Το Πάσχα, οι αυξημένες ώρες μαγειρικής και ψησίματος στην κουζίνα μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την όραση. Οι τραυματισμοί στα μάτια είναι συχνοί και ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες, παρότι το 90% μπορεί να προληφθεί με τη λήψη μέτρων προστασίας.
Συχνές αιτίες είναι το καυτό λάδι, τα υγρά που βράζουν, τα μπαχαρικά και τα αιχμηρά αντικείμενα. Αν συμβεί ατύχημα, ξεπλύνετε αμέσως το μάτι με δροσερό νερό και αναζητήστε ιατρική συμβουλή εφόσον τα συμπτώματα επιμένουν.
Η προσοχή κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος, μαζί με τη χρήση προστατευτικών γυαλιών, μπορεί να περιορίσει τους κινδύνους.
Οι τραυματισμοί των ματιών στην κουζίνα συμβαίνουν συχνά, είναι επώδυνοι και μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες, από απλές εκδορές μέχρι θερμικά εγκαύματα. Ειδικός τονίζει ότι το 90% των περιστατικών θα μπορούσε να αποφευχθεί με μεγαλύτερη προσοχή στα μάτια μας και στις κινήσεις κοντά στις εστίες ή τις ψησταριές.
Τα στοιχεία που υπάρχουν προκαλούν ανησυχία: ετησίως, περίπου 3 άνθρωποι ανά 100.000 πληθυσμού παθαίνουν τραυματισμό στα μάτια. Τα περιστατικά αφορούν συχνότερα αγόρια και άνδρες, ενώ υπολογίζεται ότι το 13% των ανδρών, δηλαδή πάνω από ένας στους δέκα, θα υποστεί οφθαλμολογικό τραυματισμό κάποια στιγμή στη ζωή του.
Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO) αναφέρει ότι σχεδόν οι μισοί τραυματισμοί συμβαίνουν στο σπίτι. Στους ενήλικες, η κουζίνα είναι ένας από τους συνηθέστερους χώρους όπου σημειώνονται.
Οι τραυματισμοί στα μάτια δεν είναι πάντα ήπιοι ούτε αντιμετωπίζονται εύκολα. Παγκοσμίως, αποτελούν τη δεύτερη συχνότερη αιτία μερικής ή ολικής τύφλωσης και στα δύο μάτια, μετά τον καταρράκτη.
«Τα μάτια είναι από τα πιο ευαίσθητα όργανα του σώματος και η λειτουργία τους επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Επομένως κάθε οφθαλμολογικός τραυματισμός μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες», αναφέρει ο χειρουργός οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Συμπληρώνει: «Μελέτες έχουν δείξει πως οι ασθενείς που μεταφέρονται στα νοσοκομεία με οφθαλμολογικούς τραυματισμούς, συνήθως έχουν τραυματιστεί μέσα ή γύρω από το σπίτι τους. Σε ποσοστό, όμως, που φτάνει έως και το 90%, οι τραυματισμοί αυτοί θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί».
Εγκαύματα από λάδι ή λίπος
Στην κουζίνα οι τραυματισμοί στα μάτια προκαλούνται συνήθως από εγκαύματα, υλικά που πετάγονται από σκεύη ή αιχμηρά αντικείμενα. Πιο συχνά πρόκειται για θερμικά εγκαύματα, τα οποία κατά κανόνα οφείλονται σε καυτό ατμό ή σε θερμά υλικά που έρχονται σε επαφή με τα μάτια.
Το καυτό λάδι ή λίπος, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει σοβαρό έγκαυμα στον κερατοειδή. Οι τραυματισμοί αυτού του τύπου είναι αρκετά συχνοί, αλλά μπορούν εύκολα να αποφευχθούν αν τα σκεύη που περιέχουν λάδι είναι σκεπασμένα και τα χρησιμοποιούμε με ιδιαίτερη προσοχή.
Τι να κάνετε: «Αν μπει καυτό λάδι ή λίπος στο μάτι, να το ξεπλύνετε αμέσως με άφθονο, δροσερό τρεχούμενο νερό, για να απομακρυνθεί γρήγορα από την επιφάνεια του ματιού», συνιστά ο κ. Κανελλόπουλος.
Μη χρησιμοποιήσετε σταγόνες για την ερυθρότητα προκειμένου να ξεπλύνετε το μάτι. Όταν δεν φαίνεται κάποιος τραυματισμός, τα τεχνητά δάκρυα μπορεί να ανακουφίσουν τον πόνο. Αν, όμως, το τραύμα είναι ορατό, ο πόνος είναι έντονος ή δεν υποχωρεί σύντομα, επικοινωνήστε αμέσως με τον οφθαλμίατρό σας, προσθέτει.
Τραυματισμός από υγρά που κοχλάζουν
Σάλτσες, νερό, ζωμός από ωμά ζωικά προϊόντα όπως το κοτόπουλο, καθώς και άλλα υγρά που βράζουν, μπορούν να προκαλέσουν οφθαλμικό έγκαυμα. Τα καυτά υγρά ενδέχεται να οδηγήσουν σε σοβαρά εγκαύματα ή φλύκταινες, ενώ κρύβουν και άλλους κινδύνους.
Αν καυτή σάλτσα ντομάτας μπει στο μάτι, μπορεί να προκαλέσει και μηχανικό τραυματισμό. Μπορεί τότε να εμφανιστούν αίσθηση ξένου σώματος στο μάτι, πόνος, κοκκίνισμα και ερεθισμός. Επιπλέον, η ντομάτα και άλλα συστατικά, όπως το λεμόνι, είναι όξινα και μπορεί να προκαλέσουν επιπρόσθετη καυστική ενόχληση στα μάτια.
Υγρά που περιέχουν ωμό κοτόπουλο, μεταξύ άλλων, μπορεί να έχουν βακτήρια. Έτσι, υπάρχει και κίνδυνος μόλυνσης στο μάτι που έχει υποστεί έγκαυμα.
Τι να κάνετε: Αν καυτό υγρό ή κάποιο συστατικό από το φαγητό που μαγειρεύετε μπει στο μάτι, ξεπλύνετέ το με άφθονο δροσερό τρεχούμενο νερό. Αν παρατηρήσετε βλάβη στην επιφάνειά του ή τα συμπτώματα επιμείνουν μετά το ξέπλυμα, συμβουλευτείτε οφθαλμίατρο.
Μπαχαρικά και μυρωδικά
Έγκαυμα στον κερατοειδή είναι δυνατό να προκαλέσουν και κατάλοιπα από συγκεκριμένα μπαχαρικά. Για παράδειγμα, στα δάκτυλα μένουν λιπαρές ουσίες όταν καθαρίζετε καυτερές πιπεριές. Αν μετά ξεπλύνετε μόνο τα χέρια και τα τρίψετε, τα υπολείμματα μπορεί να περάσουν στα μάτια. Γι’ αυτό, όταν χειρίζεστε τέτοια τρόφιμα, πλύνετε και ξεβγάλτε καλά τα χέρια σας με σαπούνι.
Οι ιδιότητες διαφέρουν από λαχανικό σε λαχανικό, όπως συμβαίνει με το κρεμμύδι, και μπορεί να προκαλέσουν στο μάτι επιφανειακό και επώδυνο ερεθισμό ή ακόμη και έγκαυμα. Ο καθηγητής συνιστά να φοράτε γάντια μιας χρήσεως όταν κόβετε τα λαχανικά και να τα απορρίπτετε αμέσως μετά την ολοκλήρωση της προετοιμασίας τους.
Τι να κάνετε: Ξεπλύνετε με νερό το μάτι σας, αν έρθει σε επαφή με καυτερό μπαχαρικό ή λαχανικό. Έπειτα, με κλειστά μάτια, πλύνετε με βρεφικό σαμπουάν τα βλέφαρα και το δέρμα γύρω τους. Προσέξτε να μη βάλετε ποτέ σαπούνι απευθείας στα μάτια.
Τρόφιμα που εκτοξεύονται από σκεύη και αιχμηρά αντικείμενα
Ένα τρόφιμο που τηγανίζετε, όπως τα μανιτάρια, μπορεί να πεταχτεί από το σκεύος και να φτάσει στο μάτι. Αν συμβεί αυτό, ξεπλύνετέ το καλά ως πρώτο βήμα.
Αιχμηρά αντικείμενα προκαλούν αρκετά συχνά τραυματισμούς στην κουζίνα. Τα περιστατικά είναι πιο συνηθισμένα στα παιδιά, ωστόσο μπορεί να αφορούν και ενήλικες. Συνήθως ευθύνονται πιρούνια και μαχαίρια.
Τι να κάνετε: Τραυματισμοί στα μάτια από αιχμηρά αντικείμενα χρειάζονται επείγουσα αντιμετώπιση. Ζητήστε αμέσως τη συμβουλή οφθαλμιάτρου.
Ψήσιμο στα κάρβουνα
Το ψήσιμο με κάρβουνα ή/και ξύλα μπορεί επίσης να θέσει τα μάτια σε κίνδυνο. Κατά τη διάρκειά του, καπνός, στάχτη και σπίθες ενδέχεται να μπουν στα μάτια και να προκαλέσουν προβλήματα. Ο καπνός προκαλεί ερεθισμό, με συμπτώματα όπως:
- Πόνο
- Δάκρυσμα
- Κοκκίνισμα
- Ξηρότητα
- Κνησμό (φαγούρα)
Όταν κάθεστε πολύ κοντά στη φωτιά, ο καυτός καπνός μπορεί να μπει στο μάτι και να προκαλέσει επιπλέον επιφανειακό έγκαυμα.
Πιο σοβαρά προβλήματα μπορεί να προκύψουν εάν μαζί με τον καπνό εισχωρήσει στάχτη ή σπίθα. Ενδεικτικά, είναι πιθανό να προκληθούν:
- Εκδορά (γρατζουνιά) στον κερατοειδή χιτώνα
- Έγκαυμα στα βλέφαρα ή στον οφθαλμικό βολβό
- Φλεγμονή στη λεπτή μεμβράνη (επιπεφυκότα), η οποία καλύπτει το λευκό τμήμα των ματιών και το εσωτερικό των βλεφάρων
Για να κρατήσετε τα μάτια σας προστατευμένα στο ψήσιμο, φροντίστε η ψησταριά να βρίσκεται σε σημείο που δεν το χτυπά ο άνεμος. Καθίστε αρκετά μακριά και από την πλευρά που είναι αντίθετη στη φορά του αέρα, ώστε ο καπνός να μην κατευθύνεται προς εσάς. Όταν χρειάζεται να πλησιάσετε, προστατεύστε ιδιαίτερα τα μάτια σας. Προτιμήστε ειδικά προστατευτικά γυαλιά· ένα ανθεκτικό ζευγάρι γυαλιών ηλίου με μεγάλους φακούς μπορεί επίσης να προσφέρει αρκετή προστασία.
Τι να κάνετε: Σε περίπτωση που καπνός μπει στο μάτι, ξεπλύνετέ το με δροσερό νερό που τρέχει από τη βρύση. Αν ο πόνος ή η ενόχληση συνεχιστεί, επικοινωνήστε με τον οφθαλμίατρό σας, συμβουλεύει ο κ. Κανελλόπουλος.
Αν στάχτη ή σπίθα μπει στο μάτι, μην το τρίψετε. Εάν κλείσει αντανακλαστικά, ρίξτε δροσερό νερό εξωτερικά και στη συνέχεια επιχειρήστε να ανασηκώσετε απαλά το βλέφαρο. Αν τα καταφέρετε, συνεχίστε να το ξεπλένετε για αρκετά λεπτά, ακόμη και για 15-20 λεπτά, και καλέστε τον οφθαλμίατρό σας. Αν δεν μπορείτε να ανοίξετε το μάτι, πηγαίνετε αμέσως σε οφθαλμίατρο.
«Οι τραυματισμοί των ματιών μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρή διαταραχή της όρασης ή ακόμα και μόνιμη μείωσή της, αλλά μπορούν να προληφθούν με απλά μέτρα, όπως η χρήση ειδικών προστατευτικών γυαλιών, το καλό πλύσιμο των χεριών και η συγκέντρωση στις εργασίες που γίνονται στην κουζίνα ή/και γύρω από την ψησταριά. Η λήψη των μέτρων αυτών και η άμεση ιατρική συμβουλή μπορεί να μας προστατεύσουν από τα δυσάρεστα απρόοπτα», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
Φωτογραφία: iStock
Συνοπτικά
- Οι τραυματισμοί στα μάτια κατά το μαγείρεμα είναι συχνοί και σοβαροί, παρότι το 90% των περιστατικών μπορεί να προληφθεί.
- Τα περισσότερα ατυχήματα συμβαίνουν στο σπίτι, κυρίως σε ενήλικες, και είναι δυνατό να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες στην όραση.
- Στα συνηθέστερα αίτια περιλαμβάνονται εγκαύματα από καυτό λάδι ή υγρά που κοχλάζουν, μπαχαρικά και αιχμηρά αντικείμενα.
- Σε περίπτωση τραυματισμού, ξεπλύνετε αμέσως το μάτι με δροσερό νερό και, αν τα συμπτώματα επιμένουν, επικοινωνήστε με οφθαλμίατρο.
- Για την πρόληψη βοηθούν τα προστατευτικά γυαλιά και η προσοχή κατά το μαγείρεμα και το ψήσιμο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/pascha-oi-apeiles-gia-tin-orasi-sas-sto-mageirema-kai-to-psisimo-pos-na-antidrasete-se-periptosi-atychimatos/513
