Η βερβερίνη, ένα αλκαλοειδές που προβάλλεται ως «φυσικό Ozempic» για την ενίσχυση του μεταβολισμού, χρειάζεται να διακρίνεται από τις ινκρετινικές θεραπείες, σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση.
Ερευνητές του Ιατρικού Πανεπιστημίου του Βρότσλαβ υπογραμμίζουν ότι η δράση της δεν είναι άμεση, αλλά εξαρτάται από την εντερική μικροχλωρίδα και δεν βασίζεται στην ενεργοποίηση συγκεκριμένων υποδοχέων.
Παρότι ενδέχεται να ωφελεί την εντερική υγεία, η βερβερίνη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και να αλληλεπιδράσει με διάφορα φάρμακα. Για αυτό, η λήψη της χρειάζεται προσοχή και ιατρική παρακολούθηση.
Η βερβερίνη παρουσιάζεται ολοένα συχνότερα τα τελευταία χρόνια ως «φυσικός τρόπος» υποστήριξης του μεταβολισμού. Στα κοινωνικά δίκτυα συγκρίνεται κατά καιρούς με τις ινκρετινικές θεραπείες, ενώ της αποδίδεται ακόμη και ο χαρακτηρισμός «φυτικό Ozempic». Οι παρομοιώσεις αυτές δημιουργούν την εντύπωση μιας απλής δράσης και αποτελεσμάτων που μπορούν να προβλεφθούν.
Η ανασκόπηση «Η Βερβερίνη στην Υγεία του Εντέρου: Αντιφλεγμονώδεις και Ρυθμιστικές Επιδράσεις στην Εντερική Μικροχλωρίδα» επισημαίνει, ωστόσο, ότι αυτή η εικόνα είναι υπεραπλουστευμένη και δεν αποτυπώνει ούτε τον τρόπο δράσης της ουσίας ούτε το σύνολο των κλινικών δεδομένων. Η εργασία έχει δημοσιευτεί στο International Journal of Molecular Sciences.
Όπως αναφέρει ομάδα επιστημόνων από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Βρότσλαβ, το αλκαλοειδές δεν λειτουργεί ως ορμονικό φάρμακο ούτε ενεργοποιεί έναν συγκεκριμένο υποδοχέα. Η επίδραση που ασκεί στον μεταβολισμό είναι έμμεση, εκτεταμένη και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον του εντέρου.
Το έντερο βρίσκεται στην αφετηρία του μεταβολισμού
Τα πειραματικά δεδομένα τεκμηριώνουν καλύτερα μέχρι στιγμής τον ρόλο της εντερικής μικροχλωρίδας και τη σχέση της με τη φλεγμονή και την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού. Εκεί φαίνεται να ασκείται η ισχυρότερη επίδραση της βερβερίνης.
«Το καλύτερα κατανοητό είναι το μικροβιωτικό επίπεδο και η επίδρασή του στον εντερικό φραγμό και τις φλεγμονώδεις διαδικασίες», επισημαίνει η Anna Duda-Madej, MD, Ph.D. «Επομένως, ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου παραμένει ο πιο υποσχόμενος, αλλά η κλινική του σημασία απαιτεί ακόμη πολλή έρευνα», προσθέτει.
Με άλλα λόγια, η βερβερίνη δεν «ελέγχει» απευθείας τον μεταβολισμό. Επηρεάζει, αντίθετα, τις βιολογικές συνθήκες μέσα στις οποίες αυτός εξελίσσεται.
Τι εξηγεί τις διαφορετικές επιδράσεις της βερβερίνης;
Κεντρικό συμπέρασμα της ανασκόπησης είναι πως η ατομική διαφοροποίηση έχει καθοριστική σημασία. Η βερβερίνη δρα σε συνάρτηση με την εντερική μικροχλωρίδα, ενώ τα αποτελέσματά της επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τη σύνθεση και τη λειτουργία της.
«Η βερβερίνη δεν δρα σε ένα μικροβιολογικό κενό. Τα αποτελέσματά της εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη μικροχλωρίδα», επισημαίνει η ερευνήτρια.
Έτσι, σε κάθε άνθρωπο μπορεί να υπερισχύει διαφορετική επίδραση, όπως η αντιφλεγμονώδης δράση, η προστασία του εντερικού φραγμού ή η μεταβολική επίδραση. Σε ασθενείς που έχουν ακολουθήσει αγωγή με αντιβιοτικά ή παρουσιάζουν διαταραχή της μικροχλωρίδας, η ανταπόκριση ενδέχεται να είναι πιο περιορισμένη ή να εμφανιστεί αργότερα. Αυτό εξηγεί γιατί η βερβερίνη δεν δρα «το ίδιο» σε όλους.
Η βιοδιαθεσιμότητα και ο βιολογικός ρόλος της βερβερίνης
Η ανασκόπηση εξετάζει και τη χαμηλή συστηματική βιοδιαθεσιμότητα της βερβερίνης, η οποία συχνά περιγράφεται ως μειονέκτημά της. Οι συγγραφείς, όμως, σημειώνουν ότι αυτή η ιδιότητα μπορεί να ενισχύει τη δράση της στο περιβάλλον του εντέρου.
«Η χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα μετά από από του στόματος χορήγηση σημαίνει ότι η βερβερίνη έχει μια έντονη τοπική επίδραση στο έντερο, όπου μεταβολίζεται με τη συμμετοχή της μικροχλωρίδας», εξηγεί η Δρ. Duda-Madej.
Ο τοπικός αυτός μεταβολισμός είναι δυνατό να παράγει βιοδραστικά παράγωγα και να μεταβάλει το εντερικό περιβάλλον. Μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορούν να προκύψουν έμμεσα τα μεταβολικά αποτελέσματα που παρατηρούνται.
Γιατί είναι μύθος το «παντοδύναμο συμπλήρωμα»
Η συγγραφέας της ανασκόπησης απορρίπτει με σαφήνεια τις απλουστευτικές περιγραφές που κυκλοφορούν στα μέσα ενημέρωσης.
«Ο όρος ‘παντοδύναμο μεταβολικό συμπλήρωμα’ είναι εντελώς ανακριβής», επισημαίνει. «Ένας πιο κατάλληλος όρος θα ήταν: διαμορφωτής του άξονα εντέρου-μικροχλωρίδας-ανοσοποιητικού συστήματος», αναφέρει η Δρ. Duda-Madej.
Η ερευνήτρια επισημαίνει ακόμη ότι χρειάζεται προσοχή στην ασφάλεια, ένα ζήτημα που συχνά απουσιάζει εντελώς από τις διαδικτυακές αναφορές.
«Σύμφωνα με πληροφορίες που παρέχονται από το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας, η χρήση βερβερίνης συνδέεται κυρίως με παρενέργειες στον γαστρεντερικό σωλήνα, όπως ναυτία, κοιλιακό άλγος, φούσκωμα, δυσκοιλιότητα και διάρροια», υπογραμμίζει η συγγραφέας.
«Το βασικό ζήτημα είναι ότι η βερβερίνη μπορεί να επηρεάσει τη δράση πολλών φαρμάκων, καθώς αναστέλλει ένζυμα που συμμετέχουν στον μεταβολισμό τους. Στα σκευάσματα αυτά περιλαμβάνονται η κυκλοσπορίνη, η μετφορμίνη, τα αντιδιαβητικά, τα αντιπηκτικά και τα ηρεμιστικά. Η χρήση της μπορεί επίσης να είναι επικίνδυνη στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό: ενδέχεται να επηρεάσει το έμβρυο ή το βρέφος, προκαλώντας συσσώρευση χολερυθρίνης και κίνδυνο εγκεφαλικής βλάβης.
Γι’ αυτό, η λήψη βερβερίνης χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και πρέπει να γίνεται αποκλειστικά με ιατρική παρακολούθηση.»
Από επιστημονική σκοπιά, η βερβερίνη ούτε αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή ούτε αποτελεί «φυσική πανάκεια». Πρόκειται περισσότερο για μια ένωση που αναδεικνύει πόσο στενά συνδέεται ο ανθρώπινος μεταβολισμός με το έντερο και πόσο εξαρτάται από τις αλληλεπιδράσεις με τη μικροχλωρίδα.
Περισσότερες πληροφορίες: Anna Duda-Madej et al., Berberine in Bowel Health: Anti-Inflammatory and Gut Microbiota Modulatory Effects, International Journal of Molecular Sciences (2025). DOI: 10.3390/ijms262412021.
Συνοπτική παρουσίαση
- Ο χαρακτηρισμός της βερβερίνης ως «φυσικό Ozempic» δεν σημαίνει ότι είναι ισοδύναμη με τις ινκρετινικές θεραπείες· η επίδρασή της είναι έμμεση και συνδέεται με την εντερική μικροχλωρίδα.
- Ενδέχεται να ωφελεί την υγεία του εντέρου, αλλά μπορεί να έχει παρενέργειες και να αλληλεπιδρά με άλλα φάρμακα, γι’ αυτό χρειάζεται ιατρική επίβλεψη.
- Η επίδραση της βερβερίνης δεν είναι ίδια για όλους, καθώς εξαρτάται από τη σύσταση και τη λειτουργία της εντερικής μικροχλωρίδας.
- Ακόμη και με τη χαμηλή βιοδιαθεσιμότητά της, μπορεί να ασκεί τοπική δράση στο έντερο και να επηρεάζει τον μεταβολισμό.
- Η βερβερίνη δεν είναι «παντοδύναμο συμπλήρωμα», αλλά ένας παράγοντας που επιδρά στον άξονα εντέρου, μικροχλωρίδας και ανοσοποιητικού συστήματος.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/einai-i-ververini-ena-fysiko-ozempic/23031
