Μια νέα μελέτη στο Nature αναφέρει ότι οι SuperAgers, άνθρωποι άνω των 80 ετών με εξαιρετική μνήμη, παράγουν έως και διπλάσιους νέους νευρώνες σε σχέση με υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας και 2,5 φορές περισσότερους από ανθρώπους με νόσο Αλτσχάιμερ. Οι επιστήμονες εντόπισαν στον εγκέφαλό τους νεανική δυναμική και περισσότερους νευρώνες στον ιππόκαμπο, περιοχή καίρια για τη μνήμη και τη μάθηση.
Παράλληλα, στους SuperAgers καταγράφονται λιγότερες ενδείξεις Αλτσχάιμερ, ενώ διαφορετικοί τύποι κυττάρων συνεργάζονται με τρόπο που υποστηρίζει την εγκεφαλική υγεία. Η έρευνα υπογραμμίζει επίσης τη σημασία παραγόντων του τρόπου ζωής, μεταξύ των οποίων η άσκηση και η υγιεινή διατροφή, για τη νευρογένεση και την υγεία του εγκεφάλου.
Εντυπωσιακά ευρήματα παρουσιάζει νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Nature: οι SuperAgers παράγουν έως και διπλάσιους νέους νευρώνες από υγιείς μεσήλικες και περίπου 2,5 φορές περισσότερους από άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ. Η δρ Tamar Gefen, από το Northwestern University Feinberg School of Medicine, δήλωσε: «Ο γηράσκων εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα αναγέννησης και αυτό είναι τεράστιας σημασίας».
Νέοι νευρώνες ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία
Για πολλά χρόνια επικρατούσε η αντίληψη ότι η παραγωγή νέων νευρώνων από τον εγκέφαλο σταματά μετά την παιδική ηλικία. Πλέον είναι γνωστό ότι αυτό δεν συμβαίνει. Η δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων ονομάζεται νευρογένεση.
Οι λεγόμενοι «νεαροί», δηλαδή ανώριμοι νευρώνες, χαρακτηρίζονται από αυξημένη πλαστικότητα:
- Μπορούν να προσαρμόζονται πιο εύκολα
- Σχηματίζουν καινούργιες συνδέσεις
- Εντάσσονται αποτελεσματικότερα στα εγκεφαλικά κυκλώματα
Η ομάδα εντόπισε στους SuperAgers περισσότερα τέτοια κύτταρα στον ιππόκαμπο, την εγκεφαλική περιοχή που συνδέεται με τη μνήμη και τη μάθηση. Ο ιππόκαμπος δεν έμοιαζε απλώς να έχει διατηρηθεί, αλλά να βρίσκεται σε ένα βιολογικό περιβάλλον που στηρίζει την επιβίωση και την ανάπτυξη νέων νευρώνων.
Η καθηγήτρια Orly Lazarov από το University of Illinois Chicago, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι το πρότυπο νευρογένεσης των SuperAgers υποδηλώνει «αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι στον χρόνο».
Οι SuperAgers έχουν περισσότερους νέους νευρώνες ακόμη και από 30άρηδες
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι στους εγκεφάλους των SuperAgers υπήρχαν περισσότεροι νεοσχηματισμένοι νευρώνες απ’ ό,τι σε υγιείς ενηλίκους 30 και 40 ετών.
Το εύρημα δεν υποδεικνύει ότι οι άνθρωποι αυτοί «αντιστρέφουν» τη γήρανση. Δείχνει, ωστόσο, πως η γήρανση δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους: σε μερικούς ανθρώπους, ο εγκέφαλος εξακολουθεί να εμφανίζει νεανικά χαρακτηριστικά.
Οι εγκέφαλοι των SuperAgers έχουν λιγότερα σημάδια Αλτσχάιμερ
Σύμφωνα με τη μελέτη, παρατηρήθηκαν επίσης πολύ λιγότερες συσσωρεύσεις της πρωτεΐνης tau, η οποία αποτελεί βασικό παθολογικό δείκτη της νόσου Alzheimer’s.
Φαίνεται ακόμη ότι σημαντική είναι η συμβολή δύο κατηγοριών κυττάρων:
- Αστροκύτταρα: κύτταρα υποστήριξης, τα οποία διαμορφώνουν το μικροπεριβάλλον των νευρώνων.
- Νευρώνες CA1: έχουν καίριο ρόλο στην κωδικοποίηση και την ανάκληση της μνήμης.
Στους SuperAgers, τα κύτταρα αυτά φαίνεται πως λειτουργούν πιο συντονισμένα, σχηματίζοντας ένα «προστατευτικό οικοσύστημα» για τη μνήμη.
Νευρογένεση: τι σημαίνει και ποια είναι η σημασία της
Η νευρογένεση περιλαμβάνει περισσότερα από τη δημιουργία νέων κυττάρων. Συνδέεται με:
- Την προσαρμοστικότητα του εγκεφάλου (νευροπλαστικότητα)
- Τη διαφύλαξη της μνήμης
- Την ανθεκτικότητα απέναντι στη φλεγμονή και τον εκφυλισμό
- Τη δυνατότητα ανάκαμψης έπειτα από βλάβη
Με άλλα λόγια, ένας εγκέφαλος που εξακολουθεί να «χτίζει» αντιστέκεται καλύτερα στη φθορά.
Γενετικοί παράγοντες και τρόπος ζωής
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να υπάρχει γενετική επίδραση. Τα στοιχεία, όμως, δείχνουν πως και ο τρόπος ζωής συμβάλλει σημαντικά στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Συνήθειες που φαίνεται να υποστηρίζουν την υγεία του ιππόκαμπου είναι:
- Συστηματική σωματική δραστηριότητα
- Μεσογειακή διατροφή
- Ύπνος καλής ποιότητας
- Διαχείριση του στρες
- Ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου
- Κοινωνική ζωή και πνευματική δραστηριότητα
Πολλοί SuperAgers εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται επαγγελματικά ή εθελοντικά, έχουν πλούσια κοινωνική ζωή και διατηρούν θετική στάση απέναντι στη ζωή, στοιχεία που δεν θεωρούνται τυχαία.
Τα βασικά συμπεράσματα
- Οι SuperAgers, άνω των 80 ετών και με εξαιρετική μνήμη, παράγουν έως και διπλάσιους νευρώνες σε σχέση με υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας και 2,5 φορές περισσότερους από άτομα με Αλτσχάιμερ.
- Ο εγκέφαλός τους διατηρεί νεανική δυναμική και εμφανίζει αυξημένο αριθμό νευρώνων στον ιππόκαμπο, που είναι σημαντικός για τη μνήμη και τη μάθηση.
- Στους SuperAgers εντοπίζονται λιγότερα σημάδια Αλτσχάιμερ και σαφώς μικρότερη παρουσία της tau, βασικού δείκτη της νόσου.
- Ο τρόπος ζωής, όπως η σωματική άσκηση και η υγιεινή διατροφή, παίζει καθοριστικό ρόλο στην προαγωγή της νευρογένεσης και της εγκεφαλικής υγείας.
- Η νευρογένεση σχετίζεται με την προσαρμοστικότητα του εγκεφάλου και την ανάκτηση της μνήμης, ενώ συμβάλλει στην ανθεκτικότητα απέναντι στη φθορά.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/egkefalos-o-neos-einai-oraios-alla-toy-superager-einai-allios/22127
