Η μελέτη του Καναδού ψυχολόγου Geoff MacDonald δείχνει πως οι άνθρωποι αναζητούν ρομαντικές σχέσεις για διαφορετικούς λόγους, οι οποίοι συνδέονται με την επιτυχία τους. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν τέσσερα κύρια κίνητρα για να επιδιώξουν σχέσεις: την αγάπη, την οικογένεια, το κύρος και το σεξ.
Η ικανοποίηση και η επιτυχία στις σχέσεις συνδέονται με αυτά τα κίνητρα και τις προσωπικές αξίες. Όσοι βλέπουν τις σχέσεις ως κάτι ευχάριστο και σημαντικό, με εσωτερικά ή ταυτοποιημένα κίνητρα, φαίνεται να έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρουν σύντροφο από όσους επηρεάζονται από τον φόβο ή την κοινωνική πίεση.
Το να κατανοήσουμε τι μας παρακινεί μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα και στη διάρκεια των σχέσεών μας.
Οι λόγοι που οδηγούν κάποιον στην αναζήτηση μιας ρομαντικής σχέσης είναι διαφορετικοί για τον καθένα και δεν καταλήγουν όλοι στα ίδια αποτελέσματα. Νέα έρευνα παρουσιάζει απρόσμενες διαπιστώσεις για τα προσωπικά κίνητρα πίσω από την αναζήτηση της «αληθινής αγάπης».
Ποιο κίνητρο συνδέεται περισσότερο με την επιτυχία μιας ρομαντικής σχέσης
Για πολλούς, οι ρομαντικές σχέσεις αποτελούν ένα σημαντικό ορόσημο στη ζωή, το οποίο θεωρούν ότι χρειάζεται να βιώσουν κάποια στιγμή. Η επιδίωξη μιας τέτοιας σχέσης μπορεί να είναι για κάποιους ένα ισχυρό κίνητρο, αλλά για άλλους να φέρει περιττή πίεση. Επιπλέον, οι λόγοι δεν είναι πάντα παραδοσιακοί: όλο και περισσότεροι επιλέγουν να μην επιδιώξουν καθόλου ρομαντική εμπλοκή.
Με αφετηρία αυτή την ποικιλία στα κίνητρα, ο Καναδός ψυχολόγος και ερευνητής Geoff MacDonald συνεργάστηκε με την ομάδα του για να διερευνήσει ποιοι παράγοντες σχετίζονται με μεγαλύτερη και ταχύτερη επιτυχία στη δημιουργία ρομαντικών σχέσεων. Η μελέτη δημοσιεύτηκε φέτος.
Ποιοι λόγοι μάς οδηγούν στην αναζήτηση ρομαντικής σχέσης
Στη μελέτη του 2023 με τίτλο The psychology of romantic relationships: motivations and mate preferences, οι ερευνητές κατέληξαν ότι οι άνθρωποι επιδιώκουν σχέσεις με βάση τέσσερις βασικούς λόγους:
- αγάπη και φροντίδα
- οικογένεια και παιδιά
- κύρος και πόροι
- σεξ και περιπέτεια
Τα κίνητρα αυτά συνδέονται στενά με τις προσωπικές αξίες και συμβάλλουν στην πρόβλεψη των χαρακτηριστικών που αναζητά κάθε άνθρωπος σε έναν σύντροφο.
Νεότερες έρευνες υποδεικνύουν ότι η αναζήτηση ρομαντικών σχέσεων βασίζεται κυρίως σε εσωτερικούς και αξιακούς λόγους, οι οποίοι ενισχύουν την προσωπική ανάπτυξη, τη συναισθηματική σύνδεση και την επιδίωξη στόχων ζωής. Όταν δεν καθοδηγούμαστε από φόβο, πίεση ή ανασφάλεια, αλλά από γνήσιο ενδιαφέρον για συντροφικότητα και νόημα, συνήθως έχουμε μεγαλύτερη επιτυχία και ικανοποίηση. Στα βασικά κίνητρα περιλαμβάνονται:
- Συναισθηματική πληρότητα και σύνδεση, όπως η συνάφεια, η αγάπη και η οικειότητα
- Κοινές εμπειρίες που ενισχύουν την προσωπική ανάπτυξη και την αυτοδιεύρυνση
- Συμφωνία με τις αξίες και τους στόχους ζωής, όπως η οικογένεια και η δέσμευση
- Ψυχολογική ευημερία και υποστήριξη από έναν σύντροφο που προσφέρει ασφάλεια
- Εξερεύνηση της σεξουαλικότητας και της περιπέτειας
- Κοινωνική αποδοχή και ένταξη, στο πλαίσιο της ανθρώπινης ανάγκης για σύνδεση
Όσοι στηρίζουν την αναζήτηση σχέσεων σε αυτόνομα κίνητρα και στις αξίες τους είναι πιο πιθανό να συνάψουν μακροχρόνιες και ικανοποιητικές σχέσεις.
Πώς κατηγοριοποίησε ο MacDonald τα κίνητρα για ρομαντικές σχέσεις
Ο MacDonald δημιούργησε ένα ερωτηματολόγιο 24 ερωτήσεων για να εξετάσει τι ωθεί τους ανθρώπους να αναζητούν σύντροφο. Το εργαλείο αποτιμά συνολικά έξι βασικές κατηγορίες κινήτρων, οι οποίες βασίζονται στη θεωρία αυτοκαθορισμού (Self-Determination Theory).
Η πρώτη μελέτη περιέλαβε πάνω από 1.200 ενήλικες που δεν είχαν σύντροφο. Σε αυτό το δείγμα, ο MacDonald και οι συνεργάτες του συνέδεσαν τα διαφορετικά κίνητρα με μια σειρά από χαρακτηριστικά προσωπικότητας:
- Εσωτερικό κίνητρο – Η σχέση επιδιώκεται επειδή προσφέρει ευχαρίστηση και ικανοποίηση. Τα άτομα αυτά δίνουν αξία στην αυθεντική σύνδεση, έχουν ασφαλές στυλ προσκόλλησης και ισχυρούς κοινωνικούς στόχους, ενώ προτιμούν τις δεσμευμένες σχέσεις.
- Ταυτοποιημένο κίνητρο – Η επιθυμία για σχέση πηγάζει από τη συμφωνία της με τις προσωπικές αξίες και τους στόχους ζωής. Η συντροφικότητα και η οικογένεια έχουν σημασία για αυτά τα άτομα, τα οποία εμφανίζουν χαρακτηριστικά παρόμοια με όσους έχουν εσωτερικό κίνητρο.
- Θετικό ενδοπροσαρμοσμένο κίνητρο – Κάποιος μπορεί να αναζητά σχέση ώστε να νιώσει περήφανος, να λάβει επιβεβαίωση ή να γίνει αντικείμενο θαυμασμού. Το κίνητρο αυτό συνδέεται με αγχώδη προσκόλληση και φόβο της μοναξιάς.
- Αρνητικό ενδοπροσαρμοσμένο κίνητρο – Η σχέση επιδιώκεται για να μην υπάρξουν αισθήματα ενοχής, ντροπής ή ανεπάρκειας. Τα άτομα αυτά ανησυχούν για την κριτική και τη μοναξιά και συχνά έχουν αγχώδη προσκόλληση.
- Εξωτερικό κίνητρο – Η κοινωνική πίεση ή οφέλη όπως η οικονομική και κοινωνική ασφάλεια μπορεί να ωθούν κάποιον στην αναζήτηση σχέσης. Αυτό συνδέεται με αγχώδες στυλ προσκόλλησης και με τον φόβο της μοναξιάς.
- Χωρίς κίνητρο (Amotivation) – Δεν υπάρχει ξεκάθαρη αιτία για την επιδίωξη μιας σχέσης. Τα άτομα χωρίς κίνητρο είναι αδιάφορα, συχνά βγαίνουν ραντεβού χωρίς συγκεκριμένο σκοπό και συνήθως εμφανίζουν αποφευκτική προσκόλληση, καθώς και περιορισμένο ενδιαφέρον για δέσμευση.
«Η Θεωρία Αυτοκαθορισμού ήταν χρήσιμη επειδή εστιάζει σε πολλούς και διαφορετικούς λόγους που οι άνθρωποι επιδιώκουν στόχους», ανέφερε ο MacDonald μιλώντας στο PsyPost. «Και νομίζω ότι οι περισσότεροι ξέρουν πως υπάρχει ένα μείγμα από αυτά σε λειτουργία όταν σκέφτονται το ραντεβού».
Με αφετηρία αυτό το εξαμερές πλαίσιο, ο MacDonald και η ομάδα του μέτρησαν πόσο τα συγκεκριμένα κίνητρα επηρέαζαν την επιθυμία των συμμετεχόντων να βρουν σύντροφο. Η ανάλυση τούς επέτρεψε να εκτιμήσουν ποιο κίνητρο, ή ποιος συνδυασμός κινήτρων, συνδεόταν με επιτυχία στη δημιουργία ρομαντικής σχέσης.
Ποια κίνητρα συνδέθηκαν με επιτυχημένες ρομαντικές σχέσεις
Στο δεύτερο μέρος της μελέτης, το 2025, ο MacDonald και οι συνεργάτες του εξέτασαν περισσότερους από 3.000 ενήλικες χωρίς σύντροφο για τα κίνητρά τους σχετικά με τις σχέσεις, αξιοποιώντας τη νέα κλίμακα 24 ερωτήσεων. Μετά από έξι μήνες, επικοινώνησαν ξανά μαζί τους, προκειμένου να διαπιστώσουν ποιοι είχαν βρει σύντροφο.
Μεγαλύτερη πιθανότητα να βρίσκονται πλέον σε σχέση είχαν όσοι έβλεπαν τις σχέσεις ως κάτι ευχάριστο ή με προσωπική σημασία, δηλαδή είχαν εσωτερικά ή ταυτοποιημένα κίνητρα. Ο MacDonald επισήμανε ότι την καλύτερη έκβαση είχαν όσοι ήταν έτοιμοι για σχέση και επιδίωκαν την απόλαυση ή την εκπλήρωση στόχων ζωής.
Από την άλλη, οι συμμετέχοντες που ήθελαν κυρίως να αποφύγουν δυσάρεστα συναισθήματα ήταν εκείνοι με τις μικρότερες πιθανότητες να βρουν σύντροφο.
Πώς να αναγνωρίσετε το δικό σας κίνητρο για σχέση
Αν δεν έχετε συναντήσει ακόμη τον άνθρωπό σας, ίσως είναι χρήσιμο να σκεφτείτε τι σας ωθεί να αναζητάτε σχέση.
Συχνά η αγάπη παρουσιάζεται ως ορόσημο που σηματοδοτεί την ωριμότητα, την ασφάλεια και την επιτυχία. Ωστόσο, αν η σχέση αποτελεί επιδίωξη για αυτούς τους λόγους, ενδέχεται να μην αποδειχθεί ωφέλιμη μακροπρόθεσμα.
Σκεφτείτε τα παρακάτω:
- Αναζητάτε σχέση για να αισθανθείτε ότι αξίζετε περισσότερο, ότι πετυχαίνετε ή ότι σας αγαπούν;
- Πιστεύετε ότι μια σχέση θα σας πρόσφερε επιβεβαίωση ή θα σας έκανε να νιώσετε πως «τα καταφέρατε»;
- Σας προκαλεί ντροπή το γεγονός ότι είστε μόνοι, σαν να αποδεικνύει κάτι για την αξία σας;
- Θέλετε σχέση για να ικανοποιήσετε την οικογένειά σας, να νιώσετε πως ανήκετε κάπου ή να εξασφαλίσετε ασφάλεια;
Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε κάποια από αυτές τις σκέψεις, δεν χρειάζεται να αισθάνεστε ντροπή. Παρ’ όλα αυτά, έχει αξία να σταματήσετε για λίγο προτού πάρετε την οριστική απόφαση. Οι ουσιαστικές σχέσεις σπάνια γεννιούνται από πίεση, φόβο ή εγωισμό.
Ο MacDonald τονίζει: «Πρέπει πρώτα να τα έχετε καλά με τον εαυτό σας». Όταν η σχέση έχει χαρά και προσωπικό νόημα από μόνη της, αντί να λειτουργεί ως τρόπος για να λάβετε επιβεβαίωση, είναι πιθανό να βρίσκεστε σε ετοιμότητα για αυτή.
Η αγάπη δεν αποτελεί έναν τίτλο που κερδίζουμε· είναι μια διαδικασία εξέλιξης. Όσο πιο καθαρά καταλαβαίνετε «γιατί» θέλετε μια σχέση, τόσο νωρίτερα μπορεί να συναντήσετε κάποιον που επιθυμεί αληθινά να μοιραστεί τη ζωή του μαζί σας.
Συνοπτικά
- Ο ψυχολόγος Geoff MacDonald εντοπίζει στην έρευνά του τέσσερα κύρια κίνητρα για τη σύναψη ρομαντικών σχέσεων: την αγάπη, τη δημιουργία οικογένειας, το κύρος και το σεξ.
- Οι λόγοι αυτοί αντανακλούν τις προσωπικές αξίες και σχετίζονται με το πόσο ικανοποιητικές και επιτυχημένες είναι οι σχέσεις.
- Πιθανότερο είναι να βρουν σύντροφο όσοι επιδιώκουν τις σχέσεις για εσωτερικούς λόγους που ευθυγραμμίζονται με τις αξίες τους, παρά όσοι καθοδηγούνται από φόβο ή κοινωνικές πιέσεις.
- Όταν κάποιος κατανοεί τι τον παρακινεί προσωπικά, μπορεί να αναβαθμίσει την ποιότητα και τη διάρκεια των σχέσεών του.
- Για την αξιολόγηση των κινήτρων και την πρόβλεψη της επιτυχίας στην αναζήτηση σχέσης, η μελέτη αξιοποιεί ερωτηματολόγιο με 24 ερωτήσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/giati-epithymeite-syntrofo-i-apantisi-sas-apokalyptei-to-mellon-tis-schesis-symfona-me-nea-ereyna/16699
