Μετά από μια προπόνηση με πολύ ιδρώτα ή σε μια ζεστή μέρα, οι ηλεκτρολύτες έρχονται συχνά στο μυαλό μαζί με τα ειδικά ποτά. Συνήθως, όμως, το νερό και τα τακτικά γεύματα καλύπτουν τις ανάγκες μας.
Οι ηλεκτρολύτες είναι φορτισμένα μέταλλα στα σωματικά υγρά, απαραίτητα για λειτουργίες όπως η ισορροπία του νερού και η δραστηριότητα των νεύρων και των μυών. Η ανάγκη αναπλήρωσης εξαρτάται από την περίσταση: η πολύωρη εφίδρωση δεν είναι το ίδιο με τη διάρροια ή τους εμέτους.
Πώς λειτουργούν οι ηλεκτρολύτες στο σώμα?
Όταν διαλύονται στο νερό ή στα σωματικά υγρά, ορισμένα μέταλλα αποκτούν θετικό ή αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο. Βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στο αίμα, στα ούρα και στους ιστούς.
Στους βασικούς ηλεκτρολύτες περιλαμβάνονται το νάτριο, το κάλιο, το χλώριο, το ασβέστιο και το μαγνήσιο, καθώς και τα φωσφορικά και τα διττανθρακικά. Τους προσλαμβάνουμε από τρόφιμα και υγρά, όχι μόνο από ειδικά ποτά ή συμπληρώματα.
Συμβάλλουν στη ρύθμιση της ποσότητας νερού στο σώμα και της οξεοβασικής ισορροπίας, δηλαδή του pH. Υποστηρίζουν επίσης τη λειτουργία των νεύρων και των μυών, καθώς και τη διατήρηση σταθερού καρδιακού ρυθμού και αρτηριακής πίεσης.
Διαταραχή ηλεκτρολυτών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «λείπουν άλατα». Τα επίπεδα ενός ή περισσότερων ηλεκτρολυτών μπορεί να είναι χαμηλότερα ή υψηλότερα από το φυσιολογικό.
Χρειάζεται ειδικό ποτό κάθε φορά που ιδρώνουμε;
Σε μια συνηθισμένη ημέρα ή μετά από ένα σύντομο περπάτημα, γενικά όχι. Για τις συνήθεις ανάγκες, το νερό και τα τακτικά γεύματα επαρκούν συνήθως για να διατηρήσουν την ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών, ακόμη και στη ζέστη.
Με τον ιδρώτα χάνουμε νερό και ηλεκτρολύτες, όπως νάτριο, κάλιο και χλώριο. Η διάρκεια και οι συνθήκες έχουν σημασία: όταν η εφίδρωση συνεχίζεται για αρκετές ώρες, ένα αθλητικό ποτό με ισορροπημένους ηλεκτρολύτες μπορεί να είναι μία επιλογή για την αναπλήρωση του αλατιού που χάνεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται σε κάθε δραστηριότητα. Η μεγάλη κατανάλωση αθλητικών ποτών μπορεί να προσθέσει περιττές θερμίδες λόγω της ζάχαρης που περιέχουν. Ούτε τα δισκία αλατιού αποτελούν γενική λύση· στις περισσότερες περιπτώσεις, το αλάτι αναπληρώνεται με κανονικά γεύματα και σνακ.
Νερό περιέχουν επίσης τρόφιμα όπως το αγγούρι, η ντομάτα, το μαρούλι, τα κολοκυθάκια, το πεπόνι, το καρπούζι, τα ροδάκινα, τα βερίκοκα και το γιαούρτι. Ο ΕΟΔΥ τα αναφέρει ως παραδείγματα τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό.
Και αν έχουμε διάρροια ή εμέτους;
Εδώ η απώλεια υγρών είναι διαφορετική από εκείνη που συμβαίνει κατά την εφίδρωση στη διάρκεια μιας δραστηριότητας. Με τη διάρροια χάνονται νερό και ηλεκτρολύτες, μεταξύ άλλων νάτριο, χλώριο, κάλιο και διττανθρακικά. Σε περίπτωση εμέτων ή διάρροιας με σημαντική απώλεια υγρών μπορεί να χρειαστεί αναπλήρωση νερού, σακχάρων και αλάτων.
Τα διαλύματα στοματικής επανυδάτωσης αποτελούν βασικό μέτρο αντιμετώπισης της διάρροιας, ιδιαίτερα στα παιδιά. Διατίθενται και ως σκόνες που αναμειγνύονται με νερό. Για την κατάλληλη επιλογή, ειδικά όταν πρόκειται για παιδί ή υπάρχουν σημεία αφυδάτωσης, ζητήστε συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Ένα αθλητικό ποτό δεν είναι το ίδιο με ένα διάλυμα στοματικής επανυδάτωσης. Δεν είναι σχεδιασμένο για κλινική χρήση και συχνά περιέχει περισσότερη ζάχαρη και λιγότερο νάτριο. Παρότι και τα δύο περιέχουν ηλεκτρολύτες, δεν είναι εναλλάξιμα.
Επίμονη ζάλη όταν κάποιος σηκώνεται, σκούρα ούρα ή λιγότερο συχνή ούρηση χρειάζονται επείγουσα αξιολόγηση. Σύγχυση ή δυσκολία αφύπνισης μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρή κατάσταση. Ζητήστε ιατρική συμβουλή αν υπάρχει αίμα στα κόπρανα. Σε σοβαρή αφυδάτωση μπορεί να απαιτηθούν ενδοφλέβια υγρά.
Μια κράμπα σημαίνει έλλειψη ηλεκτρολυτών;
Όχι απαραίτητα. Οι κράμπες κατά την άσκηση μπορεί να συνδέονται με περισσότερους από έναν παράγοντες, επομένως μια κράμπα από μόνη της δεν αποδεικνύει έλλειψη ηλεκτρολυτών. Η γενική συμβουλή «πιες περισσότερα υγρά» δεν απαντά σε κάθε περίπτωση.
Πιθανές αιτίες διαταραχής των ηλεκτρολυτών είναι ο έντονος έμετος ή η διάρροια, η μεγάλη εφίδρωση, ορισμένα φάρμακα, προβλήματα στους νεφρούς, την καρδιά ή το ήπαρ, αλλά και η υπερβολική κατανάλωση νερού. Τα επίπεδα των βασικών ηλεκτρολυτών μπορούν να ελεγχθούν με εξέταση αίματος.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το ποιος ηλεκτρολύτης έχει επηρεαστεί, από το αν η τιμή του είναι υψηλή ή χαμηλή και από την αιτία. Δεν είναι ίδια για όλους.
Πότε χρειάζεται εξατομικευμένη συμβουλή;
Βρέφη, παιδιά, έγκυες γυναίκες, ηλικιωμένοι και άτομα με χρόνια νοσήματα αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο αφυδάτωσης τους θερινούς μήνες. Αν υπάρχουν απώλειες υγρών ή ανησυχία για αφυδάτωση, η συμβουλή επαγγελματία υγείας βοηθά να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Όσοι έχουν ιατρική οδηγία να περιορίζουν τα υγρά ή λαμβάνουν διουρητικά χρειάζεται να συζητούν με τον γιατρό τους πώς προσαρμόζεται η πρόσληψη υγρών στη ζέστη. Αν υπάρχει χρόνια νόσος, μην αυξάνετε μόνοι σας τα υγρά ή τους ηλεκτρολύτες χωρίς εξατομικευμένη καθοδήγηση.
Οι ηλεκτρολύτες είναι απαραίτητοι, αλλά το περισσότερο δεν είναι αυτομάτως καλύτερο. Η ανάγκη για αναπλήρωση ξεκινά από την περίσταση, όχι από την ετικέτα του μπουκαλιού.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ilektrolytes-ti-einai-anaplirosi/29130
