Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ Nutrition Prevention & Health, επιστήμονες από τον Καναδά διερεύνησαν τη σχέση της διατροφής με την κατάθλιψη σε 28.525 ανθρώπους. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι δίαιτες χαμηλών θερμίδων συνδέονταν με εντονότερα συμπτώματα κατάθλιψης, κυρίως στους ανθρώπους με παχυσαρκία.
Ο Δρ Βένκατ Μπατ επισήμανε ότι ο περιορισμός θρεπτικών συστατικών στη διατροφή ενδέχεται να επιφέρει ελλείψεις και σωματικό άγχος, με πιθανή επιδείνωση των γνωστικο-συναισθηματικών συμπτωμάτων. Από την άλλη, η υγιεινή διατροφή με άφθονα φρέσκα τρόφιμα σχετίζεται με μικρότερο κίνδυνο κατάθλιψης.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι δίαιτες με εξαιρετικά χαμηλές θερμίδες ενδέχεται να βλάψουν την υγεία όταν εφαρμόζονται χωρίς ιατρική επίβλεψη.
Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ Nutrition Prevention & Health, η καναδική ερευνητική ομάδα ανέλυσε στοιχεία 28.525 συμμετεχόντων στην Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (NHANES). Όλοι είχαν απαντήσει σε ερωτηματολόγιο για πιθανά συμπτώματα κατάθλιψης. Σχεδόν το 8% ανέφερε τέτοια συμπτώματα, ενώ το 33% ήταν υπέρβαρο και το 38% είχε παχυσαρκία. Το 87% δήλωσε πως δεν ακολουθούσε συγκεκριμένη δίαιτα, ενώ 2.206 άτομα (7,7%) περιόριζαν την πρόσληψη θερμίδων.
Μια «δίαιτα περιορισμού θρεπτικών συστατικών», με μειωμένα λιπαρά, ζάχαρη, αλάτι, φυτικές ίνες ή υδατάνθρακες, ακολουθούσαν περίπου 859 συμμετέχοντες (3%). Άλλοι 631 (2,2%) είχαν επιλέξει διατροφή προσαρμοσμένη σε συγκεκριμένη ανάγκη υγείας, όπως ο διαβήτης.
Κατά την ανάλυση, οι δίαιτες χαμηλών θερμίδων καταγράφηκαν συχνότερα σε υπέρβαρους και παχύσαρκους συμμετέχοντες.
Τα ερωτηματολόγια αξιολόγησης της κατάθλιψης κατέγραψαν υψηλότερες βαθμολογίες για χαμηλή διάθεση, μειωμένη ενέργεια και διαταραχές ύπνου στα άτομα που περιόριζαν τις θερμίδες, σε σχέση με όσους δεν ακολουθούσαν δίαιτα.
Αυξημένες βαθμολογίες καταγράφηκαν ακόμη στους υπέρβαρους που ακολουθούσαν διατροφή χαμηλών θερμίδων.
Ο Δρ Βένκατ Μπατ, συγγραφέας της μελέτης και μέλος του Πανεπιστημίου του Τορόντο στον Καναδά, ανέφερε:
«Αυτές οι βαθμολογίες επίσης διέφεραν ανάλογα με το φύλο. Μια δίαιτα περιορισμένη σε θρεπτικά συστατικά συνδέθηκε με υψηλότερες βαθμολογίες γνωστικο-συναισθηματικών συμπτωμάτων στους άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες που δεν ακολουθούσαν δίαιτα, ενώ και τέτοιοι τύποι διαιτών συνδέθηκαν με υψηλότερες βαθμολογίες σωματικών συμπτωμάτων στους άνδρες. Και τα άτομα με παχυσαρκία που ακολουθούν ένα καθιερωμένο διατροφικό πρότυπο είχαν υψηλότερες βαθμολογίες γνωστικο-συναισθηματικών και σωματικών συμπτωμάτων σε σύγκριση με εκείνα με φυσιολογικό βάρος που δεν ακολουθούσαν δίαιτα».
Ο Δρ Μπατ σημείωσε ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν συμφωνούν με παλαιότερες μελέτες, σύμφωνα με τις οποίες οι δίαιτες χαμηλών θερμίδων συμβάλλουν στη βελτίωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης.
«Αυτή η διαφορά μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι προηγούμενες μελέτες ήταν κυρίως τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, όπου οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν προσεκτικά σχεδιασμένες δίαιτες που εξασφάλιζαν ισορροπημένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Αντιθέτως, οι δίαιτες περιορισμού θερμίδων στην πραγματική ζωή συχνά οδηγούν σε διατροφικές ελλείψεις — ιδιαίτερα σε πρωτεΐνες, απαραίτητες βιταμίνες και μέταλλα και προκαλούν φυσιολογικό στρες, το οποίο μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης», εξήγησε.
Ως ακόμη μία πιθανή εξήγηση, ο Δρ Μπατ ανέφερε ότι κάποιος μπορεί να μην καταφέρει να χάσει βάρος ή να εμφανίσει το φαινόμενο «yo-yo», δηλαδή να χάσει κιλά και στη συνέχεια να τα ξαναπάρει.
«Οι δίαιτες χαμηλές σε υδατάνθρακες ή σε λιπαρά οξέα, ενδέχεται θεωρητικά να επιδεινώσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και να επιβαρύνουν τα γνωστικο-συναισθηματικά συμπτώματα, ειδικά στους άνδρες που έχουν μεγαλύτερες διατροφικές ανάγκες», πρόσθεσε ο ίδιος.
Διατροφή και κατάθλιψη: Επιπλέον επισημάνσεις των επιστημόνων
«Πολλές μελέτες έχουν επικεντρωθεί σταθερά στις “υγιεινές” έναντι των “ανθυγιεινών” διατροφικών προτύπων και έχουν δείξει ότι οι “υγιεινές” δίαιτες, πλούσιες σε ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ολικής άλεσης δημητριακά, ξηρούς καρπούς, σπόρους, άπαχες πρωτεΐνες και ψάρια, συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης. Αντίθετα, μια “ανθυγιεινή” διατροφή, που κυριαρχείται από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, επεξεργασμένους υδατάνθρακες, κορεσμένα λιπαρά, επεξεργασμένο κρέας και γλυκά, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο συμπτωμάτων κατάθλιψης. Επομένως, τα άτομα πρέπει να υιοθετούν ένα απολύτως υγιεινό διατροφικό πρότυπο για να μειώσουν τον κίνδυνο συμπτωμάτων κατάθλιψης. Αυτός ο διαχωρισμός ωστόσο δεν καταφέρνει να αποτυπώσει την πολυπλοκότητα των διατροφικών συνηθειών στην πραγματική ζωή», υποστηρίζουν οι ερευνητές.
«Ο περιορισμός θερμίδων μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις πρωτεϊνών, βιταμινών και μετάλλων, γεγονός που επιβαρύνει το σώμα με στρες», υπογραμμίζουν.
Με άλλα λόγια, οι πολύ χαμηλές σε θερμίδες δίαιτες (very low-calorie diets), τα διατροφικά σχήματα που αποκλείουν ή περιορίζουν έντονα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, όπως τους υδατάνθρακες (π.χ. η κετογονική δίαιτα), οι δίαιτες με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, καθώς και εκείνες που αφαιρούν ή περιορίζουν ομάδες τροφίμων χωρίς ιατρική παρακολούθηση, είναι αρκετά δημοφιλείς. Ωστόσο, όταν δεν εφαρμόζονται σωστά και χωρίς την κατάλληλη επίβλεψη, ενδέχεται να προκαλέσουν διατροφικές ελλείψεις και σωματικό ή ψυχικό στρες.
Συνοπτική ανασκόπηση
- Έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο BMJ Nutrition Prevention & Health βρήκε συσχέτιση ανάμεσα στις δίαιτες χαμηλών θερμίδων και στα αυξημένα επίπεδα κατάθλιψης, ιδίως στους παχύσαρκους.
- Οι περιορισμοί στη διατροφή ενδέχεται να οδηγήσουν σε ελλείψεις θρεπτικών συστατικών και σωματικό άγχος, με πιθανή επιδείνωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης.
- Η επιλογή υγιεινών τροφίμων, με έμφαση στα φρέσκα προϊόντα, συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο κατάθλιψης.
- Οι ερευνητές επισημαίνουν τους κινδύνους από δίαιτες με εξαιρετικά χαμηλές θερμίδες όταν εφαρμόζονται χωρίς ιατρική παρακολούθηση.
- Οι περιοριστικές δίαιτες μπορεί να έχουν εντονότερη επίδραση στους άνδρες, οι οποίοι έχουν αυξημένες διατροφικές ανάγκες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/i-diatrofi-poy-pyrodotei-tin-katathlipsi/9730
