Συμπλήρωμα διατροφής μπορεί να ανακουφίσει την «ομίχλη του εγκεφάλου» μετά τη θεραπεία για καρκίνο του μαστού

Συμπλήρωμα διατροφής με οξαλοξικό, ένα μόριο που υπάρχει φυσιολογικά στον οργανισμό και βοηθά τα κύτταρα να παράγουν ενέργεια, ενδέχεται να βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία και να μειώνει την κόπωση σε ορισμένες επιζήσασες από καρκίνο του μαστού μετά τη θεραπεία. Αυτό διαπίστωσε νέα μελέτη με επικεφαλής ερευνητές του Κέντρου Καρκίνου Jonsson του UCLA Health.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο JCO Oncology Advances, έδειξαν ότι επιζήσασες με σημαντική γνωστική έκπτωση σχετιζόμενη με τον καρκίνο —η οποία συχνά αποκαλείται «χημειοθεραπευτικός εγκέφαλος» ή «ομίχλη του εγκεφάλου»— ανέφεραν βελτίωση στη μνήμη, τη συγκέντρωση και άλλα γνωστικά συμπτώματα έπειτα από οκτώ εβδομάδες λήψης οξαλοξικού.

Οι συμμετέχουσες ανέφεραν επίσης λιγότερη κόπωση και καλύτερη σωματική λειτουργικότητα. Οι γνωστικές δοκιμασίες έδειξαν βελτίωση στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και στις εκτελεστικές λειτουργίες, οι οποίες περιλαμβάνουν δεξιότητες όπως ο προγραμματισμός, η εστίαση και η διαχείριση εργασιών.

«Η γνωστική έκπτωση που σχετίζεται με τον καρκίνο μπορεί να επιμένει πολύ μετά το τέλος της θεραπείας και να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα ενός ανθρώπου, ωστόσο εξακολουθούμε να έχουμε πολύ λίγες αποτελεσματικές θεραπείες», δήλωσε η Δρ Patricia Ganz, διακεκριμένη καθηγήτρια Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή David Geffen του UCLA και στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Fielding του UCLA, καθώς και πρώτη συγγραφέας της μελέτης.

Στόχος η σηματοδότηση στον εγκέφαλο και η παραγωγή ενέργειας

Εκτιμάται ότι το 15% έως 25% των επιζησασών από καρκίνο του μαστού μπορεί να αντιμετωπίζει επίμονες γνωστικές δυσκολίες μετά τη νόσο και τη θεραπεία της. Αν και η γνωστική έκπτωση που σχετίζεται με τον καρκίνο είχε συνδεθεί ιστορικά με τη χημειοθεραπεία, οι ερευνητές πλέον αναγνωρίζουν ότι τα αίτιά της είναι σύνθετα και ενδέχεται να περιλαμβάνουν τον ίδιο τον καρκίνο, τη χημειοθεραπεία, την ενδοκρινική θεραπεία, τη φλεγμονή, τις ορμονικές αλλαγές και άλλους βιολογικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες.

Καθώς οι διαθέσιμες επιλογές αντιμετώπισης είναι περιορισμένες, οι ερευνητές εξετάζουν νέες προσεγγίσεις που στοχεύουν βιολογικές διεργασίες οι οποίες μπορεί να συμβάλλουν στα συμπτώματα.

Το οξαλοξικό έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των ερευνητών, καθώς η φλεγμονή που σχετίζεται με τον καρκίνο και τις θεραπείες του μπορεί να διαταράξει τη φυσιολογική σηματοδότηση του γλουταμινικού και την παραγωγή ενέργειας στα εγκεφαλικά κύτταρα. Οι διεργασίες αυτές θα μπορούσαν να συμβάλλουν στα γνωστικά προβλήματα και την πνευματική κόπωση. Επειδή το οξαλοξικό συμμετέχει τόσο στη ρύθμιση του γλουταμινικού όσο και στην παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα, οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν η λήψη του ως συμπληρώματος θα μπορούσε να ανακουφίσει τα συμπτώματα.

Βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών και λιγότερη κόπωση

Για να αξιολογήσουν τις πιθανές επιδράσεις του συμπληρώματος, οι ερευνητές διεξήγαγαν κλινική δοκιμή φάσης 2 με τη συμμετοχή 18 γυναικών με καρκίνο του μαστού πρώιμου σταδίου, οι οποίες βρίσκονταν ένα έως πέντε χρόνια από τη διάγνωση και ανέφεραν σημαντικές γνωστικές δυσκολίες. Η μέση ηλικία τους ήταν περίπου 50 έτη. Οι περισσότερες είχαν λάβει χημειοθεραπεία και σχεδόν το 90% λάμβανε ενδοκρινική θεραπεία κατά τη διάρκεια της μελέτης.

Οι συμμετέχουσες έλαβαν 500 mg οξαλοξικού δύο φορές την ημέρα για οκτώ εβδομάδες. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τα γνωστικά συμπτώματα πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας, χρησιμοποιώντας ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι ίδιες οι συμμετέχουσες και τυποποιημένες νευροψυχολογικές δοκιμασίες για την προσοχή, τη μνήμη, την ταχύτητα επεξεργασίας και τις εκτελεστικές λειτουργίες. Αξιολόγησαν επίσης την κόπωση, τον ύπνο, το άγχος, την κατάθλιψη, τη σωματική και την ψυχική υγεία, ενώ παρακολουθούσαν τις συμμετέχουσες για πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Δεκαέξι από τις 18 συμμετέχουσες ολοκλήρωσαν την οκτάβδομη θεραπεία και και οι 16 ανέφεραν σημαντική βελτίωση στα γνωστικά συμπτώματά τους. Κατά μέσο όρο, η βαθμολογία στην κύρια μέτρηση της μελέτης για την αντιλαμβανόμενη γνωστική έκπτωση αυξήθηκε από 29,1 πριν από τη θεραπεία σε 55,5 έπειτα από οκτώ εβδομάδες. Έτσι, η ομάδα μετακινήθηκε από ένα εύρος που θεωρείται ενδεικτικό έκπτωσης σε ένα εύρος που θεωρείται φυσιολογικό. Βελτιώσεις παρατηρήθηκαν ήδη μετά από τέσσερις εβδομάδες και γενικά έγιναν μεγαλύτερες έως το τέλος της θεραπείας.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης σημαντική μείωση της κόπωσης, συμπεριλαμβανομένης της πνευματικής κόπωσης, καθώς και σημαντική βελτίωση της σωματικής λειτουργικότητας. Οι νευροψυχολογικές δοκιμασίες έδειξαν βελτίωση στις εκτελεστικές λειτουργίες και στην ταχύτητα επεξεργασίας, αν και οι ερευνητές σημείωσαν ότι τα ευρήματα είναι προκαταρκτικά λόγω του μικρού μεγέθους της μελέτης.

Το οξαλοξικό ήταν γενικά καλά ανεκτό. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως δυσπεψία, φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, διάρροια και ναυτία. Δύο συμμετέχουσες διέκοψαν τη θεραπεία λόγω γαστρεντερικών συμπτωμάτων και δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Χρειάζονται μελέτες με εικονικό φάρμακο για επιβεβαίωση των οφελών

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη ήταν μικρή και δεν περιλάμβανε ομάδα εικονικού φαρμάκου ή ομάδα σύγκρισης. Επομένως, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν το οξαλοξικό ευθύνεται για τις βελτιώσεις.

«Αυτά τα πρώιμα ευρήματα μάς δίνουν ισχυρό λόγο να συνεχίσουμε να μελετάμε το οξαλοξικό ως πιθανή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των γνωστικών προβλημάτων μετά τη θεραπεία για καρκίνο του μαστού», δήλωσε η Ganz.

Η ερευνητική ομάδα προετοιμάζει τώρα μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή φάσης 2 σε επιζήσασες από καρκίνο του μαστού με γνωστική έκπτωση σχετιζόμενη με τον καρκίνο, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει στα τέλη του 2026. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη προκλινικές μελέτες σε ποντίκια, προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα ο τρόπος δράσης του οξαλοξικού και να εξεταστεί αν παρατηρούνται αντίστοιχα αποτελέσματα —βελτίωση της κόπωσης και της σωματικής λειτουργικότητας— σε μελέτη με εικονικό φάρμακο σε ποντίκια.

JCO Oncology Advances (2026). DOI: 10.1200/OA-26-00063