικονομικά τους ή να αφήνουν εκκρεμείς αναγκαίες δουλειές στο σπίτι. Ο εγκέφαλός μας μπορεί να παρουσιάζει αυτή την παραμέληση ως «ιεραρχούμε σωστά», ενώ στην ουσία αφήνουμε πίσω τις δικές μας ανάγκες.
4. Η παγίδα που βάζει τη δουλειά πάνω απ’ όλα για λόγους επιβίωσης
Πιθανότατα έχετε βιώσει αυτή την κατάσταση: το εργασιακό στρες συχνά τοποθετεί τη δουλειά στην πρώτη θέση. Μπορεί συνειδητά να θεωρείτε την οικογένεια σημαντικότερη, όμως το ασυνείδητο αντιμετωπίζει την εργασία ως κορυφαία προτεραιότητα, καθώς συνδέεται με βασικές βιολογικές ανάγκες, όπως η τροφή και η στέγη.
Όταν μια επαγγελματική απειλή εκλαμβάνεται ως κίνδυνος για την επιβίωση, το μυαλό επαναφέρει τις σχετικές σκέψεις ακόμη και στις στιγμές που προσπαθείτε να είστε κοντά στους αγαπημένους σας, καταλαμβάνοντας τον νοητικό σας χώρο για να σας «σώσει». Η παγίδα αυτή μπορεί να μας κρατά διαρκώς προσηλωμένους στην εργασία, να ενισχύει τη μηρυκαστική σκέψη και να οδηγεί στην παραμέληση του εαυτού μας, της οικογένειας και της υπόλοιπης ζωής μας.
5. Το εργασιακό στρες περιορίζει σταδιακά την ταυτότητά μας
Όσο αυξάνονται οι απαιτήσεις της δουλειάς, μπορεί να παραμερίζουμε πλευρές της ταυτότητάς μας —όπως τα ενδιαφέροντα, τα χόμπι ή ακόμη και στοιχεία της προσωπικότητάς μας— ώστε να εξοικονομήσουμε ενέργεια. Αν η πολυδιάστατη εικόνα μας περιοριστεί σε μια εκδοχή που περιστρέφεται μόνο γύρω από την εργασία, ενισχύονται και οι προηγούμενες παγίδες.
Η συγκεκριμένη διαδικασία μπορεί να περάσει απαρατήρητη: η πίεση της εργασίας συχνά μας απασχολεί τόσο, ώστε να μην καταλάβουμε ότι έχουν χαθεί από την καθημερινότητά μας όσα μας έδιναν χαρά και νόημα.
Συνοπτικά: οι επιπτώσεις του εργασιακού στρες
- Παρουσιάζονται πέντε βασικοί τρόποι με τους οποίους το εργασιακό στρες επηρεάζει την ψυχική υγεία και την προσωπική ζωή.
- Σε αυτούς περιλαμβάνονται η συναισθηματική απομάκρυνση, η εξουθένωση των συντρόφων και η αυτο-παραμέληση.
- Το εργασιακό στρες είναι δυνατό να κάνει τη δουλειά προτεραιότητα, περιορίζοντας την ταυτότητα και την προσωπική ευημερία.
- Η αναγνώριση αυτών των μηχανισμών έχει σημασία για τη διαχείριση του στρες και την αποκατάσταση της ισορροπίας στη ζωή.
- Η διαρκής προσήλωση στη δουλειά μπορεί να περιορίσει την προσωπικότητά μας και να απομακρύνει όσα μας προσφέρουν χαρά και νόημα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/echeis-stres-sti-doyleia/20857
