Σήψη: συμπτώματα και επείγουσα θεραπεία

Τι είναι η σήψη

Η σήψη είναι μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή αντίδραση σε λοίμωξη. Το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή η άμυνα του οργανισμού, αντιδρά υπερβολικά και αρχίζει να βλάπτει τους ίδιους τους ιστούς και τα όργανα. Η λοίμωξη που την πυροδοτεί μπορεί να βρίσκεται στους πνεύμονες, στο ουροποιητικό, στο πεπτικό ή στο δέρμα. Μερικές φορές, μπορεί να μην έχεις καν αντιληφθεί ότι έχεις λοίμωξη.

Συνήθως εξελίσσεται γρήγορα, μέσα σε λίγες ώρες, και χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση στο νοσοκομείο. Χωρίς γρήγορη θεραπεία, μπορεί να προκαλέσει σηπτική καταπληξία, δηλαδή επικίνδυνη πτώση της αρτηριακής πίεσης, και ανεπάρκεια πολλών οργάνων. Η έγκαιρη θεραπεία της λοίμωξης και η υποστήριξη της κυκλοφορίας του αίματος είναι καθοριστικές για την επιβίωση.

Πολλοί άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, αλλά η αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή μήνες. Σε ορισμένους παραμένουν σωματικές ή ψυχολογικές δυσκολίες που απαιτούν επιπλέον θεραπεία και υποστήριξη. Μετά από σήψη, υπάρχει επίσης μεγαλύτερος κίνδυνος νέων λοιμώξεων και επανεμφάνισης σήψης.

Μορφές και τύποι

• Σηπτική καταπληξίαΣοβαρή εξέλιξη της σήψης, κατά την οποία η αρτηριακή πίεση πέφτει σε επικίνδυνο επίπεδο. Μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια πολλών οργάνων και θάνατο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η σήψη μπορεί να εξελιχθεί μέσα σε λίγες ώρες και η γρήγορη θεραπεία είναι κρίσιμη. Πολλοί άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, αλλά η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες. Το σύνδρομο μετά τη σήψη συχνά διαρκεί 6 έως 18 μήνες, ενώ σε ορισμένους η αποκατάσταση χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο.

Συμπτώματα σήψης

Μπορεί να εμφανιστούν ένα ή περισσότερα συμπτώματα, όχι απαραίτητα όλα μαζί. Αν κάτι σου φαίνεται σοβαρά ανησυχητικό, ζήτησε άμεση ιατρική βοήθεια.

• Δυσκολία στην αναπνοή Δύσπνοια ή πολύ γρήγορη αναπνοή.
• Σύγχυση Αποπροσανατολισμός, μπερδεμένη ή δυσνόητη ομιλία.
• Αλλαγές θερμοκρασίας Πυρετός ή χαμηλή θερμοκρασία, έντονο ρίγος ή αίσθημα πολύ έντονου κρύου.
• Έντονος πόνος Έντονος πόνος στο σώμα, μυϊκός πόνος ή μεγάλη δυσφορία.
• Γρήγοροι καρδιακοί παλμοί Μπορεί επίσης να υπάρχει αδύναμος σφυγμός ή χαμηλή πίεση.
• Ιδρωμένο δέρμα Το δέρμα μπορεί να είναι υγρό και κολλώδες.
• Αλλαγή χρώματος Μπλε, γκρι, ωχρό ή κηλιδωτό δέρμα, χείλη ή γλώσσα. Σε σκούρο δέρμα οι αλλαγές μπορεί να φαίνονται ευκολότερα στις παλάμες ή στα πέλματα.
• Λίγα ή καθόλου ούρα Σημαντική μείωση της ούρησης ή απουσία ούρων.
• Έντονη υπνηλία Στα παιδιά μπορεί να υπάρχει δυσκολία αφύπνισης ή να μην ανταποκρίνονται όπως συνήθως.
• Σπασμοί Μπορεί να εμφανιστούν σε βρέφη και παιδιά.
• Δυσκολία στη σίτιση Τα βρέφη και τα παιδιά κάτω των 5 ετών μπορεί να μη θέλουν να φάνε ή να κάνουν επανειλημμένους εμετούς.
• Εξάνθημα που επιμένει Εξάνθημα που δεν ξεθωριάζει όταν το πιέζεις είναι σπάνιο στη σήψη, αλλά μπορεί να αποτελεί σημάδι μηνιγγίτιδας και χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται μέσα σε λίγες ώρες. Ο υψηλός πυρετός είναι λιγότερο συχνός στους ηλικιωμένους. Τα σημάδια μπορεί να είναι δυσκολότερο να αναγνωριστούν σε μικρά παιδιά, άτομα με άνοια, μαθησιακή αναπηρία ή δυσκολία στην επικοινωνία.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες σήψης και παράγοντες κινδύνου

Η σήψη ξεκινά όταν μια λοίμωξη πυροδοτεί ακραία αντίδραση του ανοσοποιητικού σε όλο το σώμα. Ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι πλήρως γνωστός. Συχνότερα ευθύνονται βακτηριακές λοιμώξεις, αλλά μπορεί να προκληθεί και από ιούς, μύκητες ή παράσιτα. Η αρχική λοίμωξη μπορεί να είναι πνευμονία, ουρολοίμωξη, λοίμωξη στην κοιλιά ή στο δέρμα. Ακόμη και ένα μικρό κόψιμο που μολύνθηκε ή μια λοίμωξη μετά από χειρουργείο μπορεί να οδηγήσει σε σήψη.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Βρεφική ηλικία, ιδιαίτερα κάτω του ενός έτους.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Εγκυμοσύνη ή τοκετός, αποβολή ή διακοπή κύησης τις τελευταίες 6 εβδομάδες.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό, για παράδειγμα λόγω HIV, χημειοθεραπείας ή ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων.
• Χρόνια νοσήματα, όπως διαβήτης, πνευμονοπάθεια, καρκίνος, νεφρική νόσος ή κίρρωση.
• Πρόσφατη σοβαρή ασθένεια, χειρουργείο ή νοσηλεία.
• Έγκαυμα, κόψιμο, τραύμα ή δερματική λοίμωξη.
• Ουροκαθετήρας, δηλαδή σωλήνας για την απομάκρυνση των ούρων από την κύστη.
• Ενέσιμη χρήση παράνομων ουσιών ή κατάχρηση αλκοόλ.
• Προηγούμενο επεισόδιο σήψης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός παίρνει το ιστορικό σου, εξετάζει τα συμπτώματα και ελέγχει τα ζωτικά σημεία. Ζητά εξετάσεις για ενδείξεις λοίμωξης ή βλάβης οργάνων και αναζητά από πού ξεκίνησε η λοίμωξη. Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη στην αρχή, επειδή παρόμοια συμπτώματα εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις.

• Έλεγχος θερμοκρασίας, αρτηριακής πίεσης, καρδιακών παλμών και αναπνοής.
• Εργαστηριακές εξετάσεις για λοίμωξη ή βλάβη οργάνων.
• Καλλιέργειες αίματος για αναζήτηση μικροοργανισμών.
• Εξετάσεις για ιογενείς λοιμώξεις, όπως η γρίπη.
• Ακτινογραφία ή αξονική τομογραφία για εντοπισμό της λοίμωξης.

Θεραπεία σήψης

Η σήψη αντιμετωπίζεται επειγόντως στο νοσοκομείο. Η θεραπεία στοχεύει στην αντιμετώπιση της λοίμωξης και στη διατήρηση της ροής αίματος προς τα όργανα. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες επιβίωσης. Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στην αιτία, στην ηλικία σου και στη βαρύτητα της κατάστασης. Μπορεί να χρειαστεί στενή παρακολούθηση σε ειδική μονάδα νοσηλείας.

• Αντιμικροβιακή θεραπείαΧρησιμοποιούνται αντιβιοτικά ή άλλα κατάλληλα αντιμικροβιακά, ανάλογα με το αίτιο. Η θεραπεία μπορεί να γίνει πιο στοχευμένη όταν επιβεβαιωθεί ο μικροοργανισμός.
• Ενδοφλέβια υγράΥγρά χορηγούνται σε φλέβα για υποστήριξη της ενυδάτωσης, της πίεσης και της κυκλοφορίας.
• ΟξυγόνοΧορηγείται για υποστήριξη της αναπνοής.
• Υποστήριξη της πίεσηςΑν χρειάζεται, χρησιμοποιούνται αγγειοσυσπαστικά φάρμακα, δηλαδή φάρμακα που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση.
• Υποστήριξη οργάνωνΣε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αιμοκάθαρση ή σωλήνας για υποστήριξη της αναπνοής.
• Χειρουργική αντιμετώπισηΜερικές φορές χρειάζεται επέμβαση για αφαίρεση ιστού που έχει υποστεί βλάβη από τη λοίμωξη.
• ΑποκατάστασηΓια επίμονα προβλήματα μετά τη σήψη μπορεί να χρειαστούν φυσικοθεραπεία, συμβουλευτική και πρόσθετη υποστήριξη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Στην ανάρρωση, δώσε χρόνο στον εαυτό σου και μην πιέζεσαι να επανέλθεις γρήγορα.
• Προσπάθησε να κοιμάσαι αρκετά.
• Ακολούθησε ισορροπημένη διατροφή. Αν δεν έχεις όρεξη, δοκίμασε μικρότερα και συχνότερα γεύματα.
• Ξεκίνα την άσκηση αργά και αύξησέ την σταδιακά.
• Κράτα ημερολόγιο για τον ύπνο, την άσκηση και τα συμπτώματά σου.
• Μίλησε σε κοντινό σου άνθρωπο για το πώς νιώθεις.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο κίνδυνος μειώνεται με την πρόληψη των λοιμώξεων, την έγκαιρη θεραπεία τους και την άμεση αναγνώριση ανησυχητικών συμπτωμάτων. Τα συνιστώμενα εμβόλια προλαμβάνουν ή περιορίζουν τη βαρύτητα ορισμένων λοιμώξεων που μπορεί να οδηγήσουν σε σήψη.

• Πλένε καλά τα χέρια σου.
• Κράτα τα κοψίματα και τις πληγές καθαρά και καλυμμένα μέχρι να επουλωθούν.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου για τα συνιστώμενα εμβόλια.
• Φρόντιζε τα χρόνια νοσήματά σου σε συνεργασία με τον γιατρό σου.
• Ετοίμαζε τα τρόφιμα με ασφαλή τρόπο και απόφευγε το μη καθαρό νερό.
• Σε περιόδους έντονης κυκλοφορίας αναπνευστικών ιών, συζήτησε τη χρήση μάσκας όταν βρίσκεσαι με άτομα εκτός του σπιτιού σου.
• Αν μια λοίμωξη δεν βελτιώνεται ή χειροτερεύει, ζήτησε αμέσως ιατρική αξιολόγηση.

Επιπλοκές σήψης

• Σηπτική καταπληξία με επικίνδυνη πτώση της αρτηριακής πίεσης.
• Βλάβη ιστών και ανεπάρκεια οργάνων, όπως καρδιάς, νεφρών ή πνευμόνων.
• Θάνατος.
• Σύνδρομο μετά τη σήψη, με επίμονες σωματικές, συναισθηματικές ή γνωστικές δυσκολίες.
• Έντονη κόπωση.
• Απώλεια ακοής.
• Βλάβη νεύρων με μούδιασμα ή αδυναμία στα χέρια και στα πόδια.
• Κατάθλιψη, άγχος και μειωμένη αυτοπεποίθηση.
• Δυσκολία στη μνήμη και στη συγκέντρωση.
• Αυξημένος κίνδυνος νέων λοιμώξεων και νέου επεισοδίου σήψης.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεση ιατρική αξιολόγηση αν μια λοίμωξη δεν βελτιώνεται ή χειροτερεύει.
• Αν εσύ ή το παιδί σου είχατε σήψη τους τελευταίους 12 μήνες και εμφανιστούν συμπτώματα λοίμωξης, όπως υψηλός πυρετός ή ρίγος, επικοινώνησε άμεσα με γιατρό.
• Μετά τη σήψη, μίλησε με τον γιατρό σου αν δεν βελτιώνεσαι, παραμένεις εξαντλημένος ή δυσκολεύεσαι να αντεπεξέλθεις.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Εντατικολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη σήψη