Η νέα μελέτη ερευνητών του Yale εξετάζει τη βρεφική αμνησία και αποκαλύπτει ότι οι αναμνήσεις μπορούν να κωδικοποιούνται στον εγκέφαλο των μωρών νωρίτερα απ’ όσο πιστεύαμε. Με λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI), οι επιστήμονες εντόπισαν σύνδεση ανάμεσα στη δραστηριότητα του ιππόκαμπου των βρεφών και στην ικανότητά τους να αναγνωρίζουν εικόνες που είχαν δει παλαιότερα.
Παρότι αυτές οι μνήμες μοιάζουν να μη διατηρούνται για μεγάλο διάστημα, ενδέχεται να εξακολουθούν να υπάρχουν στον εγκέφαλο, χωρίς να είναι εύκολα ανακτήσιμες. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, προκειμένου να διαπιστωθεί πώς μεταβάλλονται οι μνήμες καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν.
Πώς μεταβάλλονται μεγαλώνοντας οι μνήμες από τη βρεφική ηλικία
Στη μελέτη, οι ερευνητές του Yale παρουσίασαν στα μωρά εικόνες που δεν είχαν ξαναδεί και στη συνέχεια έλεγξαν αν τις αναγνώριζαν. Τα βρέφη είχαν περισσότερες πιθανότητες να δείξουν ότι θυμούνταν μια εικόνα όταν ο ιππόκαμπος εμφάνιζε μεγαλύτερη δραστηριότητα την πρώτη φορά που την κοιτούσαν.
Τα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο Science, καταδεικνύουν ότι ο εγκέφαλός μας μπορεί να κωδικοποιεί αναμνήσεις ήδη στα πρώτα χρόνια της ζωής. Οι ερευνητές μελετούν πλέον πώς αυτές οι μνήμες μεταβάλλονται με το πέρασμα του χρόνου.
Ο όρος «βρεφική αμνησία» περιγράφει την αδυναμία ανάκλησης συγκεκριμένων περιστατικών από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Η διερεύνησή της, ωστόσο, δεν είναι εύκολη. «Το χαρακτηριστικό αυτών των τύπων αναμνήσεων, που ονομάζουμε επεισοδιακές αναμνήσεις, είναι ότι μπορείς να τις περιγράψεις σε άλλους, αλλά αυτό δεν υπάρχει στην προλεκτική περίοδο», εξήγησε ο Nick Turk-Browne, καθηγητής ψυχολογίας στη Σχολή Τεχνών και Επιστημών του Yale και διευθυντής του Yale’s Wu Tsai.
Στόχος των ερευνητών ήταν να βρουν έναν αξιόπιστο τρόπο να μελετήσουν τις επεισοδιακές μνήμες των βρεφών. Η ομάδα, υπό την καθοδήγηση του Tristan Yates, μεταδιδακτορικού ερευνητή στο Πανεπιστήμιο Columbia, παρουσίασε σε βρέφη από τεσσάρων μηνών μέχρι δύο ετών μια εικόνα ενός άγνωστου προσώπου, αντικειμένου ή σκηνής. Αφού τα παιδιά παρακολούθησαν αρκετές ακόμη εικόνες, οι ερευνητές τούς έδειξαν ταυτόχρονα μία παλιά και μία καινούργια εικόνα.
«Όταν τα μωρά έχουν δει κάτι μόνο μία φορά στο παρελθόν, περιμένουμε να το κοιτάξουν περισσότερο όταν το δουν ξανά», είπε ο Turk-Browne. «Έτσι, σε αυτήν την εργασία, εάν ένα βρέφος κοιτάζει την εικόνα που είδε προηγουμένως περισσότερο από τη νέα δίπλα του, αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως το ότι την αναγνωρίζει ως οικεία».
Ο ιππόκαμπος και η ισχύς των αναμνήσεων στα βρέφη
Η ερευνητική ομάδα έχει πρωτοπορήσει την τελευταία δεκαετία στην εφαρμογή λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) σε ξύπνια βρέφη. Η διαδικασία είναι απαιτητική, καθώς τα μωρά συγκεντρώνονται για λίγο και δυσκολεύονται να παραμείνουν ακίνητα ή να ακολουθήσουν οδηγίες. Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές κατέγραψαν τη δραστηριότητα του ιππόκαμπου των βρεφών την ώρα που κοιτούσαν εικόνες.
Οι επιστήμονες εξέτασαν ειδικότερα αν η λειτουργία του ιππόκαμπου συνδέεται με την ισχύ των αναμνήσεων στα βρέφη. Παρατήρησαν ότι η αυξημένη δραστηριότητα του ιππόκαμπου καθώς ένα μωρό κοιτούσε για πρώτη φορά μια εικόνα συνδεόταν με περισσότερο χρόνο παρατήρησης όταν αυτή εμφανιζόταν ξανά. Το οπίσθιο μέρος του ιππόκαμπου, όπου καταγράφηκε εντονότερη δραστηριότητα κατά την κωδικοποίηση, είναι επίσης η περιοχή που συνδέεται περισσότερο με την επεισοδιακή μνήμη των ενηλίκων.
Τα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και στα 26 βρέφη της μελέτης, ωστόσο ήταν πιο έντονα στα παιδιά άνω των 12 μηνών. Η ηλικιακή αυτή διαφορά συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας πιο ολοκληρωμένης θεωρίας για τον τρόπο με τον οποίο ο ιππόκαμπος ωριμάζει, υποστηρίζοντας τη μάθηση και τη μνήμη.
Σε προηγούμενη έρευνα, η ομάδα είχε διαπιστώσει ότι ο ιππόκαμπος βρεφών ηλικίας μόλις τριών μηνών παρουσίαζε έναν διαφορετικό τύπο μνήμης, τη «στατιστική μάθηση». Η επεισοδιακή μνήμη αφορά συγκεκριμένα γεγονότα, ενώ η στατιστική μάθηση βασίζεται στην αναγνώριση μοτίβων ανάμεσα σε αυτά.
Οι δύο μορφές μνήμης βασίζονται σε διαφορετικά νευρωνικά μονοπάτια μέσα στον ιππόκαμπο. Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες σε ζώα έχουν δείξει ότι η οδός της στατιστικής μάθησης, η οποία εντοπίζεται στο πρόσθιο τμήμα του ιππόκαμπου, ωριμάζει πριν από την οδό που αφορά την επεισοδιακή μνήμη.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, ο Δρ. Turk-Browne εκτίμησε ότι η επεισοδιακή μνήμη ενδέχεται να αρχίζει να εμφανίζεται προς το τέλος της βρεφικής ηλικίας, γύρω στον πρώτο χρόνο ή αργότερα. Θεωρεί ότι αυτή η σειρά ανάπτυξης ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μωρών. «Η στατιστική μάθηση αφορά την εξαγωγή της δομής στον κόσμο γύρω μας. Αυτό είναι κρίσιμο για την ανάπτυξη της γλώσσας, της όρασης, των εννοιών και άλλων. Επομένως, είναι κατανοητό γιατί η στατιστική μάθηση μπορεί να μπει στο παιχνίδι νωρίτερα από την επεισοδιακή μνήμη», σημείωσε.
Γιατί λείπουν οι αναμνήσεις από τη βρεφική ηλικία
Ακόμα κι έτσι, η τελευταία μελέτη της ομάδας δείχνει ότι οι επεισοδιακές αναμνήσεις μπορούν να κωδικοποιηθούν από τον ιππόκαμπο νωρίτερα από ό,τι θεωρούσαμε παλαιότερα, πολύ πριν από τις πρώτες μνήμες που μπορούμε να αναφέρουμε ως ενήλικες. Τι συμβαίνει, λοιπόν, με αυτές τις αναμνήσεις;
Ο Δρ. Turk-Browne αναφέρει ότι υπάρχουν ορισμένα ενδεχόμενα.
- Μία εκδοχή είναι ότι οι μνήμες δεν διατηρούνται μακροπρόθεσμα και, ως εκ τούτου, δεν έχουν μεγάλη διάρκεια.
- Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι οι μνήμες εξακολουθούν να υπάρχουν μετά την κωδικοποίησή τους, αλλά δεν μπορούμε να τις ανακτήσουμε. Ο επιστήμονας υποψιάζεται ότι ισχύει το δεύτερο.
Η ομάδα του Δρ. Turk-Browne συνεχίζει την εργασία της, εξετάζοντας αν βρέφη, νήπια και παιδιά μπορούν να θυμηθούν βίντεο που είχαν τραβηχτεί στο σπίτι όταν ήταν μωρά. Τα πιλοτικά αποτελέσματα δείχνουν ότι οι αναμνήσεις αυτές ενδέχεται να διαρκούν έως την προσχολική ηλικία, προτού εξασθενήσουν. Τα νέα ευρήματα, με επικεφαλής τον Yates, αποτελούν σημαντική σύνδεση.
«Η εργασία του Δρ. Yates είναι συμβατή με πρόσφατες αποδείξεις σε ζώα ότι η βρεφική αμνησία είναι ένα πρόβλημα ανάκτησης», δήλωσε ο Δρ. Turk-Browne και κατέληξε: «Εργαζόμαστε για να παρακολουθήσουμε την ανθεκτικότητα των αναμνήσεων του ιππόκαμπου σε όλη την παιδική ηλικία και αρχίζουμε να εξετάζουμε τη ριζοσπαστική, σχεδόν επιστημονικής φαντασίας πιθανότητα να αντέξουν σε κάποια μορφή μέχρι την ενηλικίωση, παρά το γεγονός ότι είναι απρόσιτες».
Πηγές: MedicalXpress, Infant Behavior and Development, Current Biology, Science(1), Science(2)
Σύνοψη
- Η έρευνα του Yale δείχνει πως ο εγκέφαλος των βρεφών μπορεί να κωδικοποιεί μνήμες νωρίτερα απ’ όσο πιστεύαμε, με τη λειτουργία του ιππόκαμπου να είναι καθοριστική.
- Ο όρος βρεφική αμνησία περιγράφει την αδυναμία μας να θυμόμαστε γεγονότα από την πρώιμη παιδική ηλικία· οι επιστήμονες μελετούν την εξέλιξη αυτών των αναμνήσεων με την πάροδο του χρόνου.
- Για την καταγραφή της δραστηριότητας του ιππόκαμπου, καθώς τα βρέφη αναγνωρίζουν εικόνες που έχουν ήδη δει, χρησιμοποιείται λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI).
- Οι αναμνήσεις μπορεί είτε να μη διατηρούνται μακροπρόθεσμα είτε να παραμένουν στον εγκέφαλο, χωρίς να είναι εύκολα προσβάσιμες.
- Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η επεισοδιακή μνήμη ενδέχεται να εμφανίζεται σε πιο προχωρημένο στάδιο της βρεφικής ηλικίας, περίπου από τον πρώτο χρόνο και μετά.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/giati-exafanizontai-oi-anamniseis-apo-ti-vrefiki-ilikia-ti-apokalyptoyn-nea-stoicheia-gia-to-mystirio-tis-vrefikis-amnisias/268
