Το ASMR (Αυτόνομη Αισθητηριακή Μεσημβρινή Απόκριση) περιγράφει μια ακούσια αντίδραση, κατά την οποία ορισμένοι άνθρωποι νιώθουν ευχάριστο μυρμήγκιασμα ακούγοντας συγκεκριμένους ήχους, όπως ψιθύρους ή τσαλάκωμα. Πολλοί αναφέρουν πως τους βοηθά να περιορίσουν το άγχος και να κοιμηθούν, όμως οι επιστημονικοί μηχανισμοί του δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
Μόλις ένας στους πέντε ανθρώπους φαίνεται να βιώνει αυτή την εμπειρία, σύμφωνα με έρευνες, ενώ η ανταπόκριση στα ερεθίσματα σχετίζεται με την προσωπικότητα και τις προσδοκίες. Παρότι υπάρχουν ενδείξεις πως το ASMR επηρεάζει τον εγκέφαλο και το σώμα, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί παραμένει αδιευκρίνιστος.
Κατά καιρούς, οι περισσότεροι έχουμε αισθανθεί μυρμήγκιασμα ή «ανατριχίλα», συχνά σε στιγμές έντονων θετικών συναισθημάτων, όπως ο ενθουσιασμός ή το δέος. Υπάρχουν, ωστόσο, άνθρωποι που νιώθουν την ίδια αντίδραση με συγκεκριμένους ήχους. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν βίντεο με ψιθύρους, σακουλάκια που τσαλακώνονται ή βούρτσες που περνούν πάνω από ένα… μικρόφωνο, φτιαγμένα ειδικά για να προκαλούν αυτή την ευχάριστη αίσθηση, γνωστή ως Αυτόνομη Αισθητηριακή Μεσημβρινή Απόκριση (Autonomous Sensory Meridian Response – ASMR).
Η εμπειρία του ASMR δεν αφορά τους πάντες. Όσοι την έχουν βιώσει, πάντως, συχνά λένε ότι περιορίζει το άγχος και τους διευκολύνει να κοιμηθούν. Τι γνωρίζει σχετικά η επιστήμη;
Τι σημαίνει ASMR;
Με τον όρο ASMR περιγράφεται μια ακούσια συναισθηματική και σωματική αντίδραση, η οποία εμφανίζεται συνήθως ως απόκριση σε έναν ήχο και δημιουργεί αντανακλαστικό μυρμήγκιασμα στο τριχωτό της κεφαλής και στον αυχένα. Η πολυαισθητηριακή αυτή εμπειρία μπορεί να φέρει σε κάποιους ευφορία και «ψυχολογική σταθερότητα» — λιγότερη εσωτερική ένταση και περισσότερη ηρεμία.
Παραμένουν περιορισμένα τα επιστημονικά δεδομένα για όσα ακριβώς συμβαίνουν στο σώμα και στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της εμπειρίας. Μια άποψη είναι ότι το ASMR δεν διαφέρει από την ανατριχίλα που μπορεί να προκαλέσει ένα ισχυρό συναισθηματικό ερέθισμα, όπως μια συγκινητική σκηνή σε ταινία.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology, η εμπειρία αποδίδεται σε αιφνίδια απελευθέρωση ντοπαμίνης στα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου.
Αντίθετα, τα συναισθήματα που γεννιούνται από άλλες εμπειρίες διαρκούν συνήθως ελάχιστα, περίπου 4-5 δευτερόλεπτα. Το ASMR, από την άλλη, περιγράφεται ως μια παρατεταμένη αίσθηση ηρεμίας.
Ποια ερεθίσματα προκαλούν ASMR;
Ένας ξαφνικός, δυνατός ήχος είναι πιθανό να τρομάξει σχεδόν οποιονδήποτε, καθώς η εξέλιξη μας έχει προετοιμάσει να φοβόμαστε το απρόβλεπτο ή το δυσάρεστο για λόγους επιβίωσης. Η εικόνα είναι λιγότερο σαφής όταν οι ήχοι είναι ευχάριστοι: δεν γνωρίζουμε αν υπάρχουν «καθολικά» ερεθίσματα, δηλαδή ήχοι που προκαλούν παρόμοια θετική αντίδραση στους περισσότερους.
Μελέτη για το ASMR στο PeerJ κατέγραψε συνηθισμένα ερεθίσματα, ανάμεσά τους οι ψίθυροι, τα χτυπήματα (tapping) και οι ήχοι τσαλακώματος, τα οποία σε κάποιους προκαλούν χαλαρωτικά συναισθήματα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι έχουν την ίδια επίδραση σε κάθε άνθρωπο.
Στα social media, τα βίντεο ASMR συνδυάζουν συχνά ήχους, εικόνες και παιχνίδι ρόλων. Συνήθως ο δημιουργός απευθύνεται στην κάμερα σαν να έχει απέναντί του τον θεατή, αλληλεπιδρά απευθείας μαζί του και αναπαριστά δραστηριότητες όπως το χτένισμα ή το μακιγιάζ.
Πώς αντιδρούν ο εγκέφαλος και το σώμα;
Κατά τη διάρκεια εμπειριών ASMR, οι επιστήμονες έχουν μελετήσει τόσο τη δραστηριότητα του εγκεφάλου όσο και τις αντιδράσεις του σώματος. Σε ορισμένες έρευνες έχουν καταγραφεί:
- περισσότερη εφίδρωση, η οποία συνδέεται με το στρες
- χαμηλότερος καρδιακός ρυθμός, που σχετίζεται με τη χαλάρωση
Γιατί το ASMR δεν επηρεάζει όλους;
Η ανταπόκριση στα ερεθίσματα ASMR δεν εμφανίζεται σε όλους. Εκτιμήσεις από άλλη μελέτη στο PeerJ αναφέρουν ότι την εμπειρία μπορεί να έχει μόνο ένας στους πέντε ανθρώπους. Το αν κάποιος αντιδρά φαίνεται να συνδέεται με την προσωπικότητα και τη δεκτικότητά του, δηλαδή με το πόσο εύκολα επηρεάζεται από εξωτερικά ερεθίσματα.
Έρευνες δείχνουν ότι όσοι βιώνουν ASMR είναι συνήθως νεότεροι, έχουν περισσότερα αρνητικά συναισθήματα και τείνουν προς την εσωστρέφεια και την κριτική στάση. Ταυτόχρονα, εμφανίζονται πιο ανοιχτοί σε νέες εμπειρίες. Ενδέχεται επίσης να έχει σημασία η προσδοκία, ένα φαινόμενο που μοιάζει με placebo: όσοι αποδίδουν στο ASMR «θεραπευτική» αξία ίσως έχουν περισσότερες πιθανότητες να αισθανθούν τα αποτελέσματά του.
Ωστόσο, οι ακριβείς μηχανισμοί μέσω των οποίων το ASMR συνδέεται με θετικά συναισθήματα δεν είναι ακόμη γνωστοί.
Συνοπτικά
- Σε ορισμένους ανθρώπους, συγκεκριμένοι ήχοι, όπως οι ψίθυροι ή το τσαλάκωμα, προκαλούν ευχάριστο μυρμήγκιασμα, γνωστό ως ASMR (Αυτόνομη Αισθητηριακή Μεσημβρινή Απόκριση).
- Το ASMR το βιώνει μόλις ένας στους πέντε ανθρώπους, ενώ η δεκτικότητα φαίνεται να σχετίζεται με την προσωπικότητα και τις προσδοκίες.
- Παρότι οι μηχανισμοί του δεν έχουν διευκρινιστεί, έρευνες υποδεικνύουν ότι το ASMR ενδέχεται να συμβάλλει στην ηρεμία και στην υποχώρηση του άγχους.
- Η επίδραση των συναισθηματικών ερεθισμάτων που σχετίζονται με το ASMR, όπως οι ήχοι, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
- Ορισμένες μελέτες συνδέουν το ASMR με εγκεφαλική δραστηριότητα, μεταξύ άλλων με αύξηση της ντοπαμίνης. Ωστόσο, η φύση και η διάρκεια αυτής της αντίδρασης εξακολουθούν να διερευνώνται.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ti-symvainei-telika-me-to-mystiriodes-asmr/17062
