Η απόρριψη αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της ζωής και μπορεί να γεννήσει έντονα συναισθήματα πόνου και αβεβαιότητας. Είναι απολύτως φυσιολογικό να πληγωνόμαστε, αφού η εμπειρία αυτή θίγει την ανάγκη μας να νιώθουμε κοινωνικά αποδεκτοί.
Η υπέρβασή της προϋποθέτει να δώσουμε χώρο στα συναισθήματα μας, να δούμε την κατάσταση από διαφορετική οπτική και να καταλάβουμε πως δεν μας καθορίζει. Για να τη διαχειριστούμε, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε όσα βρίσκονται στον έλεγχό μας, να ζητήσουμε στήριξη από ανθρώπους που αγαπάμε και να κάνουμε βήματα για την αποκατάσταση της αυτοεκτίμησής μας.
Καθοριστική για την αποδοχή και την ανάρρωση από την απόρριψη είναι, τελικά, και η πάροδος του χρόνου.
Μπορεί να απορριφθεί η αίτηση εργασίας μας, να μη δώσει σημεία επικοινωνίας ένα άτομο με το οποίο βγήκαμε μία φορά για να κανονίσουμε νέα συνάντηση ή να μάθουμε πως οι φίλοι μας σχεδίασαν εκδρομή χωρίς να μας προσκαλέσουν. Σε κάθε περίπτωση η απόρριψη είναι δυσάρεστη και μερικές φορές ιδιαίτερα επώδυνη. Πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε καλύτερα;
Η απόρριψη συγκαταλέγεται αναμφίβολα στις συμπεριφορές που μας προκαλούν μεγάλο πόνο. Το να πιστεύουμε πως δεν μας θέλουν, μας αποφεύγουν, μας ξεχνούν ή μας αγνοούν είναι οδυνηρό. Μπορεί να βιωθεί με τρόπο βίαιο και να μας σοκάρει, σαν να στερούμαστε την ανάσα μας. Ωστόσο, είναι μέρος της ζωής και κανείς δεν μένει έξω από αυτή την εμπειρία. Τι χρειάζεται, λοιπόν, να ξέρουμε για να την ξεπερνάμε με όσο γίνεται λιγότερη οδύνη;
Απόρριψη και ο πόνος που προκαλεί
Το να μας επηρεάζει τόσο βαθιά η απόρριψη είναι απολύτως φυσιολογικό και εξηγείται εξελικτικά. Η επιτυχία του ανθρώπου στηρίζεται στην ικανότητα να συνεργάζεται: είμαστε κοινωνικά όντα και η συνεργασία είναι απαραίτητη τόσο για την επιβίωση όσο και για την πρόοδό μας. Η ικανότητα και η διάθεσή μας να συνεργαζόμαστε συνέβαλαν, άλλωστε, στην ανάδειξή μας σε κυρίαρχο είδος. Η ανθρώπινη ταυτότητα διαμορφώνεται ουσιαστικά μέσα από την αλληλεπίδραση και τους δεσμούς μας. Γι’ αυτό η απόρριψη συνδέθηκε με κάτι αρνητικό, καθώς εκλαμβάνεται ως απειλή για την επιβίωσή μας.
Πώς επηρεάζουν τα συναισθήματα την εμπειρία της απόρριψης
Όταν μας απορρίπτουν, χρειάζεται να δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να νιώσει πληγωμένος. Η επεξεργασία του συμβάντος απαιτεί χρόνο, προτού επιστρέψουμε στους συνηθισμένους ρυθμούς μας. Αν επιχειρήσουμε να προχωρήσουμε βιαστικά, αντιδρώντας παρορμητικά και παραβλέποντας τα συναισθήματά μας, η ψυχική επιβάρυνση μπορεί να γίνει μεγαλύτερη. Ας θυμόμαστε πως πρόκειται για μια προσωρινή κατάσταση και πως η οπτική μας θα αλλάξει αφού την επεξεργαστούμε. Η καταπίεση ή η απώθηση της θλίψης και του πόνου ενδέχεται να οδηγήσει σε μούδιασμα, άγχος και αίσθηση απομάκρυνσης από τους άλλους. Επιπλέον, υπάρχει σημαντική πιθανότητα τα συσσωρευμένα συναισθήματά μας να επανέλθουν αργότερα με ένταση.
Αποστασιοποιούμαστε για λίγο και βλέπουμε αλλιώς την κατάσταση
Μια σχέση που δεν πέτυχε μπορεί εύκολα να εκληφθεί ως απόδειξη ότι δεν αξίζουμε να αγαπηθούμε, όπως και μια πρόσφατη εργασιακή δυσκολία ως αδιαμφισβήτητο σημάδι ότι δεν έχουμε επάρκεια ή εξυπνάδα. Χρειάζεται, όμως, να αναγνωρίσουμε πως τέτοιες απόλυτες σκέψεις δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια και δεν μας βοηθούν, γι’ αυτό και αξίζει να τις εξετάσουμε κριτικά. Η απόρριψη δεν περιγράφει το σύνολο του εαυτού μας. Αφορά μια συγκεκριμένη στιγμή, η οποία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες· οι περισσότεροι σχετίζονται με άλλους ανθρώπους και όχι με εμάς.
Αναγνωρίζουμε ποια πράγματα μπορούμε να ελέγξουμε
Ένα σημαντικό κομμάτι του πόνου που φέρνει η απόρριψη οφείλεται στο αίσθημα αδυναμίας που μας δημιουργεί. Μπορούμε, ωστόσο, να θυμίζουμε στον εαυτό μας ότι δεν ορίζουμε τις πράξεις των άλλων, αλλά έχουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε τη δική μας αντίδραση. Παράλληλα, ας σκεφτούμε τι μπορούμε να αποκομίσουμε από την εμπειρία και πώς μπορεί να μας βοηθήσει να μάθουμε για τις σχέσεις, τον εαυτό μας ή την επαγγελματική μας πορεία. Μπορεί επίσης να ανακουφιστούμε όταν αποδεχτούμε ότι δεν είναι εφικτό να ελέγχουμε κάθε πλευρά της ζωής. Ίσως η απόρριψη να δείχνει πως δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή ή πως δεν υπήρχε το σωστό ταίριασμα…
Fake it until you make it
Αφού δώσουμε στον εαυτό μας λίγο περιθώριο να επεξεργαστεί όσα συνέβησαν, χρειάζεται να προσπαθήσουμε να σταθούμε ξανά στα πόδια μας. Οι σκέψεις και οι πράξεις μας αλληλεπιδρούν στενά: αν φερθούμε σαν να είμαστε καλά, είναι πιθανό σταδιακά να νιώσουμε καλύτερα. Παράλληλα, κάνοντας επιλογές που μας βοηθούν να αισθανθούμε ότι ανακτούμε τον έλεγχο, μπορούμε λίγο λίγο να ξαναχτίσουμε την αυτοπεποίθησή μας.
Φτιάχνουμε κατάλογο με τις αξίες μας
Η απόρριψη μπορεί να κλονίσει βαθιά την αυτοεκτίμησή μας, όμως δεν αποτελεί μέτρο της αξίας μας ούτε μας προσδιορίζει. Για να έρθουμε ξανά σε επαφή με τα προτερήματά μας, μπορούμε να καταγράψουμε όσα κάνουμε καλά, αλλά και τα χαρακτηριστικά του εαυτού μας που εκτιμούμε.
Αναζητούμε και δεχόμαστε υποστήριξη
Μια ακόμη χρήσιμη επιλογή είναι να βρεθούμε με ανθρώπους που αγαπάμε. Έτσι μπορούμε να θυμηθούμε πώς είναι να αισθανόμαστε ασφαλείς και να μας αναγνωρίζουν την αξία μας, ενισχύοντας ξανά την αυτοεκτίμησή μας. Ακόμη και μετά από μια απογοήτευση, η παρουσία των δικών μας ανθρώπων μάς υπενθυμίζει ότι μας αγαπούν ανεξάρτητα από τις συνθήκες, ενώ μας προσφέρει ευκαιρίες για διασκέδαση και για να στρέψουμε αλλού την προσοχή μας, βελτιώνοντας τη διάθεσή μας. Αν, παρ’ όλα αυτά, θεωρούμε πως δεν μπορούμε να διαχειριστούμε μόνοι την απόρριψη και χρειαζόμαστε επιπλέον βοήθεια, είναι σκόπιμο να αναζητήσουμε την υποστήριξη επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Η απόρριψη και ο ρόλος του χρόνου
Δεν βιώνουμε όλες τις απορρίψεις με τον ίδιο τρόπο· ορισμένες γίνονται πιο δύσκολα αποδεκτές από άλλες. Ακόμη κι αν νιώθουμε πως δεν θα μπορέσουμε να τις αφήσουμε πίσω, δεν υπάρχει λόγος να επιρρίπτουμε ευθύνες στον εαυτό μας. Χρειάζεται να του δώσουμε τον χρόνο που χρειάζεται. Συχνά, με το πέρασμα του χρόνου βλέπουμε όσα μας απασχολούν από μια διαφορετική και πιο ισορροπημένη οπτική.
*Ευχαριστούμε τη Μαρία Ζούμπα, κοινωνιολόγο, συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια ατόμου, ζεύγους και ομάδας, για τη συνεργασία.
Με λίγα λόγια
- Η απόρριψη αποτελεί μια φυσιολογική εμπειρία, η οποία μπορεί να φέρει έντονα συναισθήματα πόνου και αβεβαιότητας και να θίξει την ανάγκη μας για κοινωνική αποδοχή.
- Χρειάζεται να αφήνουμε χώρο στα συναισθήματα που συνοδεύουν την απόρριψη και να ξαναβλέπουμε την κατάσταση, έχοντας κατά νου ότι δεν μας καθορίζει.
- Για να διαχειριστούμε την απόρριψη, είναι χρήσιμο να ξεχωρίζουμε όσα περνούν από τον έλεγχό μας και να αναζητούμε στήριξη από κοντινά μας πρόσωπα.
- Ο χρόνος συμβάλλει καθοριστικά στην αποδοχή και την ανάρρωση από την απόρριψη, βοηθώντας μας να αποκτήσουμε πιο ισορροπημένη οπτική.
- Όταν αναγνωρίζουμε τις αξίες μας και ερχόμαστε σε επαφή με τους αγαπημένους μας, μπορεί να ενισχυθεί η αυτοεκτίμησή μας και να διευκολυνθεί η προσπάθεια να ξεπεράσουμε την απόρριψη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/aporripsi-anapofeykto-kommati-tis-zois/7293
