Οι Πανελλαδικές εξετάσεις είναι μια ιδιαίτερα αγχωτική δοκιμασία για τους εφήβους, ενώ ένα αποτέλεσμα που δεν περίμεναν μπορεί να τους προκαλέσει μεγάλη απογοήτευση. Η ψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου δίνει συμβουλές για την αντιμετώπιση της αποτυχίας, υπογραμμίζοντας πόσο σημαντική είναι η ψυχολογική στήριξη των γονιών και η ειλικρινής αυτοκριτική των υποψηφίων.
Η αποτυχία, όπως επισημαίνει, μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για νέα οργάνωση και επανεξέταση των στόχων. Οι γονείς χρειάζεται να στηρίζουν τα παιδιά και να τους θυμίζουν την αξία τους, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα. Υπάρχουν πολλές επιλογές στη ζωή που συνεχίζεται, καθώς η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τις Πανελλαδικές εξετάσεις.
Οι Πανελλαδικές εξετάσεις συγκαταλέγονται στις πιο απαιτητικές και αγχωτικές δοκιμασίες για έναν έφηβο. Όταν οι βαθμοί δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του ή της οικογένειάς του, πώς μπορεί να αντιμετωπίσει την απογοήτευση, το αίσθημα της αποτυχίας και την ανησυχία για το μέλλον;
Ένα απογοητευτικό αποτέλεσμα μπορεί να επιφέρει έντονη και σύνθετη συναισθηματική επιβάρυνση. Γι’ αυτό, η ψυχολογική υποστήριξη έχει καθοριστική σημασία σε αυτές τις στιγμές τόσο για τους υποψηφίους όσο και για τους ανθρώπους γύρω τους.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, η ψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου αναλύει πώς μπορεί κανείς να διαχειριστεί ένα αρνητικό αποτέλεσμα, να ξαναβρεί την αυτοπεποίθησή του και να οργανώσει τα επόμενα βήματα με ρεαλισμό, ψυχραιμία και αισιοδοξία.
Πανελλαδικές εξετάσεις. Πώς μπορεί ο υποψήφιος να αντιμετωπίσει πιο εύκολα ένα αρνητικό αποτέλεσμα στις εξετάσεις και με ποιον τρόπο μπορεί το περιβάλλον του, δηλαδή οι γονείς, να τον/την στηρίξει;
Όταν οι βαθμοί στις Πανελλαδικές δεν είναι αυτοί που ήλπιζαν, πολλοί υποψήφιοι βιώνουν θλίψη, θυμό, ενοχές και απογοήτευση. Παράλληλα, φοβούνται και νιώθουν ανασφάλεια για όσα θα ακολουθήσουν. Με το σχολείο πλέον πίσω τους, αναρωτιούνται «τώρα τι θα κάνω;». Μπορεί να αισθάνονται ότι απογοήτευσαν τους γονείς τους, ενώ σκέφτονται με τύψεις τα χρήματα που δαπανήθηκαν για φροντιστήρια ή ιδιαίτερα, αλλά και τις προσδοκίες που δεν εκπληρώθηκαν. Η δυσκολία μεγαλώνει όταν φίλοι γιορτάζουν την επιτυχία τους ή όταν πρέπει να απαντήσουν σε ερωτήσεις συγγενών και γνωστών.
Με ποιους τρόπους μπορεί ο υποψήφιος να αντιμετωπίσει όσα βιώνει;
Χρειάζεται να θυμηθεί ότι ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει πως όλα τελείωσαν ή πως καταστράφηκε η ζωή του, όσο σημαντική κι αν ήταν η εξέταση. Η αξία του παραμένει ίδια και η βαθμολογία δεν αλλάζει τη γνώμη των γονιών του. Είναι χρήσιμο να συζητήσει με ειλικρίνεια με τον εαυτό του και να μιλήσει για τα συναισθήματά του σε κάποιον έμπιστο άνθρωπο. Μπορεί να εξετάσει πόσο προσπάθησε και τι δεν πήγε καλά, όχι για να κατηγορήσει τον εαυτό του, αλλά για να αναγνωρίσει όσα θετικά κέρδισε από την εμπειρία. Έπειτα, μπορεί να αποφασίσει αν θα προσπαθήσει ξανά ή αν θα ακολουθήσει μια διαφορετική διαδρομή.
Οι γονείς έχουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο.
Ακόμη κι αν νιώθουν απογοήτευση, οι γονείς χρειάζεται να σταθούν δίπλα στο παιδί τους και να του εκφράσουν την αγάπη τους, ξεκαθαρίζοντας ότι η αξία του δεν κρίνεται από τη βαθμολογία. Είναι σημαντικό να το αφήσουν να εκφράσει ελεύθερα τα συναισθήματά του και να εξετάσουν μαζί τις εναλλακτικές, με βάση τις επιθυμίες του. Αν δυσκολεύεται να ξεκαθαρίσει τι θέλει, μπορούν να ζητήσουν τη βοήθεια ειδικού. Σήμερα προσφέρονται πολλές εκπαιδευτικές επιλογές, τις οποίες οι γονείς μπορούν να εξερευνήσουν μαζί με το παιδί, παραμένοντας υποστηρικτές του. Πρόσφατη μελέτη αναφέρει ότι η ενεργή συναισθηματική υποστήριξη ενισχύει την ψυχική ανθεκτικότητα των εφήβων μετά από ακαδημαϊκές αποτυχίες.
Η επιτυχία είναι μοναχική διαδρομή: συνηθισμένες συμπεριφορές και η μετάβαση από το σχολείο στο πανεπιστήμιο
Η αρχή της φοιτητικής ζωής μπορεί να προκαλέσει άγχος, ακόμη και στους νέους που πέτυχαν στις εξετάσεις. Είναι φυσιολογικό να αναρωτιούνται πώς θα ζήσουν μακριά από το σπίτι, πώς θα κάνουν νέες παρέες και πώς θα φροντίζουν τις καθημερινές δουλειές. Επιθυμούν μεγαλύτερη αυτονομία, αλλά παράλληλα αισθάνονται το βάρος των καινούργιων ευθυνών. Ωστόσο, τα περισσότερα παιδιά προσαρμόζονται γρήγορα: αποκτούν ανεξαρτησία και πρωτοβουλία, είναι ανοιχτά σε νέες φιλίες και μαθαίνουν να διαχειρίζονται την ανασφάλεια και το άγχος τους.
Πώς μπορεί ένας μαθητής να αποφορτιστεί μετά τη δύσκολη χρονιά προετοιμασίας και την απαιτητική, γεμάτη άγχος περίοδο των εξετάσεων;
Η περίοδος προετοιμασίας για τις εξετάσεις των Πανελλαδικών είναι ιδιαίτερα απαιτητική και συνοδεύεται από στρες. Μετά το τέλος τους, δεν υπάρχει μία και μοναδική λύση για να αποφορτιστούν οι μαθητές. Προτεραιότητα είναι να επιλέξουν όσα αγαπούν, όσα έχουν ονειρευτεί και όσα στερήθηκαν. Πολλοί έχουν ήδη οργανώσει, αρκετό καιρό πριν από τις εξετάσεις, να περάσουν μερικές ημέρες διακοπών μαζί με φίλους, κάτι που αποτελεί βασική επιλογή. Κάποιοι άλλοι θέλουν να μείνουν στο σπίτι, να ξεκουραστούν, να κοιμηθούν και να ανακτήσουν τις δυνάμεις τους. Μπορούν επίσης να ασχοληθούν με αθλήματα, να κάνουν κοντινές εκδρομές ή ταξίδια με φίλους και γονείς, και γενικότερα να νιώσουν ξανά ελεύθεροι, μακριά από την πίεση του διαβάσματος.
Είναι αποτυχία για έναν μαθητή το να μην περάσει στις Πανελλαδικές;
Στην Ελλάδα, εδώ και δεκαετίες, η εισαγωγή μέσω των Πανελλαδικών θεωρείται στενά συνδεδεμένη με την προσωπική επιτυχία. Σήμερα, όμως, οι νέοι μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε πολλές σπουδές, εντός και εκτός της χώρας. Επιπλέον, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι αρκετοί απόφοιτοι απασχολούνται σε πεδία διαφορετικά από εκείνα που σπούδασαν, αλλάζοντας επαγγελματική κατεύθυνση.
Συχνά οι Πανελλαδικές αντιμετωπίζονται ως στόχος, χωρίς αυτός να είναι πάντα σαφής, καθώς κυριαρχεί η νοοτροπία «σε όποια σχολή περάσεις». Το αποτέλεσμα δεν κρίνεται μόνο από τις γνώσεις και την επάρκεια του μαθητή· σημαντικό ρόλο παίζουν παράγοντες όπως η αυτοπεποίθηση, οι εμπειρίες, το άγχος, η κούραση, η προσαρμοστικότητα και η συγκέντρωση.
Το να μην πετύχει κάποιος —ή η «αποτυχία», όπως συνηθίζεται να λέγεται— μπορεί να γίνει αφορμή για ανασύνταξη, αποτίμηση της προσπάθειας και διαμόρφωση νέων στόχων με βάση τα νέα δεδομένα. Δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μέτρο της αξίας του. Κάθε παιδί παραμένει μοναδικό, είτε κατάφερε να περάσει σε κάποια σχολή είτε όχι. Το σημαντικό είναι ότι πήρε μέρος και προσπάθησε.
Φωτογραφία: iStock
Συνοπτικά
- Οι εξετάσεις των Πανελλαδικών επιβαρύνουν έντονα τους εφήβους με άγχος, ενώ τα δυσμενή αποτελέσματα μπορεί να τους προκαλέσουν μεγάλη απογοήτευση.
- Κατά την ψυχολόγο Αλεξάνδρα Καππάτου, η αποτυχία μπορεί να αποτελέσει αφορμή για ανασυγκρότηση και επανεξέταση των στόχων.
- Οι γονείς χρειάζεται να προσφέρουν ψυχολογική υποστήριξη και να υπενθυμίζουν στα παιδιά ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από τις επιδόσεις.
- Η απογοήτευση μπορεί να αντιμετωπιστεί με ειλικρινή αυτοκριτική και συζήτηση με πρόσωπα εμπιστοσύνης.
- Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές διαδρομές για σπουδές, καθώς η επιτυχία δεν εξαντλείται στις Πανελλαδικές εξετάσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/panelladikes-exetaseis-otan-i-vathmologia-apogoiteyei-polytimes-symvoyles-apo-tin-psychologo-alexandra-kappatoy/10090
