Οι εξάψεις, η κολπική ξηρότητα, οι διαταραχές ύπνου και οι αλλαγές στη διάθεση μπορεί να σχετίζονται με χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων. Η μείωση είναι συχνή κατά την περιεμμηνόπαυση και μετά την εμμηνόπαυση, αλλά μπορεί να συνδέεται και με άλλες παθήσεις, γι’ αυτό τα πιθανά συμπτώματα αξίζει να συζητούνται με γιατρό.
Τα οιστρογόνα έχουν σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγική και σεξουαλική υγεία, αλλά επηρεάζουν και άλλα συστήματα του οργανισμού. Τα επίπεδά τους μεταβάλλονται με την ηλικία, ενώ χαμηλές τιμές μπορεί να εμφανιστούν και σε γυναίκες άλλων ηλικιών, μεταξύ άλλων λόγω θυρεοειδοπάθειας, πρωτοπαθούς ωοθηκικής ανεπάρκειας ή διαταραχών της υπόφυσης.
Τα συμπτώματα δεν είναι ίδια για όλες. Η αναγνώριση πιθανών αλλαγών μπορεί να βοηθήσει να ξεκινήσει η συζήτηση με τον γιατρό για αξιολόγηση και ενδεχόμενη αντιμετώπιση.
12 πιθανά σημάδια χαμηλών οιστρογόνων
«Οι ασθενείς συχνά συνδέουν τα οιστρογόνα με το αναπαραγωγικό σύστημα, όμως δεν είναι αποκλειστικά αναπαραγωγική ορμόνη», λέει η Brynna Connor, γιατρός οικογενειακής ιατρικής. Επομένως, τα χαμηλά επίπεδα μπορεί να εκδηλωθούν με διαφορετικούς τρόπους. Στα συχνότερα πιθανά σημάδια περιλαμβάνονται:
- Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις
- Δυσκολία στον ύπνο
- Πόνος ή φλεγμονή στις αρθρώσεις
- Κολπική ξηρότητα
- Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή
- Αλλαγές στη διάθεση
- Άγχος ή/και κατάθλιψη
- «Θολούρα» στη σκέψη ή αφηρημάδα
- Αραίωση ή λέπτυνση των μαλλιών, των νυχιών ή του δέρματος
- Μειωμένη οστική πυκνότητα
- Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
- Ακανόνιστη ή απούσα περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση
Πώς επηρεάζουν τα χαμηλά οιστρογόνα την υγεία
Η μείωση των οιστρογόνων με την ηλικία είναι φυσική, μπορεί όμως να συνοδεύεται από επιπτώσεις. «Τα χαμηλά οιστρογόνα μπορεί να αποτελέσουν πρόβλημα υγείας, επειδή αυξάνουν τον κίνδυνο οστεοπόρωσης, καρδιαγγειακής νόσου, μεταβολικής δυσλειτουργίας, κολπικής ξηρότητας και γνωστικής έκπτωσης», αναφέρει η Elizabeth West, γυναικολόγος-μαιευτήρας.
Οστά
«Τα οιστρογόνα είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της οστικής πυκνότητας και τα χρόνια χαμηλά επίπεδα μπορούν να επιταχύνουν την αποδόμηση των οστών, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων», εξηγεί η Connor. Σύμφωνα με το Bone Health and Osteoporosis Foundation, οι γυναίκες μπορεί να χάσουν έως και το 20% της οστικής τους πυκνότητας μέσα στα πέντε έως επτά χρόνια μετά την εμμηνόπαυση, σε μεγάλο βαθμό λόγω της πτώσης των οιστρογόνων. Οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 80% των Αμερικανών που έχουν οστεοπόρωση, μια πάθηση που κάνει τα οστά αδύναμα και εύθραυστα και αυξάνει την πιθανότητα κατάγματος.
Καρδιά και αγγεία
«Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στην προστασία της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων», λέει η West. Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται, αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιοπάθειας. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Archives of Medical Science αναφέρει ότι πριν από την εμμηνόπαυση τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι συχνότερα στους άνδρες. Μετά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και την πτώση των οιστρογόνων, ο κίνδυνος καρδιοπάθειας στις γυναίκες αυξάνεται σημαντικά.
Ρύθμιση της θερμοκρασίας
Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις είναι χαρακτηριστικά σημάδια χαμηλών οιστρογόνων. Η Connor εξηγεί ότι η ορμόνη συμμετέχει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. «Η πτώση των οιστρογόνων μπερδεύει τον υποθάλαμο, τον “θερμοστάτη” του εγκεφάλου, κάνοντάς τον να νομίζει ότι το σώμα υπερθερμαίνεται. Αυτό ενεργοποιεί μια γρήγορη αντίδραση ψύξης, όπως τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων», λέει. «Έτσι εμφανίζονται το κοκκίνισμα ή η έξαψη και η εφίδρωση, ώστε να αποβληθεί θερμότητα».
Κολπική και σεξουαλική υγεία
«Μετά την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, που περιλαμβάνει κολπική ξηρότητα, πόνο στη σεξουαλική επαφή, συχνές ουρολοιμώξεις και άλλες επαναλαμβανόμενες κολπικές λοιμώξεις», εξηγεί η West. «Η σεξουαλική επαφή μπορεί επίσης να γίνει επώδυνη». Σύμφωνα με την National Library of Medicine των ΗΠΑ, η κατάσταση αυτή προκαλείται άμεσα από τη μείωση των οιστρογόνων.
Γνωστική λειτουργία και διάθεση
«Στον εγκέφαλο, τα οιστρογόνα υποστηρίζουν τη γνωστική λειτουργία, τη μνήμη και τη ρύθμιση της διάθεσης. Τα χαμηλά επίπεδα έχουν συνδεθεί με νοητική θολούρα, αλλαγές στη μνήμη, άγχος και συμπτώματα κατάθλιψης, όπως θλίψη, απόσυρση, απώλεια κινήτρων ή ευερεθιστότητα», λέει η Connor. Ο ρόλος τους στην υγεία του εγκεφάλου είναι τόσο σημαντικός, ώστε ανασκόπηση του 2025 στο Frontiers in Molecular Biosciences υποστηρίζει ότι οι νευροπροστατευτικές επιδράσεις των οιστρογόνων θα πρέπει να αξιοποιούνται στα σχέδια πρόληψης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Δέρμα και μύες
Τα οιστρογόνα επηρεάζουν επίσης την ελαστικότητα του δέρματος, την υγεία των μαλλιών και τη διατήρηση των μυών. «Η έλλειψή τους μπορεί να οδηγήσει σε λέπτυνση του δέρματος, αλλαγές στα μαλλιά ή απώλεια μυϊκής μάζας», αναφέρει η Connor. Όπως μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα και λέπτυνση των κολπικών ιστών, μπορεί να επηρεάσει και το δέρμα. Έρευνες υποδεικνύουν επίσης πιθανή σύνδεση ανάμεσα στα χαμηλά οιστρογόνα και την αυξημένη σαρκοπενία, δηλαδή την απώλεια μυϊκής μάζας που σχετίζεται με την ηλικία.
Πόσο συχνά εμφανίζονται χαμηλά οιστρογόνα;
Τα χαμηλά οιστρογόνα γίνονται συχνότερα με την ηλικία, ιδιαίτερα κατά την περιεμμηνόπαυση και μετά την εμμηνόπαυση. «Τα χαμηλά οιστρογόνα είναι φυσική συνέπεια της γήρανσης. Μετά την εμμηνόπαυση, τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι χαμηλά», λέει η West.
Ωστόσο, τα επίπεδα δεν μειώνονται σταθερά όσο περνούν τα χρόνια, επισημαίνει η Lauren Streicher, κλινική καθηγήτρια μαιευτικής και γυναικολογίας στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Northwestern University. «Αν κάποια βρίσκεται στην περιεμμηνόπαυση, μπορεί να παράγει μεγάλες ποσότητες οιστρογόνων. Δεν είναι ότι τα οιστρογόνα είναι χαμηλά στην περιεμμηνόπαυση· είναι ότι παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξάνονται», λέει. Αυτές οι απρόβλεπτες αυξομειώσεις μπορεί να συμβάλλουν στα παραπάνω συμπτώματα.
Γι’ αυτό, η μέτρηση των οιστρογόνων στην περιεμμηνόπαυση μπορεί να είναι δύσκολη στην ερμηνεία. «Τα επίπεδα μπορεί να είναι υψηλά τη μία ημέρα και χαμηλά την επόμενη», λέει η Streicher, επομένως μια μεμονωμένη μέτρηση δεν αποτυπώνει απαραίτητα τη συνολική εικόνα.
Αντιμετώπιση των χαμηλών οιστρογόνων
Οι επιλογές αντιμετώπισης συνήθως χωρίζονται σε συστηματικές, που επηρεάζουν ολόκληρο το σώμα, και τοπικές, που στοχεύουν σε συγκεκριμένη περιοχή. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τις ανάγκες, τα συμπτώματα, την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τους στόχους κάθε γυναίκας.
«Αν κάποια ανησυχεί για τις εξάψεις ή την υγεία των οστών, μπορεί να εξετάσει τη συστηματική θεραπεία», λέει η Streicher. Συνήθως πρόκειται για επιθέματα ή χάπια που περιέχουν οιστρογόνα ή συνδυασμό οιστρογόνων και προγεστερόνης.
Για συμπτώματα που αφορούν κυρίως την ουρογεννητική περιοχή, μπορεί να βοηθήσει τοπική θεραπεία με οιστρογόνα, όπως κολπική κρέμα για την ξηρότητα και τον ερεθισμό. «Πολλά εξαρτώνται από τα συμπτώματα, την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τους στόχους», αναφέρει η Streicher. Υπάρχουν επίσης μη ορμονικές επιλογές για όσες δεν επιθυμούν ορμονοθεραπεία ή δεν είναι κατάλληλες υποψήφιες για αυτήν.
Χρειάζονται πάντα θεραπεία τα χαμηλά οιστρογόνα;
Όχι, τα χαμηλά οιστρογόνα δεν χρειάζονται πάντα θεραπεία. «Πολλοί πιστεύουν ότι κάθε γυναίκα πρέπει να λαμβάνει ορμονοθεραπεία, ακόμη κι αν δεν έχει συμπτώματα. Αυτό δεν ισχύει», λέει η Streicher. Η απόφαση, εξηγεί, πρέπει να βασίζεται στα συμπτώματα και στους στόχους της κάθε γυναίκας. Συνιστά επίσης να ζητείται η γνώμη ειδικού στην εμμηνόπαυση, καθώς, όπως σημειώνει, «πολλοί γιατροί δεν γνωρίζουν πώς να αντιμετωπίσουν αυτή την κατάσταση».
Τι να κρατήσετε
Αν σας ανησυχούν οι πιθανές επιπτώσεις της μείωσης των οιστρογόνων ή τα συμπτώματα που αντιμετωπίζετε, απευθυνθείτε σε γιατρό με εμπειρία στην εμμηνόπαυση. Υπάρχουν διαφορετικές επιλογές που μπορεί να περιορίσουν τα συμπτώματα βραχυπρόθεσμα και να συμβάλουν στη μείωση κινδύνων για την υγεία και στην υγιή γήρανση μακροπρόθεσμα. Χρειάζεται, όμως, πρώτα αξιολόγηση για να διαπιστωθεί ποιες επιλογές είναι κατάλληλες, αν χρειάζεται κάποια θεραπεία. Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oistrogona-12-simadia-chamilon-epipedon-kai-pos-mporei-na-epireasoyn-tin-ygeia/30363





