Η νέα μελέτη στο Nature Aging αμφισβητεί την παγιωμένη αντίληψη ότι η φλεγμονή αυξάνεται αναπόφευκτα με τη γήρανση και σχετίζεται με χρόνιες παθήσεις. Από την ανάλυση δειγμάτων αίματος διαφορετικών κοινοτήτων προέκυψε ότι αυτόχθονες ομάδες, μεταξύ τους οι Τσιμάνε και οι Οράνγκ Άσλι, δεν εμφάνισαν την ίδια άνοδο στα επίπεδα φλεγμονής που παρατηρείται σε κατοίκους βιομηχανικών χωρών.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρόνια φλεγμονή ενδέχεται να σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και όχι να αποτελεί κοινό βιολογικό φαινόμενο για όλους. Παράλληλα, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να προσαρμοστούν οι μέθοδοι διάγνωσης και αντιμετώπισης της φλεγμονής, καθώς και τη σημασία ερευνών που εκπροσωπούν διαφορετικούς πληθυσμούς.
Των Samuel J. White και Philippe B. Wilson, The Conversation.
Η φλεγμονογήρανση και η σχέση της με χρόνιες παθήσεις
Η άποψη των επιστημόνων επί χρόνια ήταν πως η φλεγμονή ανεβαίνει αναπόφευκτα με την ηλικία και συμβάλλει σιωπηρά σε παθήσεις όπως οι καρδιοπάθειες, η άνοια και ο διαβήτης. Νέα έρευνα σε αυτόχθονες κοινότητες θέτει υπό αμφισβήτηση αυτή την αντίληψη, ενδεχομένως αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την ίδια τη γήρανση.
Οι χρόνιες, ήπιες μορφές φλεγμονής έχουν περιγραφεί εδώ και δεκαετίες ως «φλεγμονογήρανση» και θεωρούνται σημαντικός παράγοντας ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία. Θα μπορούσε κανείς να τη φανταστεί σαν το ανοσοποιητικό σύστημα να έχει εγκλωβιστεί σε κατάσταση υπερκινητικότητας: δίνει διαρκώς μάχες χωρίς πραγματική απειλή, με αποτέλεσμα τη σταδιακή φθορά οργάνων και συστημάτων.
Ωστόσο, η φλεγμονή ίσως να μην αποτελεί κοινό γνώρισμα της γήρανσης. Μπορεί, αντίθετα, να προκύπτει από τις συνθήκες ζωής στη σύγχρονη κοινωνία.
Πώς συγκρίθηκαν οι δείκτες φλεγμονής σε τέσσερις κοινότητες
Στο Nature Aging δημοσιεύτηκε έρευνα που αντιπαρέβαλε τα μοτίβα φλεγμονής σε τέσσερις κοινότητες με πολύ διαφορετικές συνθήκες ζωής. Δύο από αυτές ανήκαν σε σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες και περιλάμβαναν ηλικιωμένους στην Ιταλία και τη Σιγκαπούρη. Οι υπόλοιπες ήταν αυτόχθονες ομάδες με πιο παραδοσιακό τρόπο ζωής: οι Τσιμάνε στον Βολιβιανό Αμαζόνιο και οι Οράνγκ Άσλι στα δάση της Μαλαισίας.
Στην ανάλυση συμμετείχαν δείγματα αίματος από πάνω από 2.800 άτομα, τα οποία εξετάστηκαν για ευρύ φάσμα φλεγμονωδών μορίων που ονομάζονται κυτοκίνες. Οι επιστήμονες επιδίωξαν να ελέγξουν αν το μοτίβο προηγούμενων ερευνών —σύμφωνα με το οποίο ορισμένοι δείκτες φλεγμονής ανεβαίνουν με την ηλικία και συνδέονται με ασθένειες— εμφανίζεται και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Τα αποτελέσματα δίνουν μια απάντηση που είναι και καταφατική και αρνητική.
Για όσους συμμετείχαν από την Ιταλία και τη Σιγκαπούρη, οι δείκτες φλεγμονής ακολουθούσαν ένα σχετικά σταθερό μοτίβο. Με την πάροδο της ηλικίας, στο αίμα αυξάνονταν παράγοντες όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη και ο παράγοντας νέκρωσης όγκων. Οι υψηλές τιμές αυτών των δεικτών συνδέονταν με αυξημένο κίνδυνο χρόνιων παθήσεων, όπως οι νεφρικές και οι καρδιακές νόσοι.
Στις κοινότητες των Τσιμάνε και των Οράνγκ Άσλι, αντίθετα, δεν καταγράφηκε αυτό το μοτίβο: τα ίδια μόρια φλεγμονής δεν παρουσίαζαν σταθερή αύξηση με την ηλικία ούτε ισχυρή σύνδεση με παθήσεις της τρίτης ηλικίας. Οι Τσιμάνε, παρότι εκτίθενται συχνά σε παρασιτικές λοιμώξεις και άλλα παθογόνα, είχαν συχνά αυξημένους δείκτες φλεγμονής. Αυτό, ωστόσο, δεν συνοδευόταν από τα επίπεδα χρόνιων νοσημάτων που παρατηρούνται συνήθως στις βιομηχανικές χώρες. Παρά τις υψηλές τιμές φλεγμονής, οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης και η άνοια εμφανίζονται στους Τσιμάνε σε πολύ χαμηλά ποσοστά.
Η φλεγμονή ίσως να μην είναι κοινό χαρακτηριστικό
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής και η χρόνια φλεγμονή
Τα ευρήματα αφήνουν ανοιχτά σημαντικά ερωτήματα. Είναι πιθανό η φλεγμονή, τουλάχιστον όπως αποτυπώνεται από αυτούς τους δείκτες αίματος, να μην αποτελεί καθολικό βιολογικό γνώρισμα της γήρανσης. Ενδέχεται, αντίθετα, να εμφανίζεται σε κοινωνίες όπου κυριαρχούν διατροφή υψηλής θερμιδικής αξίας, περιορισμένη σωματική δραστηριότητα και μικρότερη έκθεση σε λοιμώξεις.
Επομένως, η χρόνια φλεγμονή που σχετίζεται με τη γήρανση και τις παθήσεις μπορεί να μην οφείλεται μόνο σε μια αναπόφευκτη βιολογική εξέλιξη. Ίσως να αντανακλά την ασυμφωνία ανάμεσα στη φυσιολογία που διαμορφώθηκε στην αρχαιότητα και στο σημερινό περιβάλλον.
Η έρευνα αφήνει να εννοηθεί πως το ανοσοποιητικό μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά σε κοινότητες με παραδοσιακό τρόπο ζωής, όπου οι άνθρωποι κινούνται περισσότερο, ακολουθούν άλλη διατροφή και έρχονται σε επαφή με περισσότερες λοιμώξεις. Σε αυτές τις ομάδες, τα αυξημένα επίπεδα φλεγμονής μπορεί να είναι μια φυσιολογική και υγιής αντίδραση στο περιβάλλον, όχι ένδειξη ότι το σώμα φθείρεται καθώς περνούν τα χρόνια.
Μια εναλλακτική εξήγηση είναι πως η φλεγμονή μπορεί να εξακολουθεί να εμφανίζεται σε όλους, αλλά εκδηλώνεται με τρόπους που δεν αποτυπώνονται μέσω της μέτρησης φλεγμονωδών μορίων στο αίμα. Ενδέχεται να βρίσκεται σε κύτταρα ή ιστούς και, ως εκ τούτου, να μην ανιχνεύεται στις εξετάσεις αίματος που αξιοποιήθηκαν στην έρευνα.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη διάγνωση της φλεγμονής
Εφόσον επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ουσιαστικές. Αρχικά, θέτουν υπό αμφισβήτηση τις μεθόδους με τις οποίες εντοπίζεται και αντιμετωπίζεται η χρόνια φλεγμονή στη διάρκεια της γήρανσης. Οι βιοδείκτες που ορίζουν τη φλεγμονή σε ευρωπαϊκούς και ασιατικούς πληθυσμούς ίσως να μην είναι κατάλληλοι για άλλα περιβάλλοντα ή για όλες τις ομάδες στις βιομηχανικές χώρες. Επιπλέον, οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής με στόχο τον περιορισμό της χρόνιας φλεγμονής —όπως η άσκηση, οι αλλαγές στη διατροφή και τα φάρμακα που δρουν σε συγκεκριμένα φλεγμονώδη μόρια— ενδέχεται να μην έχουν τα ίδια αποτελέσματα σε όλους τους πληθυσμούς. Μια προσέγγιση αποτελεσματική για τους κατοίκους των πόλεων μπορεί να μην αποδίδει σε ανθρώπους με παραδοσιακό τρόπο ζωής.
Η έρευνα υπενθυμίζει επίσης ότι σημαντικό μέρος όσων γνωρίζουμε για την ανθρώπινη υγεία και τη γήρανση βασίζεται σε μελέτες από πλούσιες, βιομηχανικές χώρες. Δεν είναι δεδομένο ότι τα συμπεράσματα από αυτούς τους πληθυσμούς ισχύουν σε όλο τον κόσμο.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί μόνο την αρχή. Καλούν τους επιστήμονες να συνεχίσουν τη διερεύνηση με νέα εργαλεία, ικανά να εντοπίζουν τη φλεγμονή και στους ιστούς και στα κύτταρα, όχι αποκλειστικά στο αίμα, όπου ίσως βρίσκεται η πραγματική εικόνα της γήρανσης. Παράλληλα, ζητούν έρευνες με ευρύτερη εκπροσώπηση της ανθρώπινης εμπειρίας, πέρα από τις εύπορες και αστικοποιημένες περιοχές του κόσμου.
Το βασικό δίδαγμα της μελέτης είναι πως μια αρχή που θεωρούσαμε καθολική για τη βιολογία της γήρανσης ίσως περιγράφει μόνο μια τοπική πραγματικότητα, επηρεασμένη από το περιβάλλον, τον τρόπο ζωής και τις συνθήκες διαβίωσης.
Συνοπτικά
- Νέα μελέτη θέτει υπό αμφισβήτηση την άποψη ότι η φλεγμονή αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της γήρανσης και συνδέεται με χρόνιες παθήσεις.
- Οι ερευνητές συνέκριναν δείγματα αίματος αυτόχθονων πληθυσμών, των Τσιμάνε και των Οράνγκ Άσλι, με δείγματα από βιομηχανικές χώρες, την Ιταλία και τη Σιγκαπούρη, και εντόπισαν σημαντικές αποκλίσεις στα επίπεδα φλεγμονής.
- Παρά τα υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής που σχετίζονται με λοιμώξεις, οι αυτόχθονες πληθυσμοί εμφάνισαν χαμηλότερα ποσοστά χρόνιων ασθενειών.
- Σύμφωνα με τη μελέτη, η χρόνια φλεγμονή ενδέχεται να συνδέεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και να μην αποτελεί καθολική βιολογική διαδικασία.
- Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη για προσαρμοσμένες πρακτικές στη διάγνωση και την αντιμετώπιση της φλεγμονής, καθώς οι βιοδείκτες μπορεί να μην είναι κατάλληλοι για κάθε πληθυσμό.
- Οι ερευνητές ζητούν ευρύτερες μελέτες, με διαφορετικούς πληθυσμούς και εναλλακτικούς τρόπους μέτρησης της φλεγμονής.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/giati-i-flegmoni-apotelei-kryfi-pagida-toy-sygchronoy-tropoy-zois/13838
