Μεταβολική ηλικία: μελέτη σε 18.476 άτομα εντόπισε συνήθειες που συνδέονται με ταχύτερη γήρανση

Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν την ίδια χρονολογική ηλικία, αλλά πολύ διαφορετική εικόνα υγείας. Μια νέα μελέτη, στην οποία αναλύθηκαν δείγματα αίματος από περισσότερα από 18.000 άτομα, διερεύνησε πώς μπορεί να εκτιμηθεί η μεταβολική ηλικία και πώς αυτή σχετίζεται με τη μακροπρόθεσμη υγεία και τις καθημερινές συνήθειες.

Η μεταβολική ηλικία είναι μια εκτίμηση της ηλικίας που φαίνεται να έχει το σώμα με βάση τη χημική σύσταση του αίματος. Δεν αποτελεί τυπική εξέταση αίματος που μπορεί να δείξει με βεβαιότητα πόσο γρήγορα γερνά κάποιος.

Πώς έγινε η μελέτη

Όταν ο οργανισμός διασπά την τροφή, παράγει ενέργεια και εκτελεί άλλες χημικές διεργασίες, δημιουργούνται ουσίες που ονομάζονται μεταβολίτες. Η μέτρησή τους μπορεί να δώσει στους ερευνητές ενδείξεις για τη λειτουργία του οργανισμού.

Οι ερευνητές ανέλυσαν το πλάσμα αίματος 18.476 ανθρώπων ηλικίας από 1 έως 96 ετών, από έξι κέντρα στην Κίνα. Εντόπισαν 56 μεταβολίτες που σχετίζονταν με την ηλικία και τους χρησιμοποίησαν για να αναπτύξουν ένα μοντέλο εκτίμησης της μεταβολικής ηλικίας.

Στη συνέχεια, συνέκριναν την εκτίμηση με τη χρονολογική ηλικία, δηλαδή τα χρόνια που έχει ζήσει κάποιος. Όταν η μεταβολική ηλικία ήταν υψηλότερη από την πραγματική, το προφίλ του αίματος έδειχνε ενδείξεις ταχύτερης γήρανσης. Μια χαμηλότερη εκτίμηση υποδείκνυε το αντίθετο.

Συνήθειες που συνδέθηκαν με μεγαλύτερη μεταβολική ηλικία

Τα άτομα με υψηλότερη μεταβολική ηλικία εμφάνιζαν συχνότερα λιπώδη νόσο του ήπατος, υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτη, στεφανιαία νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο, υψηλή χοληστερόλη και αυξημένο ουρικό οξύ. Κατά την περίοδο παρακολούθησης καταγράφηκαν επίσης υψηλότερα ποσοστά θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.

Με τη μεγαλύτερη μεταβολική ηλικία συσχετίστηκαν το κάπνισμα, η έκθεση σε παθητικό κάπνισμα, η εργασία σε βάρδιες και διατροφές με περισσότερη ζάχαρη, τηγανητά τρόφιμα, επεξεργασμένο κρέας, εντόσθια και θαλασσινά. Αντίθετα, η μεγαλύτερη κατανάλωση ανάμεικτων δημητριακών και η τακτική άσκηση συσχετίστηκαν με χαμηλότερη μεταβολική ηλικία.

Σε μια μικρότερη ομάδα, οι ερευνητές εξέτασαν ξανά το αίμα μερικά χρόνια αργότερα. Όσοι αύξησαν τη σωματική τους δραστηριότητα ή περιόρισαν την κατανάλωση τηγανητών τροφίμων έτειναν να παρουσιάζουν πιο ευνοϊκές μεταβολές στις εκτιμήσεις τους. Η νέα έκθεση σε παθητικό κάπνισμα και η αυξημένη κατανάλωση διατηρημένων τροφίμων συνδέθηκαν με λιγότερο ευνοϊκές μεταβολές.

Τα ευρήματα δείχνουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένες συνήθειες επιταχύνουν άμεσα τη γήρανση. Προσφέρουν, ωστόσο, ενδείξεις για το πώς οι καθημερινές συμπεριφορές μπορεί να σχετίζονται με τη διαδικασία γήρανσης του οργανισμού.

Μπορεί να αλλάξει η μεταβολική ηλικία;

Σε αντίθεση με τη χρονολογική ηλικία, η εκτίμηση της μεταβολικής ηλικίας μπορεί να μεταβληθεί με τον χρόνο. Στη μελέτη, αλλαγές σε ορισμένες συνήθειες συνέπεσαν με αλλαγές στις εκτιμήσεις των συμμετεχόντων.

Παραμένει, όμως, μια εκτίμηση που βασίζεται στη χημεία του αίματος και όχι ένας οριστικός δείκτης υγείας ή προσδόκιμου ζωής. Μια χαμηλότερη μεταβολική ηλικία δεν εγγυάται προστασία από ασθένειες, ενώ μια υψηλότερη δεν αποτυπώνει από μόνη της ολόκληρη την εικόνα.

Προς το παρόν, είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζεται ως ερευνητικό εργαλείο για τη μελέτη της σχέσης ανάμεσα στον τρόπο ζωής και τη γήρανση, όχι ως αριθμός που πρέπει να επιδιώκει κανείς να μειώσει.

Καθημερινές συνήθειες που αξίζει να προτεραιοποιήσετε

Τα ευρήματα αναδεικνύουν μερικά πρακτικά σημεία στα οποία μπορεί να εστιάσει κανείς:

• Κινηθείτε τακτικά: Η άσκηση συσχετίστηκε με χαμηλότερη μεταβολική ηλικία. Το περπάτημα, η ποδηλασία, ο χορός και η μυϊκή ενδυνάμωση μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία μιας σταθερής ρουτίνας.
• Επιλέγετε συχνότερα δημητριακά ολικής άλεσης: Η κατανάλωση ανάμεικτων δημητριακών συνδέθηκε με ευνοϊκότερη εκτίμηση. Μπορείτε, για παράδειγμα, να επιλέξετε βρόμη στο πρωινό ή καστανό ρύζι στο βραδινό.
• Περιορίστε την έκθεση στον καπνό: Το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα συσχετίστηκαν με υψηλότερη μεταβολική ηλικία. Η αποφυγή του καπνού μπορεί να στηρίξει τη μακροπρόθεσμη υγεία.
• Προσέχετε την κατανάλωση τηγανητών και επεξεργασμένων τροφίμων: Η μεγαλύτερη κατανάλωσή τους συνδέθηκε με υψηλότερη μεταβολική ηλικία. Είναι προτιμότερο να εστιάζετε συνολικά στο διατροφικό σας πρότυπο και όχι να ανησυχείτε για ένα περιστασιακό γεύμα.

Τι κρατάμε

Δεν μπορούμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, αλλά οι καθημερινές συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν την υγεία καθώς μεγαλώνουμε. Η μελέτη προσφέρει έναν ακόμη τρόπο διερεύνησης αυτής της σχέσης, αναδεικνύοντας τη συστηματική κίνηση, τα δημητριακά ολικής άλεσης και την αποφυγή του καπνίσματος ως συνήθειες που αξίζει να διατηρήσουμε.