Βασικά σημεία
- Η θεραπεία της κατάθλιψης μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμό τους. Η καταλληλότερη προσέγγιση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
- Διαφορετικές κατηγορίες αντικαταθλιπτικών, όπως οι SSRI, οι SNRI και οι αναστολείς ΜΑΟ, επηρεάζουν χημικές ουσίες του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη διάθεση και το στρες. Μπορεί, ωστόσο, να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, τις οποίες χρειάζεται να συζητήσετε με τον γιατρό σας.
- Αν οι αρχικές θεραπείες δεν αποδώσουν, μπορεί να εξεταστούν άλλες επιλογές, όπως η εγκεφαλική διέγερση, η φωτοθεραπεία και τεχνικές χαλάρωσης.
Η κατάθλιψη είναι μια διαταραχή ψυχικής υγείας που μπορεί να προκαλεί επίμονη κακή διάθεση, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες και αίσθημα απελπισίας. Μπορεί επίσης να συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα, όπως κόπωση και δυσκολία στον ύπνο.
Υπάρχουν διαφορετικές μορφές κατάθλιψης, όπως η μείζων καταθλιπτική διαταραχή, η επίμονη καταθλιπτική διαταραχή και η εποχική συναισθηματική διαταραχή (SAD).
Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία και φάρμακα, καθώς και λιγότερο συνηθισμένες επιλογές.
Ψυχοθεραπεία
Οι επαγγελματίες υγείας μπορεί να αναφέρονται στην ψυχοθεραπεία και ως «θεραπεία μέσω συζήτησης».
Ο γιατρός μπορεί να συστήσει διαφορετικά είδη ψυχοθεραπείας, όπως:
- Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT): Στόχος της είναι να εντοπίσει και να τροποποιήσει μη βοηθητικές σκέψεις και συμπεριφορές, ώστε να συμβάλει στη μείωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης.
- Διαπροσωπική θεραπεία (IPT): Στόχος της είναι να βελτιώσει τις επικοινωνιακές δεξιότητες στις σχέσεις, να βοηθήσει στη δημιουργία δικτύων υποστήριξης και να καλλιεργήσει ρεαλιστικές προσδοκίες για τη διαχείριση καταστάσεων που μπορεί να συμβάλλουν στην κατάθλιψη ή να την επιδεινώνουν.
- Ψυχοδυναμική θεραπεία: Στόχος της είναι να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει τις αιτίες της συναισθηματικής δυσφορίας, οι οποίες μπορεί να βρίσκονται στο ασυνείδητο. Το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ (NIMH) σημειώνει ότι η εφαρμογή αυτού του είδους ψυχοθεραπείας για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπορεί να είναι ωφέλιμη στην κατάθλιψη.
Οι συνεδρίες με επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να πραγματοποιούνται διά ζώσης, τηλεφωνικά ή διαδικτυακά, ατομικά ή ομαδικά.
Φαρμακευτική αγωγή
Οι γιατροί μπορεί να συνταγογραφήσουν αντικαταθλιπτικά για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Τα φάρμακα αυτά μεταβάλλουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος παράγει ή χρησιμοποιεί χημικές ουσίες που συμμετέχουν στη ρύθμιση της διάθεσης και του στρες.
Όπως κάθε φάρμακο, τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Πριν από τη λήψη τους, είναι σημαντικό να συζητούνται με τον γιατρό τα οφέλη και οι κίνδυνοι. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας χρειάζονται επίσης τακτικά ραντεβού με τον γιατρό.
Οι βασικές κατηγορίες αντικαταθλιπτικών περιλαμβάνουν:
Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI)
Παραδείγματα SSRI είναι:
- σιταλοπράμη (Celexa)
- φλουοξετίνη (Prozac)
- σερτραλίνη (Zoloft)
- εσιταλοπράμη (Lexapro)
- παροξετίνη (Brisdelle)
- βιλαζοδόνη (Viibryd)
- φλουβοξαμίνη (Luvox)
Αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης (SNRI)
Παραδείγματα SNRI είναι:
- ντουλοξετίνη (Cymbalta)
- βενλαφαξίνη (Effexor XR)
- δεσβενλαφαξίνη (Pristiq)
- λεβομιλνασιπράνη (Fetzima)
- μιλνασιπράνη (Savella)
Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCA)
Παραδείγματα TCA είναι:
- αμιτριπτυλίνη (Elavil)
- δεσιπραμίνη (Norpramin)
- αμοξαπίνη (Asendin)
- νορτριπτυλίνη (Pamelor)
- κλομιπραμίνη (Anafranil)
- δοξεπίνη (Sinequan)
- προτριπτυλίνη (Vivactil)
- ιμιπραμίνη (Tofranil)
- τριμιπραμίνη (Surmontil)
Οι γιατροί δεν συνταγογραφούν τα TCA τόσο συχνά όσο τα SSRI και τα SNRI, επειδή μπορεί να προκαλέσουν περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Ωστόσο, ενδέχεται να είναι πιο αποτελεσματικά για άτομα με σοβαρή κατάθλιψη σε σχέση με άλλα αντικαταθλιπτικά.
Νοραδρενεργικά και ειδικά σεροτονινεργικά αντικαταθλιπτικά (NaSSA)
Παραδείγματα NaSSA είναι η μιρταζαπίνη (Remeron, Remeron Soltab) και η μανσερίνη (Tolvon). Η μανσερίνη δεν είναι διαθέσιμη στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (NHS), τα φάρμακα αυτά μπορεί να είναι κατάλληλα για άτομα που δεν μπορούν να λάβουν SSRI.
Αναστολείς μονοαμινοξειδάσης (MAOI)
Παραδείγματα MAOI είναι:
- τρανυλκυπρομίνη (Parnate)
- φαινελζίνη (Nardil)
- σελεγιλίνη (Emsam)
- ισοκαρβοξαζίδη (Marplan)
Οι επαγγελματίες υγείας συνήθως δεν συνταγογραφούν MAOI ως θεραπεία πρώτης γραμμής, λόγω του κινδύνου ανεπιθύμητων ενεργειών και αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα. Μπορεί, ωστόσο, να είναι καταλληλότεροι για άτομα με κατάθλιψη ανθεκτική στη θεραπεία.
Άλλες επιλογές θεραπείας
Αν η ψυχοθεραπεία και τα φάρμακα δεν βοηθούν στη βελτίωση της κατάθλιψης, μπορεί να εξεταστούν και οι ακόλουθες επιλογές:
- Θεραπεία εγκεφαλικής διέγερσης: Μπορεί να είναι χρήσιμη για άτομα στα οποία η ψυχοθεραπεία και τα φάρμακα δεν έχουν αποτέλεσμα, καθώς και για άτομα με σοβαρή κατάθλιψη που έχει γίνει απειλητική για τη ζωή.
- Φωτοθεραπεία: Είναι επίσης γνωστή ως φωτοθεραπεία ή θεραπεία με λάμπα φωτός. Μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για άτομα με εποχική συναισθηματική διαταραχή (SAD).
- Θεραπεία στέρησης ύπνου: Πρόκειται για προσωρινή συμπληρωματική παρέμβαση, κατά την οποία το άτομο μένει ξύπνιο όλη τη νύχτα και δεν κοιμάται μέχρι την επόμενη νύχτα. Μετα-ανάλυση του 2021 έδειξε ότι μπορεί να είναι αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα.
- Τεχνικές χαλάρωσης: Παραδείγματα είναι η γιόγκα, η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση και η μουσικοθεραπεία.
- Άθληση και άσκηση: Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της διάθεσης και των επιπέδων ενέργειας, σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες για την κατάθλιψη. Ακόμη και ήπιες δραστηριότητες, όπως σύντομοι περίπατοι, χαλαρό κολύμπι ή ποδηλασία με ήπιο ρυθμό, μπορεί να είναι ωφέλιμες.
- Συμπληρώματα διατροφής: Ορισμένες ανεπίσημες αναφορές υποστηρίζουν ότι η βιταμίνη D και το βαλσαμόχορτο (St. John’s wort) μπορεί να μειώσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Ωστόσο, τα ερευνητικά ευρήματα δεν είναι συνεπή και οι μελέτες συνεχίζονται. Πριν από τη λήψη οποιουδήποτε συμπληρώματος χρειάζεται συζήτηση με γιατρό, καθώς μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και να αλληλεπιδράσει με φάρμακα.
Τι να θυμάστε
Η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται συνήθως με ψυχοθεραπεία και αντικαταθλιπτικά. Άλλες επιλογές μπορεί να είναι η θεραπεία εγκεφαλικής διέγερσης, η φωτοθεραπεία και οι τεχνικές χαλάρωσης.
Μπορεί να χρειαστεί να δοκιμαστούν διαφορετικές θεραπείες μέχρι να βρεθεί η καταλληλότερη για κάθε άτομο. Αν η θεραπεία δεν βοηθά, προκαλεί σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ή επιδεινώνει τα συμπτώματα, είναι σημαντικό να ενημερωθεί ο γιατρός, ο οποίος μπορεί να προτείνει εναλλακτικές επιλογές. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/katathlipsi-therapeia-me-psychotherapeia-farmaka-kai-alles-epiloges/30091





