Η ποικιλία στις τροφές ολικής άλεσης είναι ο καλύτερος τρόπος να προσλαμβάνουμε τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ο οργανισμός για υγιή γήρανση. Για τις γυναίκες, οι ανάγκες αλλάζουν με την ηλικία και ορισμένα θρεπτικά συστατικά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε κάθε δεκαετία.
«Η διατροφή έχει σημασία σε κάθε ηλικία, επειδή το σώμα των γυναικών συνεχίζει να αλλάζει», λέει η Kate Morton, διαιτολόγος-διατροφολόγος. «Η περίοδος, η εγκυμοσύνη, ο θηλασμός, η περιεμμηνόπαυση και η γήρανση επηρεάζουν τις ανάγκες μας, ενώ ο τρόπος που τρώμε σε μία δεκαετία επηρεάζει την επόμενη».
Οι ορμονικές αλλαγές στη μέση ηλικία, καθώς μειώνονται τα οιστρογόνα, επηρεάζουν ακόμη περισσότερο τη συνολική υγεία. «Η μείωση αυτή επηρεάζει την οστική πυκνότητα, τη μυϊκή μάζα, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και την καρδιακή υγεία. Παρότι θρεπτικά συστατικά όπως οι πρωτεΐνες, οι φυτικές ίνες, το ασβέστιο, η βιταμίνη D, το μαγνήσιο, η βιταμίνη B12 και τα ωμέγα-3 είναι απαραίτητα, κάθε δεκαετία αναδεικνύει ένα συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό», λέει η Whitney Stuart, διαιτολόγος-διατροφολόγος με μεταπτυχιακό τίτλο.
Διαιτολόγοι επιλέγουν το σημαντικότερο θρεπτικό συστατικό για κάθε δεκαετία, από τα 40 έως τα 80 και μετά.
Στο άρθρο συμμετέχουν οι διαιτολόγοι-διατροφολόγοι Kate Morton, Whitney Stuart, Blanca Garcia, Nicole Ibarra και η διαιτολόγος και επιστήμονας τροφίμων Shy Vishnumohan.
Τα σημαντικότερα θρεπτικά συστατικά για υγιή γήρανση
Μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή με λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχες πρωτεΐνες προσφέρει πολλά απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για τη συνολική υγεία σε κάθε ηλικία. Ωστόσο, ορισμένα χρειάζονται περισσότερη προσοχή σε συγκεκριμένα στάδια της ζωής.
Είναι προτιμότερο να καλύπτονται οι περισσότερες διατροφικές ανάγκες μέσω τροφών ολικής άλεσης. Αν υπάρχει πιθανότητα έλλειψης κάποιου θρεπτικού συστατικού, συζητήστε με τον γιατρό αν μπορεί να βοηθήσει ένα συμπλήρωμα. Μπορεί να σας συμβουλεύσει για τη δοσολογία και την επιλογή ενός αξιόπιστου συμπληρώματος που έχει ελεγχθεί από ανεξάρτητο φορέα.
Στα 40: Σίδηρος
Η περιεμμηνόπαυση αρχίζει στη δεκαετία των 40 και ένα από τα πρώτα σημάδια της μπορεί να είναι οι αλλαγές στον έμμηνο κύκλο. «Μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικές αλλαγές στην περίοδο, με πιο έντονη αιμορραγία και αυξημένο αίσθημα εξάντλησης», λέει η Blanca Garcia. Η μεγαλύτερη απώλεια αίματος μπορεί να σημαίνει και απώλεια σιδήρου. Ο οργανισμός χρειάζεται σίδηρο για να παράγει αιμοσφαιρίνη και να μεταφέρει οξυγόνο μέσω του αίματος, ενώ τα χαμηλά επίπεδα μπορεί να προκαλέσουν κόπωση και δύσπνοια.
Η έλλειψη σιδήρου, ωστόσο, δεν εκδηλώνεται πάντα ως αναιμία. Ακόμη και χωρίς αναιμία, μπορεί να προκαλέσει χαμηλή ενέργεια και μεταπτώσεις στη διάθεση. «Μια γυναίκα μπορεί να έχει φυσιολογική αιμοσφαιρίνη, ενώ τα μειωμένα αποθέματα σιδήρου να συμβάλλουν στην κόπωση και στη δυσκολία συγκέντρωσης», λέει η Shy Vishnumohan. Αν η περίοδος έχει γίνει πιο έντονη και δεν αισθάνεστε όπως συνήθως, ζητήστε από τον γιατρό να ελέγξει τη φερριτίνη, έναν δείκτη των αποθεμάτων σιδήρου.
Τροφές πλούσιες σε σίδηρο: βοδινό κρέας, λευκά φασόλια, φακές, οστρακοειδή, κοτόπουλο, σπανάκι, γλυκοπατάτες, τόφου και εμπλουτισμένα δημητριακά.
Στα 50: Ασβέστιο
Οι περισσότερες γυναίκες φτάνουν στην εμμηνόπαυση στη δεκαετία των 50, οπότε το ασβέστιο γίνεται βασική προτεραιότητα. «Όταν οι γυναίκες φτάνουν στην εμμηνόπαυση, χάνουν τα οφέλη των οιστρογόνων και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο οστεοπόρωσης», λέει η Nicole Ibarra. Τα οστά διασπώνται και αναδομούνται συνεχώς, με το ασβέστιο να λειτουργεί σαν «τσιμέντο» που τα διατηρεί δυνατά. Όταν μειώνονται τα οιστρογόνα, τα οστά απορροφούν και συγκρατούν λιγότερο ασβέστιο. Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), αυτό συμβάλλει σε μέση απώλεια 1% της οστικής πυκνότητας κάθε χρόνο μετά την εμμηνόπαυση.
«Η συνιστώμενη πρόσληψη ασβεστίου αυξάνεται από τα 1.000 mg στα 1.200 mg την ημέρα στην ηλικία των 51 ετών», λέει η Morton. Το ασβέστιο, όμως, δεν αρκεί από μόνο του για να διατηρήσει τα οστά δυνατά. Η βιταμίνη D βοηθά τον οργανισμό να απορροφήσει το ασβέστιο. Επιλέξτε τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D, όπως ψάρια σε κονσέρβα και φυτικά ροφήματα. Έως και 30 λεπτά έκθεσης στον ήλιο χωρίς αντηλιακό μπορούν επίσης να βοηθήσουν τον οργανισμό να συνθέσει βιταμίνη D από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Τροφές πλούσιες σε ασβέστιο: γιαούρτι, γάλα, τυρί κότατζ, μοτσαρέλα με μειωμένα λιπαρά, σαρδέλες, τόφου, σολομός σε κονσέρβα, εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα και σπανάκι.
Στα 60: Πρωτεΐνη
Η απώλεια μυϊκής μάζας αυξάνεται μετά τα 60 και μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία και το σάκχαρο στο αίμα, εξηγεί η Stuart. Παρότι οι πρωτεΐνες είναι σημαντικές σε κάθε ηλικία, η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πρωτεΐνη στη δεκαετία των 60 μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της κινητικότητας και της ανεξαρτησίας τα επόμενα χρόνια. Έρευνες προτείνουν ως ελάχιστο στόχο για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες 1 έως 1,2 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως. Για την επαρκή υποστήριξη ατόμων με χρόνια νοσήματα, φλεγμονώδεις παθήσεις ή αυξημένο κίνδυνο ευπάθειας, απαιτούνται 1,5 έως 2 γραμμάρια ανά κιλό. «Στόχος είναι τα 25 έως 30 γραμμάρια πρωτεΐνης σε κάθε γεύμα», λέει η Stuart.
Η πρωτεΐνη από μόνη της δεν αρκεί για να αποτρέψει την απώλεια μυών μετά τα 60· χρειάζεται και άσκηση με βάρη. «Η πρωτεΐνη παρέχει τα δομικά υλικά, ενώ η προπόνηση ενδυνάμωσης δίνει στο σώμα λόγο να διατηρήσει και να αναπτύξει τους μυς. Μαζί, συμβάλλουν στη δύναμη που χρειάζεται για να συνεχίσετε να κάνετε όσα απολαμβάνετε. Προσθέστε πρωτεΐνη και στο πρωινό και στο μεσημεριανό, ώστε να μην πέφτει όλο το βάρος στο βραδινό», λέει η Vishnumohan.
Σε μια μικρή μελέτη, οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας που ακολουθούσαν διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες —πάνω από 1 γραμμάριο ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα— και έκαναν παράλληλα προπόνηση με αντιστάσεις παρουσίασαν αύξηση της σκελετικής μυϊκής μάζας κατά 4% μεγαλύτερη από εκείνες που ακολουθούσαν διατροφή χαμηλή σε πρωτεΐνες. Το εύρημα αναδεικνύει τη σημασία του συνδυασμού.
Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη: πουλερικά, θαλασσινά, ελληνικό γιαούρτι, τυρί κότατζ, φασόλια, φακές, τόφου, αυγά, ξηροί καρποί και σπόροι.
Στα 70: Βιταμίνη B12
Η βιταμίνη B12 συμβάλλει στην υγεία των νεύρων και των ερυθρών αιμοσφαιρίων, όμως μετά τα 70 ο οργανισμός μπορεί να μην την απορροφά εξίσου αποτελεσματικά. «Η γήρανση συχνά μειώνει την παραγωγή γαστρικού οξέος, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση της βιταμίνης B12», λέει η Stuart. Η μειωμένη παραγωγή γαστρικού οξέος, σε συνδυασμό με φάρμακα όπως οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων για την παλινδρόμηση ή η μετφορμίνη για τον διαβήτη, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπάρκειας B12.
«Τα χαμηλά επίπεδα B12 μπορεί να προκαλέσουν κόπωση, πνευματική θολούρα, κατάθλιψη, νευρικά προβλήματα και δυσκολία στην ισορροπία ή στον συντονισμό των κινήσεων», λέει η Morton. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται και με άλλες παθήσεις, αλλά αξίζει να ζητήσετε να ελεγχθούν τα επίπεδα της βιταμίνης, ιδίως αν λαμβάνετε φάρμακο που μπορεί να μειώσει την απορρόφησή της.
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη B12: σολομός, αχιβάδες, στρείδια, αυγά, γαλακτοκομικά, συκώτι βοδινού, τόνος, διατροφική μαγιά, κιμάς βοδινού, γάλα, γιαούρτι και εμπλουτισμένα δημητριακά.
Στα 80 και μετά: Βιταμίνη D
Πολλές γυναίκες περνούν λιγότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους στα μεγαλύτερα χρόνια της ζωής τους, ενώ το δέρμα παράγει φυσιολογικά λιγότερη βιταμίνη D από την ηλιακή ακτινοβολία με την ηλικία. Έρευνες δείχνουν ότι αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανεπάρκειας βιταμίνης D. Η βιταμίνη είναι σημαντική σε κάθε ηλικία, αλλά ιδιαίτερα μετά τα 80, καθώς υποστηρίζει την υγεία των οστών και των μυών και βοηθά στην πρόληψη των πτώσεων, εξηγεί η Stuart.
Οι οδηγίες της Ενδοκρινολογικής Εταιρείας για το 2025 συνιστούν σε όλους τους ενήλικες άνω των 75 ετών να λαμβάνουν τουλάχιστον 400 IU βιταμίνης D την ημέρα, ανεξάρτητα από τα τρέχοντα επίπεδά τους.
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D: πέστροφα, σολομός, μανιτάρια που έχουν εκτεθεί σε υπεριώδη ακτινοβολία, εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα, σαρδέλες σε κονσέρβα και τόνος σε κονσέρβα.
Η λήψη συμπληρωμάτων, όπως και κάθε απόφαση για τη διατροφή ή την υγεία, πρέπει να συζητείται με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/ygiis-giransi-ta-simantikotera-threptika-systatika-apo-ta-40-eos-ta-80-kai-meta/30024





