Της Sonia R. Grover, The Conversation.
Η περίοδος, γνωστή και ως έμμηνος ρύση, είναι η αιμορραγία που εμφανίζεται περίπου κάθε μήνα, από την εφηβεία μέχρι την εμμηνόπαυση. Προκύπτει όταν αποβάλλεται το ενδομήτριο, δηλαδή ο ιστός που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας.
Η ενδομητρίωση αποτελεί συχνή γυναικολογική πάθηση και αφορά περίπου μία στις δέκα γυναίκες. Εμφανίζεται όταν ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο, που επενδύει το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας, αναπτύσσεται και σε άλλα σημεία, όπως στις ωοθήκες, τις σάλπιγγες, τους ιερομητρικούς συνδέσμους, την ουροδόχο κύστη, τα νεφρά ή άλλα όργανα του σώματος. Η κατάσταση προκαλεί σοβαρή φλεγμονώδη αντίδραση, με συμφύσεις και έντονο πόνο. Συχνά θεωρείται βασική αιτία πυελικού πόνου, ο οποίος επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής.
Με ποιους τρόπους ξεχωρίζει ο πόνος της περιόδου από εκείνον που σχετίζεται με την ενδομητρίωση;
Πόνος κατά την περίοδο
Κατά την περίοδο, αποβάλλεται από τη μήτρα η ενδομήτρια επένδυση, η οποία έχει πάχος 4-6 χιλιοστά. Όταν αυτή αποκολλάται από το τοίχωμα, αιμορραγούν τα αιμοφόρα αγγεία που την τροφοδοτούσαν. Οι συσπάσεις των μυών της μήτρας σπρώχνουν προς τα έξω το αίμα και τα τμήματα του ενδομητρίου, τα οποία περνούν κυρίως από τον τράχηλο και τον κόλπο. Ωστόσο, σχεδόν όλες οι γυναίκες παρουσιάζουν και αιμορραγία από τις σάλπιγγες προς την πυελική κοιλότητα, φαινόμενο που αποκαλείται «παλίνδρομη έμμηνος ρύση».
Φλεγμονώδεις ουσίες ενεργοποιούν τη διαδικασία της περιόδου και μπορεί να προκαλέσουν ναυτία, έμετο, διάρροια, πονοκέφαλο, πόνους, ζάλη και τάση λιποθυμίας. Οι ουσίες αυτές ευθύνονται για τον πόνο και τα συμπτώματα που προηγούνται της περιόδου ή εμφανίζονται τις πρώτες ημέρες της. Όσες έχουν βαριά περίοδο συνήθως υποφέρουν περισσότερο στις ημέρες με τη μεγαλύτερη ροή, όταν οι κράμπες για την αποβολή θρόμβων είναι εντονότερες και αυξάνεται η παλίνδρομη αιμορραγία.
Πολλές γυναίκες νιώθουν επίσης πόνο κατά την απελευθέρωση ωαρίου από την ωοθήκη, δηλαδή στην ωορρηξία. Ο πόνος στα μέσα του κύκλου μπορεί να είναι εντονότερος σε όσες έχουν μεγαλύτερη αιμορραγία, καθώς είναι πιθανότερο να αιμορραγήσουν στο ωοθυλάκιο της ωορρηξίας. Πόνους περιόδου αναφέρει περίπου το 90% των έφηβων κοριτσιών· από αυτές, το 20% έχει τόσο ισχυρούς πόνους ώστε χρειάζεται να απουσιάσει από το σχολείο. Συχνά, τα συμπτώματα αυτά αντιμετωπίζονται ως φυσιολογικά, χωρίς να αναγνωρίζονται ή να επικυρώνονται.
Ενδομητρίωση: ποια συμπτώματα έχουν συνδεθεί μαζί της;
Στην ενδομητρίωση έχουν αποδοθεί πολλά συμπτώματα: επώδυνη περίοδος, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, ενοχλήσεις που αφορούν την ουροδόχο κύστη και το έντερο, καθώς και πόνος στη μέση ή στους μηρούς. Η πάθηση έχει επίσης συσχετιστεί με άλλες καταστάσεις που συνοδεύονται από πόνο, όπως η ημικρανία και η χρόνια κόπωση. Ωστόσο, τα ίδια συμπτώματα είναι εξίσου συχνά και σε άτομα με πυελικό πόνο που δεν έχουν ενδομητρίωση.
Για ορισμένες γυναίκες, οι επαναλαμβανόμενοι πόνοι της περιόδου και της ωορρηξίας μπορεί να εξελιχθούν σε επίμονο ή χρόνιο πυελικό πόνο, με διάρκεια πάνω από έξι μήνες. Αυτό φαίνεται να σχετίζεται με μια διαδικασία που ονομάζεται κεντρική ευαισθητοποίηση: ο εγκέφαλος αποκτά μεγαλύτερη ευαισθησία στον πόνο και σε άλλα αισθητηριακά ερεθίσματα. Η κεντρική ευαισθητοποίηση μπορεί να εμφανιστεί είτε υπάρχει ενδομητρίωση είτε όχι.
Πολλές γυναίκες που έχουν πόνους περιόδου ή χρόνιο πυελικό πόνο καταλήγουν να κάνουν λαπαροσκόπηση. Με την επέμβαση, οι χειρουργοί εξετάζουν τα όργανα της λεκάνης και της κοιλιάς και μπορούν να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν την ενδομητρίωση. Παρ’ όλα αυτά, η πάθηση εντοπίζεται μόνο στο 50% των γυναικών με συμπτώματα πόνου που υποβάλλονται σε λαπαροσκόπηση. Μπορεί, επίσης, να υπάρχει ενδομητρίωση σε γυναίκες χωρίς πόνο. Συνεπώς, τα συμπτώματα από μόνα τους δεν αρκούν για να προβλεφθεί ποια έχει και ποια δεν έχει την πάθηση.
Αντιμετώπιση του πόνου που σχετίζεται με την ενδομητρίωση
Συνήθως, η χειρουργική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης περιλαμβάνει την αφαίρεση των βλαβών και των συμφύσεων. Ωστόσο, τουλάχιστον το 30% των γυναικών επιστρέφει μέσα σε έξι μήνες στα προεγχειρητικά επίπεδα πόνου ή αναφέρει εντονότερο πόνο από πριν. Μετά την επέμβαση, οι επισκέψεις στα επείγοντα δεν μεταβάλλονται, ενώ μέσα σε λίγα χρόνια το 50% υποβάλλεται ξανά σε χειρουργική επέμβαση.
Η καταστολή της περιόδου με ορμονικές θεραπείες, όπως τα αντισυλληπτικά χάπια από το στόμα ή σχήματα που περιέχουν προγεστερόνη, μπορεί να καταστείλει την ενδομητρίωση και να περιορίσει ή να εξαφανίσει τον πόνο, είτε υπάρχει ενδομητρίωση είτε όχι. Επειδή καμία δόση ή μορφή ορμονικής αγωγής δεν είναι κατάλληλη για όλες τις γυναίκες, τα φάρμακα χρειάζεται να προσαρμόζονται εξατομικευμένα.
Η σύγχρονη αντιμετώπιση του χρόνιου πυελικού πόνου βασίζεται σε διεπιστημονική ομάδα και αποσκοπεί σε μακρά περίοδο ύφεσης. Στις παρεμβάσεις μπορεί να περιλαμβάνονται φυσικοθεραπεία για το πυελικό έδαφος και άλλα μυοσκελετικά ζητήματα, αντιμετώπιση συμπτωμάτων από την ουροδόχο κύστη και το έντερο, τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής όπως η διατροφή και η άσκηση, καθώς και ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία για το άγχος.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ponoi-periodoy-i-endomitriosis-poia-einai-i-diafora/2915
