Εξάψεις στην εμμηνόπαυση: Τρόποι αντιμετώπισης και διαθέσιμες θεραπείες

Οι εξάψεις είναι ένα φυσικό σύμπτωμα των ορμονικών αλλαγών που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση, αλλά μπορεί να προκαλούν δυσφορία. Ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής ενδέχεται να μειώσουν τη συχνότητα και την έντασή τους, ενώ, όταν δεν αρκούν, ο γιατρός μπορεί να προτείνει συνταγογραφούμενη αγωγή.

Ορμονική θεραπεία

Παραδοσιακά, μία από τις πιο αποτελεσματικές θεραπείες για τις εξάψεις είναι η χορήγηση οιστρογόνων, συχνά στο πλαίσιο ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης.

Τα οιστρογόνα μπορούν να χορηγηθούν μόνα τους ή σε συνδυασμό με προγεστερόνη. Μετά από υστερεκτομή μπορεί να είναι ασφαλής η λήψη μόνο οιστρογόνων. Αν δεν έχει γίνει υστερεκτομή και χρησιμοποιείται ορμονική θεραπεία, συνήθως χορηγούνται μαζί οιστρογόνα και προγεστερόνη.

Η θεραπεία με οιστρογόνα δεν είναι κατάλληλη για όλους, ιδίως για άτομα με ιστορικό καρκίνου του μαστού, θρόμβωσης ή ορισμένων άλλων παθήσεων. Μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο μελλοντικών προβλημάτων υγείας, όπως καρδιοπάθεια, καρκίνος του μαστού και θρόμβοι αίματος.

Οιστρογόνα και προγεστερόνη

Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη είναι οι βασικές ορμόνες που ρυθμίζουν τον εμμηνορρυσιακό κύκλο. Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στη ρύθμιση του κύκλου, στην υγεία των οστών και επηρεάζουν τη διάθεση και τα επίπεδα ενέργειας. Η προγεστερόνη προετοιμάζει το σώμα για εγκυμοσύνη και συμβάλλει στην εξισορρόπηση των οιστρογόνων.

Κατά την εμμηνόπαυση τα επίπεδα και των δύο ορμονών μειώνονται. Έτσι σταματά η περίοδος και μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως οι εξάψεις. Η ορμονική θεραπεία στοχεύει σε αυτές τις ορμόνες για να ανακουφίσει τα συμπτώματα και να προστατεύσει μακροπρόθεσμα την υγεία, ιδιαίτερα των οστών και της καρδιάς.

Black cohosh

Το black cohosh είναι ένα δημοφιλές βότανο, το οποίο ορισμένοι αναφέρουν ότι βοηθά στις εξάψεις και σε άλλα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Η ρίζα του χρησιμοποιείται σε κάψουλες και σε τσάι. Ο ακριβής τρόπος δράσης του δεν είναι γνωστός, αλλά οι ερευνητές θεωρούν ότι μπορεί να συνδέεται με υποδοχείς οιστρογόνων ή να διεγείρει υποδοχείς σεροτονίνης.

Το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των ΗΠΑ αναφέρει ότι οι περισσότερες μελέτες για το black cohosh είναι παλαιότερες και χαμηλής ποιότητας, ενώ τα νεότερα δεδομένα δεν τεκμηριώνουν οριστικά άμεσο όφελος για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης ή τις εξάψεις.

Μια ανασκόπηση ερευνών του 2017 σημείωσε ότι εκχυλίσματα black cohosh που χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη φάνηκε να μειώνουν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Ωστόσο, τα στοιχεία δεν είναι καταληκτικά ως προς το αν το βότανο βοηθά ειδικά στις εξάψεις.

Οι ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν αναφερθεί περιλαμβάνουν στομαχόπονο και εξάνθημα. Υπάρχουν επίσης αναφορές ηπατικής ανεπάρκειας, μιας απειλητικής για τη ζωή κατάστασης, σε άτομα που χρησιμοποίησαν black cohosh. Το βότανο δεν συνιστάται κατά την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό, ούτε σε άτομα με καρκίνο του μαστού. Όπως και με άλλα συμπληρώματα, είναι προτιμότερο να προηγείται συζήτηση με επαγγελματία υγείας. Στις ΗΠΑ τα συμπληρώματα δεν υπόκεινται στην ίδια ρύθμιση με τα φάρμακα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους.

Διαχείριση του στρες

Οι εξάψεις μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή, αλλά είναι συχνότερες σε περιόδους στρες. Η μείωση του στρες μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό τους. Μερικές πρακτικές που ενδέχεται να συμβάλουν είναι:

• ήπια γιόγκα
• διαλογισμός και ασκήσεις οραματισμού
• καθοδηγούμενες αναπνοές
• τάι τσι
• περπάτημα
• μουσικοθεραπεία
• ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική

Ορισμένες από αυτές τις πρακτικές μπορεί να βελτιώσουν και την ποιότητα του ύπνου. Ακόμη και λίγα λεπτά για διάβασμα, τραγούδι ή απλή χαλάρωση σε εξωτερικό χώρο μπορεί να βοηθήσουν στην αποφόρτιση.

Ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος

Ακόμη και μια μικρή αύξηση της εσωτερικής θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να πυροδοτήσει ή να επιδεινώσει τις εξάψεις. Η διατήρηση του σώματος σε πιο δροσερή θερμοκρασία μπορεί να περιορίσει την ενόχληση.

Μπορείτε να χαμηλώσετε τη θερμοκρασία του χώρου, ιδιαίτερα τη νύχτα, χρησιμοποιώντας κλιματιστικό ή ανεμιστήρα, να ξαπλώνετε σε δροσερό επίθεμα ή να ανοίγετε το παράθυρο όταν ο εξωτερικός αέρας είναι πιο δροσερός. Βοηθά επίσης να ντύνεστε σε στρώσεις, ώστε να αφαιρείτε ένα ή δύο ρούχα όταν νιώθετε ότι ανεβαίνει η θερμοκρασία σας. Προτιμήστε βαμβακερά υφάσματα, καθώς υλικά όπως το σπάντεξ, το νάιλον και η ρεγιόν μπορεί να παγιδεύουν τη θερμότητα. Ένα δροσερό ντους μπορεί επίσης να μειώσει τη θερμοκρασία του σώματος και να προλάβει τις εξάψεις.

Επιλογές τροφίμων και ποτών

Ορισμένα τρόφιμα και ποτά μπορεί να επηρεάζουν τις εξάψεις. Τα πικάντικα φαγητά, τα ροφήματα με καφεΐνη, η διατροφή με πολλά λιπαρά και ζάχαρη, καθώς και το αλκοόλ, ενδέχεται να αυξάνουν τη συχνότητα ή την έντασή τους.

Έρευνα του 2021 κατέληξε ότι μια διατροφή χαμηλή σε λιπαρά και vegan, η οποία περιλάμβανε σόγια, συνδέθηκε με λιγότερες και ηπιότερες εξάψεις, καθώς και με καλύτερη ποιότητα ζωής. Στη διάρκεια των 12 εβδομάδων της παρέμβασης, οι περισσότεροι συμμετέχοντες δεν παρουσίασαν μέτριες ή σοβαρές εξάψεις.

Η εμπειρία διαφέρει από άτομο σε άτομο, αλλά η κατανάλωση φυτικών τροφίμων συνδέεται γενικά με καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία. Ένας επαγγελματίας υγείας, όπως διαιτολόγος ή διατροφολόγος, μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι διατροφικές επιλογές επηρεάζουν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Διακοπή του καπνίσματος

Αν καπνίζετε, η διακοπή μπορεί να συμβάλει στη μείωση της συχνότητας και της έντασης των εξάψεων. Παράλληλα, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, εγκεφαλικού επεισοδίου και πολλών μορφών καρκίνου.

Αντικαταθλιπτικά

Χαμηλές δόσεις αντικαταθλιπτικών μπορεί να βελτιώσουν τις ήπιες έως μέτριες εξάψεις. Παραδείγματα φαρμάκων που ενδέχεται να είναι αποτελεσματικά είναι:

• βενλαφαξίνη (Effexor XR)
• παροξετίνη (Paxil)
• φλουοξετίνη (Prozac)

Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να αντιμετωπίσουν και άλλα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως το άγχος και την κατάθλιψη. Ωστόσο, ενδέχεται να μειώσουν τη libido, η οποία επίσης μπορεί να επηρεαστεί κατά την εμμηνόπαυση.

Άλλα φάρμακα

Η γκαμπαπεντίνη (Neurontin), ένα φάρμακο κατά των επιληπτικών κρίσεων, μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική όταν οι εξάψεις εμφανίζονται τη νύχτα. Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η υπνηλία, η ζάλη, η αστάθεια και ο πονοκέφαλος.

Η κλονιδίνη (Kapvay), που συνήθως χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης, μπορεί επίσης να βοηθήσει ορισμένα άτομα. Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η ζάλη, η υπνηλία, η δυσκοιλιότητα και η ξηροστομία.

Τι να συζητήσετε με τον γιατρό

Για τις διαθέσιμες συνταγογραφούμενες θεραπείες μπορείτε να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο ή ειδικό στην εμμηνόπαυση. Ο γιατρός πρωτοβάθμιας φροντίδας μπορεί επίσης να καθοδηγήσει τη θεραπεία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση από ενδοκρινολόγο. Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:

1. Με βάση την εμπειρία σας, πόσο αποτελεσματικές είναι η γκαμπαπεντίνη και η κλονιδίνη σε σύγκριση με την ορμονική θεραπεία για τις εξάψεις;
2. Πόσο καιρό χρειάζεται να λαμβάνω αυτά τα φάρμακα μέχρι να δω βελτίωση;
3. Αν κάποιο από αυτά δεν με βοηθήσει, ποιες άλλες μη ορμονικές επιλογές υπάρχουν;

Πότε να ζητήσετε ιατρική καθοδήγηση

Τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, μεταξύ των οποίων και οι εξάψεις, μπορεί να διαρκέσουν αρκετά χρόνια ή και περισσότερο. Η ορμονική θεραπεία, η διακοπή του καπνίσματος, η κατανάλωση περισσότερων τροφίμων με βάση τη σόγια και η διαχείριση του στρες μπορεί να βοηθήσουν. Αν αυτά τα μέτρα δεν επαρκούν, φάρμακα όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά και η γκαμπαπεντίνη ενδέχεται να είναι χρήσιμα για ορισμένα άτομα. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.