Η πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό *BMJ Medicine* δείχνει ότι η ποικιλία στη σωματική άσκηση μπορεί να συμβάλλει στη μακροχρόνια υγεία και ευεξία. Παρότι έχει αποδειχθεί ότι η συνολική σωματική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο θανάτου, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η άσκηση διαφορετικών μορφών μπορεί να προσφέρει περισσότερα οφέλη.
Αναλύοντας στοιχεία από δύο μεγάλες μελέτες με περισσότερους από 170.000 συμμετέχοντες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η εναλλαγή δραστηριοτήτων σχετίζεται με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από διάφορες αιτίες. Τόνισαν, ωστόσο, ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία, καθώς πρόκειται για παρατηρητικά ευρήματα που δεν τεκμηριώνουν αιτιώδη σχέση.
Η συστηματική άσκηση με συνδυασμό διαφορετικών σωματικών δραστηριοτήτων ίσως αποτελεί την αποτελεσματικότερη προσέγγιση για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Η σύνδεση, όμως, δεν ακολουθεί γραμμική πορεία, κάτι που αφήνει να εννοηθεί πως μπορεί να υπάρχει ένα «βέλτιστο όριο», σύμφωνα με μελέτη στο περιοδικό BMJ Medicine.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η ενασχόληση με περισσότερα είδη άσκησης —και όχι μόνο η εντατικοποίηση μίας δραστηριότητας— συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο θανάτου, ανεξάρτητα από τον συνολικό όγκο άσκησης. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, πάντως, ότι και η διατήρηση ενός δραστήριου τρόπου ζωής έχει αυτοτελή σημασία.
Η σωματική δραστηριότητα συνδέεται σταθερά με καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς και με μειωμένο κίνδυνο θανάτου. Ωστόσο, οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα στοιχεία για το όφελος των διαφορετικών τύπων άσκησης είναι λιγότερο σαφή, ενώ παραμένει αδιευκρίνιστο αν η ποικιλία έχει μεγαλύτερη σημασία από την ποσότητα.
Σχεδιασμός της μελέτης και συμμετέχοντες
Για να εξετάσουν το ερώτημα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από δύο μεγάλες προοπτικές έρευνες, στις οποίες η σωματική δραστηριότητα αξιολογούνταν επανειλημμένα για περισσότερα από 30 χρόνια: τη Nurses’ Health Study, με 121.700 γυναίκες, και τη Health Professionals Follow-Up Study, με 51.529 άνδρες.
Κατά την ένταξή τους και ανά διετία στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν ερωτηματολόγια για τα προσωπικά χαρακτηριστικά, το ιατρικό ιστορικό και τον τρόπο ζωής τους. Από το 1986 καταγράφονταν δραστηριότητες όπως περπάτημα, ήπιο τζόκινγκ, τρέξιμο, ποδηλασία —και σε στατικό ποδήλατο—, κολύμβηση σε πισίνα, κωπηλασία ή καλλισθενική, καθώς και τένις, σκουός και ρακέτμπολ.
Σε επόμενη φάση, τα ερωτηματολόγια συμπεριέλαβαν την προπόνηση με βάρη ή ασκήσεις αντίστασης, ήπιες δραστηριότητες όπως γιόγκα, διατάσεις και ασκήσεις τόνωσης, καθώς και άλλες έντονες δραστηριότητες, όπως το κούρεμα του γκαζόν. Καταγράφηκαν επίσης υπαίθριες εργασίες μέτριας έντασης, όπως συντήρηση και κηπουρική, αλλά και βαριές εργασίες, μεταξύ των οποίων το σκάψιμο και το κόψιμο ξύλων.
Επιπλέον, οι συμμετέχοντες ανέφεραν πόσους ορόφους ανέβαιναν καθημερινά από σκάλες, με τον υπολογισμό να βασίζεται στην παραδοχή ότι η ανάβαση κάθε ορόφου διαρκεί 8 δευτερόλεπτα.
Πώς μετρήθηκε η σωματική δραστηριότητα και τι έδειξαν τα δεδομένα
Για τον υπολογισμό της συνολικής σωματικής δραστηριότητας αξιοποιήθηκαν δεδομένα 111.467 ατόμων: 70.725 από τη Nurses’ Health Study και 40.742 από τη Health Professionals Follow-Up Study. Στην ανάλυση της ποικιλίας των δραστηριοτήτων συμπεριλήφθηκαν 111.373 άτομα, δηλαδή 70.725 γυναίκες και 40.648 άνδρες.
Για κάθε δραστηριότητα προέκυψε βαθμολογία MET, με τον μέσο εβδομαδιαίο χρόνο ενασχόλησης σε ώρες να πολλαπλασιάζεται επί την αντίστοιχη τιμή MET. Η μονάδα MET αποτυπώνει πόση επιπλέον ενέργεια δαπανάται σε μια δραστηριότητα σε σχέση με την ηρεμία.
Στη Nurses’ Health Study καταγράφηκαν έως 11 διαφορετικές δραστηριότητες και στη Health Professionals Follow-Up Study έως 13. Και στις δύο ομάδες, το περπάτημα αποτελούσε τη συχνότερη δραστηριότητα αναψυχής, ενώ οι άνδρες ήταν πιθανότερο από τις γυναίκες να κάνουν τζόκινγκ ή τρέξιμο.
Όσοι είχαν υψηλότερη συνολική σωματική δραστηριότητα εμφάνιζαν σπανιότερα παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η υπέρταση και η αυξημένη χοληστερόλη. Είχαν, επίσης, χαμηλότερο σωματικό βάρος και ΔΜΣ, έπιναν αλκοόλ με μέτρο, ακολουθούσαν πιο υγιεινή διατροφή, διέθεταν μεγαλύτερη κοινωνική ένταξη και ασχολούνταν με περισσότερα είδη σωματικής δραστηριότητας.
Αποτελέσματα και μείωση του κινδύνου θανάτου
Στα περισσότερα από 30 χρόνια παρακολούθησης σημειώθηκαν 38.847 θάνατοι. Από αυτούς, 9.901 αποδόθηκαν σε καρδιαγγειακά νοσήματα, 10.719 σε καρκίνο και 3.159 σε αναπνευστικά νοσήματα.
Η συνολική σωματική δραστηριότητα, όπως και οι περισσότερες μορφές άσκησης —με εξαίρεση την κολύμβηση—, συνδέθηκε με μικρότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία. Οι συσχετίσεις, ωστόσο, δεν ήταν γραμμικές. Όσον αφορά τη συνολική δραστηριότητα, το όφελος έμοιαζε να σταθεροποιείται μετά τις 20 MET ώρες εβδομαδιαίως, στοιχείο που υποδεικνύει πιθανό βέλτιστο όριο.
Το περπάτημα συνδέθηκε με τον χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου: όσοι περπατούσαν περισσότερο εμφάνισαν μείωση κατά 17% σε σύγκριση με όσους περπατούσαν λιγότερο. Το ανέβασμα σκάλας συσχετίστηκε με μείωση κινδύνου κατά 10%.
Στις άλλες δραστηριότητες, ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος για όσους ήταν περισσότερο δραστήριοι σε σχέση με τους λιγότερο δραστήριους: κατά 15% για τένις, σκουός ή ρακέτμπολ, 14% για κωπηλασία ή καλλισθενική, 13% για ασκήσεις με βάρη ή αντίσταση και 13% για τρέξιμο. Η μείωση έφτασε το 11% για τζόκινγκ και το 4% για ποδηλασία.
Η μελέτη συνέδεσε την ενασχόληση με περισσότερα είδη σωματικής δραστηριότητας και με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τη συνολική ποσότητα άσκησης, το ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων συσχετίστηκε με 19% μικρότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία. Για θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο, αναπνευστικές παθήσεις και άλλες αιτίες, η μείωση κυμάνθηκε από 13% έως 41%.
Περιορισμοί της μελέτης και βασικά συμπεράσματα
Επειδή η μελέτη ήταν παρατηρητική, δεν είναι δυνατό να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για την αιτιότητα. Οι ερευνητές επισημαίνουν αρκετές αδυναμίες, μεταξύ των οποίων ότι τα στοιχεία για τη σωματική δραστηριότητα προήλθαν από αυτοαναφορές και όχι από αντικειμενικές μετρήσεις.
Ακόμη, οι βαθμολογίες MET υπολογίστηκαν με την παραδοχή ότι οι συμμετέχοντες ασκούνταν ενεργά, ενώ η απουσία αναλυτικών πληροφοριών για την ένταση της άσκησης μπορεί να είχε ως αποτέλεσμα ανακριβή υπολογισμό της πραγματικής ενεργειακής δαπάνης. Επιπρόσθετα, καθώς οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως λευκοί, τα αποτελέσματα ενδέχεται να μην μπορούν να γενικευτούν ευρέως.
Παρά τις αδυναμίες, οι ερευνητές σημειώνουν: «Συνολικά, τα δεδομένα αυτά στηρίζουν την άποψη ότι η μακροχρόνια ενασχόληση με πολλαπλά είδη σωματικής δραστηριότητας μπορεί να συμβάλει στην παράταση της ζωής».
Περισσότερες πληροφορίες: Physical activity types, variety, and mortality: results from two prospective cohort studies, BMJ Medicine (2026). DOI: 10.1136/bmjmed-2025-001513.
Τα βασικά ευρήματα με μια ματιά
- Έρευνα στο BMJ Medicine συσχετίζει την ποικιλία στη σωματική άσκηση με περισσότερα οφέλη για τη μακροχρόνια υγεία και την ευεξία.
- Η συνολική σωματική δραστηριότητα συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο θανάτου, ενώ η ενασχόληση με διαφορετικές μορφές άσκησης σχετίζεται με πρόσθετα οφέλη.
- Αναλύοντας στοιχεία από περισσότερους από 170.000 συμμετέχοντες, η μελέτη διαπίστωσε ότι η ποικιλία δραστηριοτήτων συνδέεται με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από διάφορες αιτίες.
- Το περπάτημα, το τρέξιμο και η άσκηση με βάρη σχετίζονται με σημαντικά μειωμένο κίνδυνο θανάτου.
- Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία, εξαιτίας του παρατηρητικού σχεδιασμού και των περιορισμών της μελέτης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-poikilia-tis-askisis-mystiko-gia-makrozoia-kai-eyexia/17503
