Η ερυθριτόλη, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο γλυκαντικό αντί για ζάχαρη, ενδέχεται να προκαλεί βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Κολοράντο.
Τα αποτελέσματα δείχνουν πως η ερυθριτόλη ενισχύει το οξειδωτικό στρες και επηρεάζει τη λειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων, κάτι που ενδέχεται να συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών και εγκεφαλικών επεισοδίων.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται επιπλέον κλινικές μελέτες, ώστε να διερευνηθούν οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις της ερυθριτόλης στην υγεία του εγκεφάλου.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο αναφέρουν ότι η ερυθριτόλη ενδέχεται να βλάψει κυτταρικές λειτουργίες που συμβάλλουν στη διατήρηση υγιών αιμοφόρων αγγείων στον εγκέφαλο.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, στα μικροαγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα του ανθρώπινου εγκεφάλου η ερυθριτόλη ενισχύει το οξειδωτικό στρες, επηρεάζει τη σηματοδότηση του μονοξειδίου του αζώτου, αυξάνει την παραγωγή αγγειοσυσπαστικών πεπτιδίων και περιορίζει τη δυνατότητα διάλυσης θρόμβων.
Σήμερα η ερυθριτόλη περιλαμβάνεται συχνά στα συστατικά πρωτεϊνικών μπαρών, ποτών με λίγες θερμίδες και αρτοσκευασμάτων κατάλληλων για διαβητικούς. Η δημοτικότητά της σχετίζεται με τη γλυκύτητά της σε σχέση με τις θερμίδες: φτάνει περίπου το 60-80% της γλυκύτητας της σακχαρόζης (ζάχαρης), αλλά παρέχει μόνο μικρό μέρος της ενέργειας και έχει αμελητέα επίδραση στη γλυκόζη του αίματος.
Παράλληλα, ο οργανισμός παράγει ερυθριτόλη από γλυκόζη και φρουκτόζη μέσω της οδού φωσφορικών πεντόζων. Έτσι, τα βασικά επίπεδά της επηρεάζονται τόσο από τη διατροφή όσο και από τον μεταβολισμό.
Οι προβληματισμοί για την ασφάλεια της ερυθριτόλης εντάθηκαν μετά τη δημοσίευση επιδημιολογικών μελετών, οι οποίες συνέδεσαν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις της στο αίμα με περισσότερα καρδιαγγειακά και εγκεφαλοαγγειακά επεισόδια.
Σε πληθυσμιακές ομάδες στις ΗΠΑ και την Ευρώπη καταγράφηκε θετική συσχέτιση ανάμεσα στην ερυθριτόλη που κυκλοφορεί στο αίμα και στη συχνότητα εμφράγματος ή εγκεφαλικού, ανεξάρτητα από γνωστούς καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου. Ωστόσο, ο μηχανισμός που θα μπορούσε να εξηγήσει αυτή τη σχέση δεν είχε αποσαφηνιστεί.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Journal of Applied Physiology και περιλάμβανε πειράματα in vitro για τις κυτταρικές επιπτώσεις της ερυθριτόλης στην ενδοθηλιακή λειτουργία του εγκεφάλου. Οι ερευνητές καλλιέργησαν ανθρώπινα μικροαγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα του εγκεφάλου και τα εξέθεσαν σε ποσότητα ερυθριτόλης αντίστοιχη με εκείνη που περιέχει ένα συνηθισμένο ποτό.
Οι εργαστηριακές δοκιμές αξιολόγησαν το οξειδωτικό στρες, την έκφραση αντιοξειδωτικών πρωτεϊνών, τη διαθεσιμότητα μονοξειδίου του αζώτου, την παραγωγή ενδοθηλίνης και την ινωδολυτική ικανότητα. Για τη μέτρηση της υπεροξειδικής δισμουτάσης-1 (SOD-1), της καταλάσης, της ενδοθηλιακής συνθάσης του μονοξειδίου του αζώτου (eNOS), της φωσφορυλιωμένης eNOS, της ενδοθηλίνης-1 (ET-1) και του ενεργοποιητή πλασμινογόνου τύπου ιστού (t-PA), χρησιμοποιήθηκαν ανοσοδοκιμασία τριχοειδούς ηλεκτροφόρησης και ELISA.
Στα κύτταρα που εκτέθηκαν στην ερυθριτόλη παρατηρήθηκε σημαντική άνοδος του οξειδωτικού στρες. Τα δραστικά είδη οξυγόνου αυξήθηκαν κατά περίπου 75% συγκριτικά με τα κύτταρα-μάρτυρες που δεν υποβλήθηκαν σε αγωγή. Ενισχύθηκαν και οι δείκτες αντιοξειδωτικής προστασίας: η έκφραση της SOD-1 ανέβηκε κατά περίπου 45% και της καταλάσης κατά περίπου 25%.
Μετά την έκθεση στην ερυθριτόλη, η παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου υποχώρησε σχεδόν κατά 20%. Η συνολική έκφραση της eNOS δεν μεταβλήθηκε, αλλά η φωσφορυλίωσή της στη θέση Ser1177, που συνδέεται με την ενεργοποίηση του ενζύμου, μειώθηκε περίπου 33%. Αντίθετα, η φωσφορυλίωση στη θέση Thr495, η οποία έχει ανασταλτική λειτουργία, αυξήθηκε κατά περίπου 39%.
Σε ξεχωριστή δοκιμή, η απελευθέρωση t-PA ως απόκριση στη διέγερση από θρομβίνη ήταν μειωμένη στα κύτταρα που είχαν υποβληθεί σε αγωγή με ερυθριτόλη, εύρημα που υποδεικνύει εξασθενημένη ινωδολυτική απόκριση.
Οι ερευνητές συμπέραναν ότι η έκθεση στην ερυθριτόλη διαταράσσει πολλούς μηχανισμούς που είναι κρίσιμοι για την υγεία του ενδοθηλίου στον εγκέφαλο.
Τα αποτελέσματα προέρχονται από οξείες συνθήκες in vitro, ωστόσο βρίσκονται σε συμφωνία με προηγούμενες επιδημιολογικές συσχετίσεις της ερυθριτόλης με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι συγγραφείς ζητούν να συνεχιστεί η έρευνα με μακροχρόνια και in vivo μοντέλα. Παράλληλα, τονίζουν την ανάγκη για κλινικές μελέτες, προκειμένου να διευκρινιστεί αν η επαναλαμβανόμενη κατανάλωση ερυθριτόλης μέσω της διατροφής έχει εγκεφαλοαγγειακές συνέπειες.
Περισσότερες πληροφορίες: Auburn R. Berry et al., The Non-Nutritive Sweetner Erythritol Adversely Affects Brain Microvascular Endothelial Cell Function, Journal of Applied Physiology (2025). DOI: 10.1152/japplphysiol.00276.2025.
Συνοπτικά
- Έρευνα του Πανεπιστημίου του Κολοράντο συνδέει την ερυθριτόλη, ένα δημοφιλές υποκατάστατο της ζάχαρης, με βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου.
- Η ερυθριτόλη ενισχύει το οξειδωτικό στρες και διαταράσσει τη λειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων, κάτι που ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και εγκεφαλικών επεισοδίων.
- Τα ευρήματα δείχνουν ότι απαιτούνται περισσότερες κλινικές μελέτες, ώστε να διερευνηθεί η μακροπρόθεσμη επίδραση της ερυθριτόλης στην υγεία του εγκεφάλου.
- Σε κύτταρα που εκτέθηκαν στην ερυθριτόλη καταγράφηκαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα οξειδωτικού στρες και χαμηλότερη παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου.
- Οι ερευνητές εισηγούνται να εξεταστούν οι επιπτώσεις της ερυθριτόλης στα εγκεφαλικά αγγεία μέσα από μακροχρόνιες μελέτες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/erythritoli-katastrefei-ta-aggeia-toy-egkefaloy/10612
