Οι πρώιμες ενδείξεις της άνοιας μπορεί να αφορούν μεταβολές στις αισθήσεις, όπως στην όραση, την ακοή και την όσφρηση, οι οποίες ενδέχεται να παρουσιαστούν πολύ πριν από την τυπική έκπτωση της μνήμης.
Σύμφωνα με ειδικούς, τέτοιες «σιωπηλές» ενδείξεις συχνά δεν γίνονται αντιληπτές, παρότι μπορούν να προσφέρουν σημαντικά στοιχεία για τη διάγνωση.
Ο εντοπισμός της νόσου σε πρώιμο στάδιο μέσα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να δώσει τη δυνατότητα εφαρμογής μέτρων που συμβάλλουν στην επιβράδυνσή της, όπως η φαρμακευτική αγωγή και οι αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες.
Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) των ΗΠΑ περιγράφουν την άνοια, ή αλλιώς μείζονα νευρογνωστική διαταραχή, ως απώλεια της σκέψης, της μνήμης και της λογικής που δυσχεραίνει την καθημερινότητα και τη ζωή του ατόμου. Η άνοια έχει πολλές μορφές· στους ανθρώπους από 65 ετών και πάνω, συχνότερη είναι η νόσος Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Νευρολογίας. Ακολουθεί η αγγειακή άνοια, η οποία οφείλεται σε παθήσεις που προσβάλλουν τα αγγεία του εγκεφάλου, όπως ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Τρίτη σε συχνότητα είναι η εγκεφαλική διαταραχή που είναι γνωστή ως άνοια της νόσου του Πάρκινσον.
Πρώιμες ενδείξεις άνοιας που δεν αφορούν τη μνήμη
Συνήθως, η άνοια συνδέεται στο συλλογικό υποσυνείδητο με εξασθένηση της μνήμης, προβλήματα επικοινωνίας και μεταβολές στη διάθεση. Οι επιστήμονες, ωστόσο, τονίζουν πως οι πρώτες εκδηλώσεις μπορεί να προηγηθούν κατά πολύ και να περιλαμβάνουν αλλαγές στις αισθήσεις, οι οποίες συχνά περνούν απαρατήρητες.
Ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν πως προβλήματα στην όραση, την ακοή, τη γεύση ή την αφή, καθώς και μεταβολές στην ισορροπία, ενδέχεται να εμφανιστούν πολλά χρόνια πριν από τα συνηθισμένα γνωστικά συμπτώματα της άνοιας. Εφόσον αξιολογηθούν από γιατρό, αυτές οι «σιωπηλές» προειδοποιήσεις μπορεί να φανούν χρήσιμες στη διάγνωση.
Πώς οι αισθητηριακές αλλαγές συνδέονται με τον εγκέφαλο
Η άνοια αποτελεί νευροεκφυλιστική νόσο, δηλαδή συνοδεύεται από σταδιακή ατροφία του εγκεφάλου, και έτσι μπορεί εύλογα να επηρεάζει τα εγκεφαλικά κέντρα που ρυθμίζουν τις αισθήσεις. Ερευνητές αναφέρουν ότι αλλαγές στην όσφρηση, στην οπτική αντίληψη ή στην ισορροπία ενδέχεται να σηματοδοτούν την αρχή της νόσου, πριν επηρεαστούν σημαντικά η μνήμη και η σκέψη.
Η μειωμένη όσφρηση έχει ήδη συνδεθεί με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και μπορεί να παρουσιαστεί ακόμη και δέκα χρόνια νωρίτερα. Αντίστοιχα, ήπιες δυσκολίες στην όραση ή αστάθεια κατά την κίνηση είναι πιθανό να υποδηλώνουν πρώιμες βλάβες σε εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
«Έρευνες δείχνουν ότι για περίπου το ένα τρίτο των ανθρώπων με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ τα πρώτα συμπτώματα περιλάμβαναν δυσκολίες στον συντονισμό και αλλαγές στην όραση», αναφέρουν οι ερευνητές. Παράλληλα, ειδικοί σημειώνουν ότι μπορεί να αποτελεί προειδοποιητική ένδειξη άνοιας και η διαφορετική αντίληψη του προσωπικού χώρου — για παράδειγμα, όταν κάποιος στέκεται υπερβολικά κοντά στους άλλους. Τέτοιες μεταβολές είναι δυνατό να εμφανιστούν έως και είκοσι χρόνια πριν από τα κλασικά συμπτώματα.
Εξελίξεις στα εργαλεία για έγκαιρη διάγνωση της άνοιας
Η επιστημονική κοινότητα υποστηρίζει πλέον ότι οι αισθητηριακές ενδείξεις πρέπει να ενταχθούν στα διαγνωστικά πρωτόκολλα. Ως τώρα, η εξέταση για άνοια στηριζόταν σχεδόν μόνο σε δοκιμασίες μνήμης και γνωστικές συνεντεύξεις. Η έγκαιρη αναγνώριση της νόσου αυξάνει τις δυνατότητες εφαρμογής αποτελεσματικών παρεμβάσεων που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της.
Με τη διάγνωση σε πρώιμο στάδιο μπορεί να ξεκινήσει φαρμακευτική θεραπεία, αλλά και να γίνουν ουσιαστικές προσαρμογές στον τρόπο ζωής. Σε αυτές περιλαμβάνονται η διατροφή, η άσκηση, η πνευματική ενδυνάμωση και η κοινωνική επαφή, παράγοντες που φαίνεται να έχουν προστατευτική δράση για τον εγκέφαλο.
Με λίγα λόγια
- Μεταβολές στην όραση, την ακοή και την όσφρηση μπορεί να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις άνοιας και να προηγούνται της απώλειας μνήμης.
- Οι ειδικοί επισημαίνουν πως οι συχνά παραγνωρισμένες «σιωπηλές» ενδείξεις μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διάγνωση.
- Η έγκαιρη διάγνωση ενδέχεται να επιτρέψει παρεμβάσεις για την επιβράδυνση της νόσου, όπως φαρμακευτική αγωγή και αλλαγές στον τρόπο ζωής.
- Μελέτες αναφέρουν ότι η απώλεια όσφρησης και οι δυσκολίες στην όραση ενδέχεται να συνδέονται με πρώιμες βλάβες στον εγκέφαλο.
- Η επιστημονική κοινότητα εισηγείται να συμπεριληφθούν οι αισθητηριακές ενδείξεις στα διαγνωστικά πρωτόκολλα, ώστε να βελτιωθεί η ανίχνευση της άνοιας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/anagnorizoyme-tin-anoia-ta-atheata-simadia-pera-apo-ti-mnimi/10562
