Επιστήμονες εντόπισαν έναν νέο μηχανισμό, στον οποίο συμμετέχει συγκεκριμένος τύπος ανοσοκυττάρων, που ανοίγει έναν διαφορετικό δρόμο για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου.
Μια νέα μελέτη ερευνητών του UC San Francisco, η οποία δημοσιεύθηκε στο Science, δείχνει ότι οι γυναικείες ορμόνες μπορούν να καταστείλουν τον πόνο ενεργοποιώντας κύτταρα του ανοσοποιητικού κοντά στον νωτιαίο μυελό, ώστε να παράγουν οπιοειδή. Με αυτόν τον τρόπο, τα σήματα του πόνου ανακόπτονται προτού φτάσουν στον εγκέφαλο.
Τα ευρήματα ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για τον χρόνιο πόνο. Παράλληλα, ίσως δίνουν μια εξήγηση για το γιατί ορισμένα παυσίπονα αποδίδουν περισσότερο στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες, αλλά και για την εντονότερη αίσθηση πόνου σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
Η εργασία αναδεικνύει μια μέχρι πρότινος άγνωστη λειτουργία των ρυθμιστικών Τ κυττάρων (T-regs), τα οποία ήταν γνωστά για τον περιορισμό της φλεγμονής.
«Το γεγονός ότι υπάρχει μια εξαρτώμενη από το φύλο επιρροή σε αυτά τα κύτταρα -καθοδηγούμενη από τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη- και ότι δεν σχετίζεται καθόλου με καμία λειτουργία του ανοσοποιητικού είναι πολύ ασυνήθιστο», δήλωσε η Elora Midavaine, μεταδιδακτορική υπότροφος και πρώτη συγγραφέας της μελέτης.
Ρυθμιστικά Τ κύτταρα στις μήνιγγες και η αίσθηση του πόνου
Σε ποντίκια, η ερευνητική ομάδα μελέτησε τα T-regs στις προστατευτικές μεμβράνες γύρω από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Οι ιστοί αυτοί, γνωστοί ως μήνιγγες, θεωρούνταν έως τώρα ότι προστατεύουν το κεντρικό νευρικό σύστημα και απομακρύνουν τα απόβλητα. Η παρουσία T-regs εκεί έγινε γνωστή μόλις τα τελευταία χρόνια.
«Αυτό που δείχνουμε τώρα είναι ότι το ανοσοποιητικό σύστημα στην πραγματικότητα χρησιμοποιεί τις μήνιγγες για να επικοινωνήσει με μακρινούς νευρώνες που ανιχνεύουν την αίσθηση στο δέρμα», δήλωσε ο Sakeen Kashem, επίκουρος καθηγητής δερματολογίας. «Αυτό είναι κάτι που δεν το γνωρίζαμε πριν».
Η διαδικασία αρχίζει όταν ένας νευρώνας, συχνά σε σημείο κοντά στο δέρμα, αντιληφθεί ένα πιθανό ερέθισμα πόνου και στείλει μήνυμα στον νωτιαίο μυελό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι μήνιγγες γύρω από το κατώτερο τμήμα του νωτιαίου μυελού περιέχουν πολλά T-regs. Για να διερευνήσουν τον ρόλο τους, εξουδετέρωσαν τα κύτταρα με τοξίνη.
Η επίδραση ήταν εντυπωσιακή: η εξάλειψη των T-regs αύξησε την ευαισθησία στον πόνο στα θηλυκά ποντίκια, όχι όμως στα αρσενικά. Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει ότι τα θηλυκά ίσως στηρίζονται περισσότερο στα T-regs για τη ρύθμιση του πόνου. «Ήταν συναρπαστικό και αινιγματικό», είπε ο Kashem, επικεφαλής της μελέτης μαζί με τον Allan Basbaum. «Με έκανε πραγματικά σκεπτικιστή αρχικά».
Πώς τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη ενεργοποιούν την εγκεφαλίνη
Νέα πειράματα έφεραν στο φως μια σχέση των T-regs με τις γυναικείες ορμόνες που δεν είχε καταγραφεί προηγουμένως: τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη παρακινούσαν τα κύτταρα να παράγουν εγκεφαλίνη, ουσία με οπιοειδή δράση που μειώνει τον πόνο. Στο ενδογενές οπιοειδές σύστημα του εγκεφάλου περιλαμβάνονται η ενδορφίνη, η εγκεφαλίνη και η δυνορφίνη. Η εγκεφαλίνη λειτουργεί ως νευροδιαβιβαστής και, όπως η μορφίνη, ανακουφίζει από τον πόνο και προκαλεί ευφορία· σε μεγάλες δόσεις, ωστόσο, ενδέχεται να προκαλέσει τρέμουλο.
Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει να εξετάσει σε μελλοντική μελέτη τον τρόπο με τον οποίο οι γυναικείες ορμόνες ανακουφίζουν από τον πόνο. Ωστόσο, ακόμη και πριν αποσαφηνιστεί αυτός ο μηχανισμός, η γνώση ότι η αντίδραση στον πόνο εξαρτάται από το φύλο μπορεί να οδηγήσει σε νέες θεραπευτικές κατευθύνσεις.
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, τα δεδομένα μπορεί να βοηθήσουν τους γιατρούς να επιλέγουν φάρμακα που είναι πιθανό να έχουν καλύτερη αποτελεσματικότητα για κάθε ασθενή, λαμβάνοντας υπόψη το φύλο. Για παράδειγμα, ορισμένες θεραπείες κατά της ημικρανίας είναι γνωστό ότι λειτουργούν καλύτερα στις γυναίκες παρά στους άνδρες. Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη για γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, οι οποίες δεν παράγουν πια οιστρογόνα και προγεστερόνη· πολλές από αυτές έχουν χρόνιο πόνο.
Νέες προσεγγίσεις για τη θεραπεία του χρόνιου πόνου
Οι επιστήμονες διερευνούν πλέον αν μπορούν να τροποποιήσουν τα T-regs ώστε να παράγουν εγκεφαλίνη σταθερά, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. «Εάν αυτή η προσέγγιση είναι επιτυχής, θα μπορούσε πραγματικά να αλλάξει τη ζωή του σχεδόν 20% των Αμερικανών που βιώνουν χρόνιο πόνο που δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς», δήλωσε ο Basbaum.
Περισσότερες πληροφορίες: Élora Midavaine et al, Meningeal regulatory T cells inhibit nociception in female mice, Science (2025). DOI: 10.1126/science.adq6531. www.science.org/doi/10.1126/science.adq6531
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ponos-oistrogona-kai-progesteroni-diegeiroyn-to-anosopoiitiko-na-paragei-opioeidi/3071
