Νέα μελέτη καταγράφει αύξηση 80% στις γεννήσεις μωρών με χαμηλό βάρος στην Ελλάδα, από το 1980 έως το 2023. Οι ερευνητές εξέτασαν περισσότερες από 4,5 εκατομμύρια γεννήσεις και βρήκαν ότι το μερίδιο των λιποβαρών νεογνών εξακολουθεί να ανεβαίνει, αγγίζοντας το 10% κατά τα δύο τελευταία έτη.
Στους παράγοντες που συνδέονται με το φαινόμενο συγκαταλέγονται οι ακραίες ηλικίες της μητέρας, οι πολύδυμες κυήσεις, οι μαιευτικές επιπλοκές, η κακή διατροφή και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά νεογνών χαμηλού βάρους, κάτι που καθιστά αναγκαίες άμεσες παρεμβάσεις για τη δημόσια υγεία και την περιγεννητική φροντίδα.
Η νέα ελληνική μελέτη δείχνει ότι, από το 1980 έως και το 2023, οι γεννήσεις μωρών χαμηλού βάρους στην Ελλάδα —δηλαδή νεογέννητων με χαμηλό βάρος— σημείωσαν άνοδο 80%.
Το χαμηλό βάρος γέννησης αποτελεί βασικό παράγοντα για τη νεογνική και βρεφική θνησιμότητα, ενώ συνδέεται και με σειρά δυσμενών επιπτώσεων στην υγεία σε βάθος χρόνου. Υπενθυμίζεται ότι η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, που τιμάται σήμερα, 7 Απριλίου, εστιάζει στη σημασία της υγείας μητέρων και βρεφών για ένα «ελπιδοφόρο και υγιές μέλλον».
Για τη μελέτη συγκεντρώθηκαν επίσημα δεδομένα γεννήσεων στην Ελλάδα για το διάστημα 1980-2023 από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), τα οποία βασίζονται σε πιστοποιητικά γέννησης.
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 4.593.229 γεννήσεις, τις οποίες οι επιστήμονες ταξινόμησαν με βάση το βάρος γέννησης. Τη μελέτη υπογράφουν οι Νικόλαος Βλαχάδης, Δήμος Σιούτης, Χρυσή Χριστοδουλάκη, Νικόλαος Μαχαιριώτης, Δημήτρης Παναγιωτόπουλος, Κωνσταντίνος Λούης, Μαρία Σιώρη, Αμαλία Κουτσούκου, Αναστασία Μπαραμπούνη και Περικλής Παναγόπουλος, από τα νοσοκομεία «Αττικόν», Καλαμάτας και Κυπαρισσίας, καθώς και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Cureus».
Στα νεογνά, το μέσο βάρος κατά τη γέννηση είναι 3.400 γραμμάρια. Ως φυσιολογικό εύρος θεωρούνται οι τιμές από 2.500 έως 4.300 γραμμάρια.
Λιποβαρή χαρακτηρίζονται τα παιδιά που γεννιούνται με χαμηλό βάρος ή/και ύψος σε σχέση με τις φυσιολογικές τιμές, δηλαδή με βάρος κάτω από 2 κιλά.
Στα πρώτα στάδια της ζωής, τα συγκεκριμένα μωρά διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για αναπνευστικά προβλήματα, εγκεφαλική αιμορραγία, καρδιακές ανωμαλίες, οφθαλμικές νόσους, λοιμώξεις και υπανάπτυξη του ήπατος. Αργότερα, στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή, είναι πιθανότερο να εμφανίσουν απειλητικές για τη ζωή παθήσεις, όπως σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα και υψηλή αρτηριακή πίεση. Αυξημένος είναι επίσης ο κίνδυνος παχυσαρκίας και νοητικής υστέρησης.
Τα ευρήματα της μελέτης
Για τα έτη 1980-2023, καταγράφηκε αύξηση 80% στο ποσοστό των γεννήσεων με χαμηλό βάρος, με τις σημαντικότερες ανοδικές τάσεις να σημειώνονται τις δεκαετίες του 1990 και του 2000.
Παρότι τα συνολικά ποσοστά είχαν σταθεροποιηθεί έως το 2010, το ποσοστό των νεογνών χαμηλού βάρους, που αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο δυσμενών εκβάσεων, εξακολουθεί να αυξάνεται.
Κατά τη δεκαετία του 1980, τα ποσοστά των γεννήσεων με χαμηλό βάρος δεν παρουσίασαν μεγάλες διακυμάνσεις και παρέμειναν σχετικά χαμηλά.
Στη συνέχεια, από το 1990 μέχρι το 2010, σημειώθηκε απότομη άνοδος, με ετήσια αύξηση 2,3%. Την περίοδο 2010-2023 η ανοδική πορεία σταθεροποιήθηκε, ωστόσο το ποσοστό παρέμεινε υψηλό και δεν καταγράφηκαν ενδείξεις υποχώρησης.
Από το 2008 και έπειτα, τα ποσοστά διατηρήθηκαν πάνω από το 9%, ενώ το 2022 και το 2023 ξεπέρασαν το 10%.
Παράγοντες κινδύνου για το χαμηλό βάρος γέννησης
Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, το βάρος γέννησης επηρεάζεται από παράγοντες όπως οι ακραίες ηλικίες της μητέρας (εφηβική εγκυμοσύνη ή προχωρημένη μητρική ηλικία), οι πολύδυμες κυήσεις, οι μαιευτικές επιπλοκές, οι χρόνιες παθήσεις, οι λοιμώξεις και η κακή διατροφή της μητέρας.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι στην Ελλάδα είναι υψηλό το ποσοστό γεννήσεων από μητέρες προχωρημένης ηλικίας, στοιχείο που συνιστά σημαντικό παράγοντα κινδύνου.
Εκτός από τον πρόωρο τοκετό, στις συνηθισμένες αιτίες περιλαμβάνεται και το σύνδρομο υπολειπόμενης ενδομήτριας ανάπτυξης. Σε αυτή την περίπτωση, το έμβρυο δεν έχει επαρκή ανάπτυξη για την ηλικία κύησης. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης οφείλεται σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, οι οποίες μειώνουν το μέγεθος των κυττάρων και, όταν η βλαπτική επίδραση είναι αρκετά σοβαρή, και τον αριθμό τους.
Σημαντικό ρόλο στον κίνδυνο έχουν επίσης οι συνήθειες της μητέρας, όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και περιβαλλοντικές επιδράσεις, μεταξύ των οποίων η έκθεση σε ρυπογόνες ουσίες.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες συνδέονται στενά με το χαμηλό βάρος κατά τη γέννηση. Το ποσοστό των λιποβαρών νεογνών εμφανίζεται υψηλότερο σε οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα και δυσμενέστερες συνθήκες διαβίωσης.
Η εικόνα αυτή συνιστά σημαντική ανησυχία για την περιγεννητική ιατρική και αναδεικνύει μια διαρκή πρόκληση για τη δημόσια υγεία στη χώρα.
Πώς συγκρίνεται η Ελλάδα με άλλες χώρες
Στον ανεπτυγμένο κόσμο, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου καταγράφονται τα υψηλότερα ποσοστά νεογνών με χαμηλό βάρος.
Τα δεδομένα της EUROPERISTAT δείχνουν ότι η Ελλάδα και η Κύπρος εμφάνισαν τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2018 και το 2019. Το 2018 η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση και η Κύπρος στη δεύτερη. Την επόμενη χρονιά η Κύπρος κατέλαβε την κορυφή, με την Ελλάδα να ακολουθεί στη δεύτερη θέση.
Οι διαφορές ανάμεσα στις χώρες αποτυπώνουν υψηλότερα ποσοστά νεογνών χαμηλού βάρους στη Μεσόγειο, ενδιάμεσα στην Κεντρική και τη Δυτική Ευρώπη και χαμηλότερα στη Βόρεια Ευρώπη. Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 6,34% το 2018 και 5,87% το 2019, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά στην Ελλάδα ήταν αισθητά μεγαλύτερα, 9,75% και 9,49%.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν την επείγουσα ανάγκη για παρεμβάσεις, με βασική προτεραιότητα τον περιορισμό των πρόωρων τοκετών.
«Οι προσπάθειες θα πρέπει να στοχεύουν στην εφαρμογή τεκμηριωμένων ιατρικών πρακτικών για τη μείωση των πολύδυμων κυήσεων που προκύπτουν από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, την πρόληψη επιπλοκών της εγκυμοσύνης, όπως η προεκλαμψία, και τη διασφάλιση της κατάλληλης προγεννητικής φροντίδας για όλες τις εγκύους», υπογραμμίζει η μελέτη.
Φωτογραφία: iStock
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/ektinachthikan-kata-80-oi-genniseis-moron-me-chamilo-varos-stin-ellada-ti-apokalyptoyn-oi-aities-meleti/305
