Ο ΕΦΕΤ ανακοίνωσε τρεις ανακλήσεις τσουρεκιών, επειδή εντοπίστηκε κουμαρίνη πάνω από τα επιτρεπτά επίπεδα. Τα προϊόντα κρίθηκαν μη ασφαλή για κατανάλωση.
Πρόκειται για φυσική ουσία φυτικής προέλευσης, η οποία αξιοποιείται για το άρωμά της. Η κουμαρίνη μπορεί να έχει βλαβερές επιδράσεις, κυρίως στο ήπαρ, ενώ σε ζώα έχει συσχετιστεί με καρκινογόνες επιδράσεις.
Η νομοθεσία της ΕΕ θέτει αυστηρούς κανόνες για τη χρήση της. Οι καταναλωτές καλούνται να προσέχουν, αφού η υπερβολική πρόσληψη ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές παρενέργειες.
Από τις τρεις ανακλήσεις, η μία αφορούσε συσκευασμένο τσουρέκι με γέμιση πραλίνα και οι δύο άλλες τσουρέκι με μαστίχα Χίου. Ο ΕΦΕΤ ζήτησε από τους καταναλωτές να μην τα φάνε, καθώς το Γενικό Χημείο του Κράτους τα εξέτασε και τα χαρακτήρισε «μη ασφαλή» και «επιβλαβή για την υγεία». Αιτία ήταν η περιεκτικότητά τους σε «κουμαρίνη», η οποία ξεπερνούσε το ανώτατο νομοθετικά επιτρεπόμενο όριο για τη συγκεκριμένη κατηγορία τροφίμου.
Τι ακριβώς είναι η κουμαρίνη και για ποιο λόγο μπορεί να υπάρχει σε αρτοσκευάσματα, όπως το τσουρέκι;
Στη φύση συναντάται μια ομάδα φυσικών αρωματικών ουσιών, οι κουμαρίνες, σε σπόρους, καρπούς, άνθη και ρίζες διαφορετικών φυτών. Αρκετά βότανα και μπαχαρικά περιέχουν φυσικές κουμαρίνες σε σημαντικές ποσότητες, ενώ η ουσία χρησιμοποιείται και σε καλλυντικά και είδη οικιακής χρήσης χάρη στην ευχάριστη μυρωδιά της. Κατά συνέπεια, η τυχαία έκθεση σε υψηλές δόσεις κουμαρινών θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη βλαβερών επιδράσεων σε ορισμένους ασθενείς.
Στα φυτά με αξιοσημείωτη περιεκτικότητα σε κουμαρίνη συγκαταλέγονται τα φασόλια tonka, η λεβάντα, το αρωματικό γάλιο, πολλά χόρτα και ορισμένα είδη κάσιας ή κασσίας, μεταξύ αυτών η κινεζική κανέλα. Η κουμαρίνη μπορεί να υπάρχει φυσικά σε καρυκεύματα, σε τρόφιμα με κανέλα ή σε ποτά όπως τα λικέρ. Η γλυκιά και ευχάριστη μυρωδιά της θυμίζει βανίλια, κανέλα, κάρδαμο ή καραμελωμένα αμύγδαλα, γι’ αυτό και αποτελεί πολύτιμο συστατικό σε καλλυντικά, όπως λοσιόν, αρώματα και αποσμητικά, καθώς και σε άλλα προϊόντα.
Η κουμαρίνη έχει χαρακτηριστεί επιβλαβής για το ήπαρ και καρκινογόνος, ενώ η χρήση της στα τρόφιμα έχει απαγορευτεί στις ΗΠΑ από το 1954. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1334/2008 καθορίζει τη χρήση της και τη μέγιστη επιτρεπόμενη περιεκτικότητα στα τρόφιμα.
Με βάση τον συγκεκριμένο κανονισμό, δεν επιτρέπεται να προστίθεται κουμαρίνη στα τρόφιμα. Παράλληλα, η ποσότητα που υπάρχει φυσικά δεν πρέπει να ξεπερνά τα παρακάτω όρια:
• Παραδοσιακά ή/και εποχιακά αρτοσκευάσματα με αναφορά σε κανέλα στην επισήμανση: 50 mg/kg
• «Δημητριακά προγεύματος», όπως το λεγόμενο muesli: 20 mg/kg
• Εκλεκτά αρτοσκευάσματα, εκτός των παραδοσιακών ή/και εποχιακών που αναφέρουν κανέλα στην επισήμανση: 15 mg/kg
• Επιδόρπια: 5 mg/kg
Η ανεκτή ημερήσια πρόσληψη αντιστοιχεί σε 0,1 mg κουμαρίνης ανά κιλό σωματικού βάρους.
Η κάσια, δηλαδή η κινεζική κανέλα, χρησιμοποιείται συχνά σε μεταποιημένα προϊόντα, επειδή το άρωμά της παραμένει σταθερό. Περιέχει περισσότερη κουμαρίνη από την κανέλα Κεϋλάνης. Για τον λόγο αυτό συνιστάται περιορισμένη κατανάλωση κάσιας και επιλογή κανέλας Κεϋλάνης, η οποία έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε κουμαρίνη.
Κουμαρίνη: πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες
Μελέτες έχουν δείξει ότι η μακροχρόνια πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων κουμαρίνης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το ήπαρ. Σε ευαίσθητα άτομα, η επίδραση μπορεί να φανεί ως αυξημένες ηπατικές τιμές στο αίμα ή ακόμη και ως ίκτερος. Ωστόσο, παρατηρήθηκε μόνο σε περιπτώσεις όπου χορηγήθηκε επί πολλές εβδομάδες φάρμακο που περιείχε κουμαρίνη. Η απορρόφηση της ουσίας ήταν αρκετές φορές μεγαλύτερη από εκείνη που προκύπτει από τρόφιμα αρωματισμένα με κανέλα ή άλλη αρωματική ύλη που την περιέχει. Η συγκεκριμένη επίδραση υποχώρησε μετά τη διακοπή του φαρμάκου.
Πειράματα σε ζώα έδειξαν ότι πολύ υψηλές δόσεις κουμαρίνης, όταν χορηγήθηκαν για μεγάλο διάστημα, προκάλεσαν καρκίνο σε αρουραίους και ποντίκια. Για τον άνθρωπο, ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν καρκινογένεση από κουμαρίνη.
Επιπλέον, αποτελέσματα διαφόρων μελετών υποδεικνύουν ότι η κουμαρίνη, όπως και ορισμένα φάρμακα που παράγονται από αυτήν, ενδέχεται να επηρεάζουν τη γνωστική ανάπτυξη. Κάποιες έρευνες αναφέρουν πιθανή σύνδεση ανάμεσα στην έκθεση του εμβρύου στην ουσία και στον αυξημένο κίνδυνο νευρολογικών προβλημάτων και γνωστικών ελλειμμάτων αργότερα στη ζωή.
Μελέτη στο περιοδικό Early Human Development διαπίστωσε ότι η έκθεση σε παράγωγα κουμαρίνης στην εγκυμοσύνη συνδέθηκε με 90% μεγαλύτερο κίνδυνο ήπιας νευρολογικής δυσλειτουργίας, κυρίως όταν σημειώθηκε στο δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο. Σε άλλη έρευνα, επίσης δημοσιευμένη στο Early Human Development, συγκρίθηκαν παιδιά που είχαν εκτεθεί σε κουμαρίνες πριν από τη γέννησή τους με μια ομάδα ελέγχου. Τα παιδιά με τις χαμηλότερες επιδόσεις στο IQ και στη νευρολογική ανάπτυξη είχαν εκτεθεί σε φάρμακα που προέρχονται από κουμαρίνες.
Ωστόσο, οι έρευνες αυτές αφορούσαν τις επιδράσεις αντιπηκτικών φαρμάκων που παράγονται από κουμαρίνη, όχι αποκλειστικά την πρόσληψη από τροφές. Απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να διευκρινιστεί αν και πώς η έκθεση σε υψηλές ποσότητες κουμαρίνης μέσω της διατροφής επηρεάζει τη γνωστική ανάπτυξη.
Η κατανάλωση κουμαρίνης σε μεγάλες ποσότητες μπορεί, τέλος, να έχει διάφορες βραχυπρόθεσμες ανεπιθύμητες επιπτώσεις, οι οποίες συνήθως περνούν με τον χρόνο χωρίς παρέμβαση. Ανάμεσα στα συμπτώματα που αναφέρονται συχνότερα είναι η θολή όραση, η ναυτία, η διάρροια, ο πονοκέφαλος και η απώλεια όρεξης.
Φωτογραφία: iStock
Συμπερασματικά
- Ο ΕΦΕΤ γνωστοποίησε τρεις ανακλήσεις τσουρεκιών, επειδή εντοπίστηκαν υπερβολικά επίπεδα κουμαρίνης, και έκρινε ότι τα προϊόντα δεν είναι ασφαλή.
- Η κουμαρίνη αποτελεί φυσική ουσία που μπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις στο ήπαρ και έχει συσχετιστεί με καρκινογόνες επιδράσεις σε ζώα.
- Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η χρήση κουμαρίνης στα τρόφιμα υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες και συγκεκριμένα ανώτατα όρια.
- Στα προϊόντα που ανακλήθηκαν περιλαμβάνονται τσουρέκι γεμιστό με πραλίνα και τσουρέκι με μαστίχα Χίου.
- Το ανεκτό ημερήσιο όριο πρόσληψης κουμαρίνης ανέρχεται σε 0,1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους, ενώ η υπερβολική κατανάλωση ενδέχεται να επιφέρει σοβαρές παρενέργειες.
- Έρευνες δείχνουν πιθανή επίδραση της κουμαρίνης στη γνωστική ανάπτυξη, με ιδιαίτερη αναφορά στις εγκύους και στα παιδιά.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/ti-einai-i-koymarini-poy-prokalese-triplo-synagermo-anakliseon-tsoyrekion-apo-ton-efet/7931
