Το άρθρο συγκρίνει τη ζάχαρη με τα τεχνητά γλυκαντικά και εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις των τελευταίων στην υγεία. Παρότι χρησιμοποιούνται ευρέως για να περιορίζεται η ζάχαρη στα τρόφιμα, μελέτες υποδεικνύουν ότι ενδέχεται να αυξάνουν την πείνα και την αποθήκευση λίπους στο σώμα, ενώ η κατανάλωσή τους έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.
Η Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή Διατροφής του Ηνωμένου Βασιλείου εισηγείται να περιοριστεί η πρόσληψη γλυκαντικών, ιδίως από τα παιδιά, και επισημαίνει ότι χρειάζεται να μειωθεί συνολικά και η ζάχαρη. Οι συνέπειες της ζάχαρης είναι γνωστότερες, ενώ για τα τεχνητά γλυκαντικά υπάρχουν ακόμη λιγότερα δεδομένα.
Των Havovi Chichger και Caray A Walker, The Conversation.
Όλο και περισσότερα τρόφιμα περιέχουν τεχνητά γλυκαντικά, με σκοπό να διατηρούν τη γλυκιά γεύση τους αλλά να έχουν λιγότερα σάκχαρα. Ωστόσο, τα αυξανόμενα ερευνητικά στοιχεία αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην αποτελούν πάντοτε καλύτερη
υγιεινή
Πώς τα τεχνητά γλυκαντικά ενεργοποιούν τη γλυκιά γεύση
ή ασφαλέστερη επιλογή από τη ζάχαρη.
Τα τεχνητά γλυκαντικά σχεδιάστηκαν ως χημικές ουσίες που ενεργοποιούν την οδό αντίληψης της γλυκιάς γεύσης. Όπως συμβαίνει και με τα σάκχαρα, επιδρούν απευθείας στους
αισθητήρες
υποδοχείς της γεύσης στο
στόμα
στόμα μας. Μέσω αυτής της δράσης, ο οργανισμός λαμβάνει ένα νευρικό σήμα ότι καταναλώθηκε τροφή που περιέχει
υδατάνθρακες
σάκχαρα
ενέργεια
Ζάχαρη, ντοπαμίνη και μεταβολικές διαταραχές
και έτσι προετοιμάζεται να τα αξιοποιήσει ως ενέργεια.
Η ζάχαρη ενεργοποιεί το ντοπαμινεργικό σύστημα, το οποίο αποτελεί μέρος του εγκεφάλου που σχετίζεται με τα κίνητρα και την ανταμοιβή και συνδέεται με την
. Η εξελικτική εξήγηση είναι ότι είμαστε προετοιμασμένοι να αναζητούμε τροφές πλούσιες σε ζάχαρη, προκειμένου να εξασφαλίζουμε την επιβίωσή μας. Είναι, ωστόσο, γνωστό πως όταν καταναλώνουμε υπερβολική ζάχαρη οδηγούμαστε σε προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων μεταβολικές
διαταραχές
διαταραχές, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε
παχυσαρκία
παχυσαρκία και διαβήτη. Αντίστοιχα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η διέγερση που προκαλούν τα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να συνδέεται με παρόμοιες μεταβολικές ανισορροπίες, παρόλο που δεν φαίνεται να ενεργοποιούν το σύστημα ντοπαμίνης.
Σουκραλόζη και τεχνητά γλυκαντικά: επιδράσεις στην πείνα
μελέτη έδειξε ότι, εντός δύο ωρών από την κατανάλωση σουκραλόζης, καταγράφηκαν αυξημένες φυσιολογικές αντιδράσεις πείνας. Η ποσότητα σουκραλόζης αντιστοιχούσε στη ζάχαρη που περιέχεται σε δύο κουτιά αναψυκτικού. Οι ερευνητές μέτρησαν τη ροή του
αίματος
αίματος στον υποθάλαμο, την περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει την όρεξη, και διαπίστωσαν ότι η σουκραλόζη την αύξησε
αίματος
στη συγκεκριμένη εγκεφαλική περιοχή.
Παράλληλα, ερευνητικά ευρήματα δείχνουν ότι τα γλυκαντικά μπορούν να
διεγείρουν τους ίδιους νευρώνες
επηρεάζουν τα σημεία δράσης της ορμόνης λεπτίνης. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό ενδέχεται να ανεβάσει το όριο της πείνας, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να καταναλώνουμε περισσότερο φαγητό για να χορτάσουμε. Τα ευρήματα υποδηλώνουν επίσης ότι τα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να αυξήσουν την πείνα και, κατ’ επέκταση, να μας οδηγήσουν να καταναλώνουμε περισσότερες
θερμίδες
θερμίδες.
Η εντονότερη πείνα, ωστόσο, δεν είναι η μόνη πιθανή επίδραση των τεχνητών γλυκαντικών. Μια
Τεχνητά γλυκαντικά, σωματικό λίπος και διαβήτης τύπου 2
μελέτη διάρκειας είκοσι ετών εντόπισε συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση γλυκαντικών και στη μεγαλύτερη συγκέντρωση σωματικού λίπους. Ειδικότερα, όσοι κατανάλωναν τακτικά μεγάλες ποσότητες, αντίστοιχες με τρία ή τέσσερα κουτιά αναψυκτικού διαίτης καθημερινά, εμφάνιζαν σχεδόν 70% υψηλότερη συχνότητα παχυσαρκίας από όσους έπιναν ελάχιστη ποσότητα, δηλαδή μισό κουτί αναψυκτικού διαίτης την ημέρα. Η μελέτη έκρινε ότι η σύνδεση αυτή δεν εξαρτιόταν από τις θερμίδες που προσλάμβαναν καθημερινά οι συμμετέχοντες. Για να το ελέγξουν, οι ερευνητές αξιολόγησαν ερωτηματολόγια διατροφής, στα οποία οι εθελοντές ανέφεραν την πρόσληψή τους. Παρότι οι αυτοαναφορές ενδέχεται να έχουν αποκλίσεις, χρησιμοποιήθηκε σύστημα κωδικοποίησης διατροφικών δεδομένων για την επαλήθευσή τους. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι τα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να ευνοούν τη δημιουργία σωματικού λίπους, ανεξάρτητα από το τι καταναλώνεται μαζί τους.
Μια άλλη
μελέτη διαπίστωσε ότι η καθημερινή κατανάλωση ποτών με τεχνητά γλυκαντικά συνδέεται θετικά με τη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, τα ποτά αυτά περιέχουν και άλλα πρόσθετα, όπως οξινιστές, βαφές και γαλακτωματοποιητές, επομένως δεν είναι βέβαιο ότι η συσχέτιση οφείλεται αποκλειστικά στα τεχνητά γλυκαντικά.
Πρέπει να εγκαταλείψετε εντελώς τα γλυκαντικά;
Η συζήτηση περιπλέκεται από αρκετές έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες η βραχυπρόθεσμη αντικατάσταση της ζάχαρης από τεχνητά γλυκαντικά μειώνει το σωματικό βάρος και το λίπος.
Ωστόσο, πολλές μελέτες δεν εντόπισαν συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση τεχνητών γλυκαντικών και την
ανάπτυξη
Αβεβαιότητα στις μελέτες και σύσταση για περιορισμό
Τα στοιχεία αφορούν άτομα με διαβήτη ή με δείκτες που υποδηλώνουν κίνδυνο εμφάνισής του, όπως η γλυκόζη νηστείας και τα επίπεδα ινσουλίνης. Ωστόσο, πολλές από τις έρευνες είχαν μικρή διάρκεια, έως 12 μήνες, και εξέταζαν μόνο όσους κατανάλωναν τεχνητά γλυκαντικά σε σύγκριση με όσους έτρωγαν ζάχαρη. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα για το τι πρέπει να κάνουμε.
Για να δοθεί απάντηση, η Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή Διατροφής (SACN: Scientific Advisory Committee on Nutrition), που παρέχει συμβουλές στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου για τη
διατροφή
, εξέδωσε θέση για τη χρήση γλυκαντικών χωρίς ζάχαρη. Η παρέμβαση ήρθε μετά την πρόταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας να μη χρησιμοποιούνται τα γλυκαντικά για τον έλεγχο του βάρους, καθώς φαίνεται να συνδέονται, έστω και σε μικρό βαθμό, με τον κίνδυνο παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2. Η Επιτροπή έκρινε ότι η πρόσληψη γλυκαντικών χωρίς ζάχαρη χρειάζεται να περιορίζεται όσο γίνεται, με ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά. Παράλληλα, πρέπει να μειωθεί συνολικά και η κατανάλωση σακχάρων. Αυτό είναι το ουσιαστικό σημείο
καρδιά
της συζήτησης.
Τα τεχνητά γλυκαντικά ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την υγεία, όμως είναι εξίσου επιβλαβή με τη ζάχαρη; Τα διαθέσιμα στοιχεία για τις συνέπειες της υπερβολικής κατανάλωσης ζάχαρης δείχνουν προς το παρόν πως όχι. Παρ’ όλα αυτά, οι γνώσεις μας για τα τεχνητά γλυκαντικά παραμένουν λιγότερο ολοκληρωμένες από εκείνες για τη ζάχαρη.
Συνοπτικά
- Τα τεχνητά γλυκαντικά προστίθενται ευρέως σε τρόφιμα για να περιοριστεί η ζάχαρη, ωστόσο οι έρευνες δείχνουν πως δεν αποτελούν πάντοτε πιο υγιεινή λύση.
- Η ζάχαρη ενεργοποιεί το ντοπαμινεργικό σύστημα του εγκεφάλου. Αντίθετα, τα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να προκαλούν παρόμοιες μεταβολικές διαταραχές χωρίς να ενεργοποιούν το ίδιο σύστημα.
- Σύμφωνα με μελέτες, τα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να ενισχύουν την πείνα και να συμβάλλουν στην αύξηση του σωματικού λίπους.
- Η κατανάλωση ποτών με τεχνητά γλυκαντικά έχει συσχετιστεί με τον διαβήτη τύπου 2, χωρίς να είναι σαφές αν ευθύνονται αυτά ή άλλα συστατικά των ποτών.
- Η Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή Διατροφής του Ηνωμένου Βασιλείου εισηγείται να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα γλυκαντικά, ιδίως στα παιδιά, και να μειωθεί γενικότερα η ζάχαρη.
- Παρότι τα τεχνητά γλυκαντικά ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις, η έρευνα γύρω από αυτά είναι λιγότερο εκτεταμένη σε σχέση με εκείνη για τη ζάχαρη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/technita-glykantika-i-zachari-poio-einai-kalytero/3100
